Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Burmistrz [...] (dalej: Burmistrz, organ I instancji) na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2 i 3, art. 54 ust. 1-4 i 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) oraz § 1 pkt. 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku Nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. złożonego przez A. W. (dalej: wnioskodawca, skarżący) odmówił przyznania pomocy w formie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z uwagi na brak możliwości ustalenia dochodu.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonej w dniu [...] maja 2017 r. przez pracowników socjalnych aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania oraz posiadanej dokumentacji wynika, że wnioskodawca:
- 1. nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] a tym samym nie posiada statusu osoby bezrobotnej, który uprawniałby do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z informacją z systemu SEPI zawartą w dołączonym zaświadczeniu z dnia [...].06.2017 r.
- 2. nie będzie ubiegał się o ustalenie stopnia niepełnosprawności gdyż twierdzi, że stan zdrowia może ulec poprawie wówczas, gdy otrzyma prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
- 3. nie przedstawił aktualnego zaświadczenia potwierdzającego obecny stan zdrowia,
- 4. nie jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS zgodnie z zaświadczeniem ZUS [...] oraz w KRUS zgodnie z zaświadczeniem KRUS [...]
- 5. zamieszkuje wspólnie z bratem [...] lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe zgodnie z pisemnym oświadczeniem złożonym przez wnioskodawcę w obecności pracowników socjalnych w dniu [...].05.2017 r. Brat wnioskodawcy nie złożył pisemnego oświadczenia,
- 6. posiada własny majątek, którego nie wykorzystuje w celu poprawy swojej sytuacji materialnej, tj. zabudowaną nieruchomość przy [...] oraz przy [...], co potwierdza pismo z Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...].03.2017 r.
- 7. nie jest już właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w [...], obecnie właścicielem jest Gmina [...] na podstawie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].11.2016 r. i z tym dniem wnioskodawca został pozbawiony własności, mimo że dalej był wpisany w księdze wieczystej,
- 8. na powyższej działce prowadzone są prace inwestycyjne związane z budową odcinka drogi,
- 9. nie została wydana jeszcze decyzja o wysokości odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w [...]
- 10. dochód wnioskodawcy jest niemożliwy do ustalenia,
Burmistrz wskazał, że współpraca z wnioskodawcą jest utrudniona, gdyż mimo umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie udziela on odpowiedzi na pytania pracownika socjalnego dotyczące aktualnej sytuacji dochodowej i zdrowotnej oraz na temat trwających prac inwestycyjnych na działce przy [...].
Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 12 ustawy o pomocy społecznej występują dysproporcje między dochodem (brakiem możliwości ustalenia dochodu), a sytuacją majątkową wnioskodawcy. Ponadto posiada on możliwość ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (np. podjęcie zatrudnienia czy zarejestrowania w PUP w [...] jako osoba bezrobotna) ponieważ nie przedstawił aktualnego zaświadczenia o niezdolności do pracy.
Od decyzji powyższej odwołanie złożył wnioskodawca. Nie zgadzając się z ustaleniami organu I instancji, uznał je za krzywdzące, a decyzję za sprzeczną z Konstytucją i innymi przepisami prawnymi.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr SKO – [...]/17 za podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że na podstawie prawidłowych ustaleń organ I instancji wydał właściwe rozstrzygnięcie.
Skargę na decyzję SKO wnioskodawca wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniósł, że personel MGOPS w [...] wprowadził w błąd SKO w [...].
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA).
Zaskarżona decyzja nie może się ostać, z uwagi na jej wadę skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności.
Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. W myśl natomiast art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W świetle powyższych rozważań wskazać należy, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu dnia [...] czerwca 2017 r. (k. 4 akt administracyjnych organu I instancji). Odwołanie od przedmiotowej decyzji skarżący złożył w dniu [...] lipca 2017 r. (data stempla MGOPS [...], a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 129 § 2 K.p.a., który upłynął z dniem [...] lipca 2017 r. Na wezwanie Sądu do podania czy odwołanie skarżącego zostało złożone za pośrednictwem poczty oraz o nadesłanie koperty, w której zostało nadane, MGOPS w [...] poinformował, że odwołanie złożone zostało za pośrednictwem Ośrodka i takiej koperty nie nadesłał.
W świetle takiego ustalenia, postępowanie wstępne organu odwoławczego związane z wniesieniem przez skarżącego odwołania winno zakończyć się wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zgodnie z treścią art. 134 K.p.a. Decyzja bowiem organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu określonego art. 129 § 2 K.p.a. stała się ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego bez zastosowania procedur określonych art. 58 K.p.a. Skoro procedura tak nie została uruchomiona, SKO nie było organem uprawnionym do rozpoznania odwołania. Wynika to z faktu, że tylko odwołanie wniesione przez uprawniony podmiot z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpoznania sprawy przez organ wyższej instancji. W ugruntowanym poglądzie, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 K.p.a. (B. Adamiak J. Borkowski Postępowanie administracyjne str. 576, a także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4).
Jak wskazano na wstępie, z mocy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji. Wystąpienie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, której wydanie w ustalonym stanie faktycznym było niedopuszczalne z podanych wyżej przyczyn oznacza, że Sąd nie ma możliwości odniesienia się do zarzutów formułowanych pod jej adresem.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.