Uzasadnienie
Dnia [...] r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wpłynął wniosek M.P. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na synów – Sz. i M., wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania (syn Sz.). Do wniosku załączona została sentencja wyroku Sądu Okręgowego w P. Wydział XII Cywilny z dnia [...] r., sygn. [...], rozwiązującego małżeństwo E. i M.P.. W pkt. III sentencji Sąd orzekł, że kosztami utrzymania i wychowania małoletnich synów obciąża powoda zobowiązując jednocześnie pozwaną do przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb dzieci w miarę swoich możliwości finansowych i partycypowania w wydatkach związanych z ich utrzymaniem.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Burmistrz Miasta i Gminy N. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na synów Wnioskodawcy. Organ wskazał, że Wnioskodawca jest osobą samotnie wychowującą dzieci i nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dzieci od drugiego z rodziców z innych powodów niż wymienione w art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych).
Od decyzji odwołał się Wnioskodawca. Podniósł, że w jego ocenie wypłata wnioskowanych świadczeń jest w pełni uzasadniona, a rozwód nie jest fikcją.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że z przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że Skarżący nie posiada prawa do otrzymania zasiłku rodzinnego ze względu na to, że jako osoba samotnie wychowująca dziecko nie posiada zasądzonego świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka od drugiego z rodziców. W przedmiotowej sprawie odmówiono zasądzenia świadczenia alimentacyjnego ze względu na to, że była żona Skarżącego nie ma możliwości finansowych by opłacać alimenty na rzecz swoich dzieci.
Pismem z dnia [...] r. Wnioskodawca złożył skargę do sądu administracyjnego. Podniósł, że złożony przez niego wniosek o zabezpieczenie potrzeb rodziny w czasie trwania procesu rozwodowego, jak i wniosek o alimenty po rozwodzie został oddalony ze względu na to, że była żona nie ma możliwości finansowych by opłacać alimenty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 5 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., a więc w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.
Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy prowadzi do konkluzji, iż w toku postępowania o rozwód Skarżący złożył wniosek o zasądzenie alimentów. Wynika to wprost z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w P. Wydział XII Cywilny z dnia [...] r., [...]. Sąd wskazał mianowicie, że Powód (Skarżący), pod którego opieką znajdują się małoletnie dzieci stron w wieku [...] i [...] lat, złożył wniosek o zasądzenie od pozwanej alimentów w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazanym postanowieniem Sąd oddalił wniosek powoda o zabezpieczenie potrzeb rodziny na czas trwania postępowania, wskazując, że pozwana ma zbyt niskie dochody. W sentencji wyroku z dnia [...] r. nie znalazło się wyrażone wprost orzeczenie o oddaleniu pozwu o alimenty, jednakże Sąd Okręgowy zobowiązał Skarżącego do ponoszenia kosztów utrzymania małoletnich synów.
Ta część wyroku Sądu Okręgowego ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W ocenie tutejszego Sądu, orzeczenie zawarte w pkt. III sentencji wyroku, jest wystarczające dla stwierdzenia, iż Skarżący spełnił warunki przyznania wnioskowanych świadczeń. Sąd Okręgowy zobowiązał bowiem matkę małoletnich do zaspokajania potrzeb dzieci w miarę swoich możliwości finansowych i partycypowania w wydatkach związanych z ich utrzymaniem. Innymi słowy, Sąd Okręgowy nałożył na matkę dzieci obowiązek ich alimentowania. Dlatego też w przedmiotowej sprawie nie zachodziła przesłanka negatywna przyznania zasiłków rodzinnych wynikająca z braku zasądzenia świadczenia alimentacyjnego.
Możliwa jest jednak odmienna interpretacja – mianowicie stwierdzenie, iż Sąd Okręgowy oddalił pozew o alimenty. Argumentacja taka mogłaby znaleźć oparcie w stwierdzeniu zawartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., iż powód złożył wniosek o zasądzenie od pozwanej alimentów.
Wskazać więc należy organowi, iż w przypadku, gdy stwierdzenia zawarte w sentencji wyroku budzą wątpliwości i nie dają wystarczającej podstawy do oceny, czy Sąd Okręgowy oddalił pozew o alimenty czy też je zasądził, to powinien wskazać Skarżącemu dopuszczalną drogę procesową, z której skorzystanie mogłoby pomóc w ich wyjaśnieniu. Mianowicie, zgodnie z art. 352 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.), sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Jeżeli więc w ocenie organu wątpliwości stanowiły przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia, zobowiązany był do skierowania Skarżącego na drogę postępowania cywilnego. Postępowanie zgodne z przedstawionym wyżej wzorcem stanowiłoby gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej w toku postępowania. Organ jednak rozstrzygnął sprawę w oparciu o posiadane dokumenty, nie rozważając kwestii uzyskania wykładni wyroku rozwodowego.
Konkludując stwierdzić należy, że organy prowadzące kontrolowane postępowanie nie dopełniły swoich obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa). Organy winny bowiem – zgodnie z art. 77 § 1 kpa w sposób wnikliwy zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy dokonując ustaleń nie wzięły pod uwagę całokształtu okoliczności, a także nie podjęły starań zmierzających do usunięcia wątpliwości.
Wskazane wyżej naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
/-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski
MB