Uzasadnienie
Pismem z dnia [...].10. 2003r. K. S. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (MGOPS) z prośbą "o kontynuację zasiłku stałego" z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem P., wypełniając kwestionariusz wywiadu środowiskowego. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na okres do [...]. 09.2003r.
Postanowieniem z dnia [...] 10. 2003r. Kierownik MGOPS w J. zawiesił postępowanie dotyczące przyznania zasiłku stałego K. S.do czasu uzyskania przez jej dziecko aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności, kwalifikującego do uzyskania zasiłku stałego.
Orzeczeniem z dnia [...]10.2003r., Powiatowy Zespól Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J. zaliczył P.S. do osób niepełnosprawnych, uznając jednak, że nie potrzebuje stałej lub długotrwałej opieki osoby drugiej. Wojewódzki Zespół Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności P. postanowieniem z dnia [...]12.2003r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Zostało ono zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]. (sygn. akt [...]) w ten sposób, że P. S. wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Decyzją z dnia [...]06.2004r. Kierownik MGOPS w J. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie dotyczące rozpatrzenia wniosku K. S. o przyznanie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem,. Jako motyw wskazano, iż od dnia 01.05.2004r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej z 12.03.2004r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która nie przewiduje w systemie pomocy społecznej od 01.05.2004r. zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.
Od powyższej decyzji K. S. wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie zasiłku stałego od dnia [...]10.2003r. do dnia [...]04.2004r., tj do dnia wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej. Odwołująca się przytoczyła informację uzyskaną w MOPS w J., że gdyby wyrok wydano do [...].04.2004r., to zasiłek " zostałby spłacony". K. S. dodała, że to nie jej wina, że postępowanie tak długo trwało i że jej sprawa powinna być załatwiona na podstawie ustawy z dnia 29. 11.1990r. o pomocy społecznej, jako kontynuacja wcześniej przyznanego uprawnienia.
Decyzją z dnia [...] 07.2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, powołując się na art. 43 ust.6 ustawy o pomocy społecznej z 29.11.1990r. (tj. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz.414 ze zm.) i fakt, że odwołująca się pełną dokumentację w sprawie złożyła [...]05.2004r., a więc po utracie mocy obowiązującej przez w/w ustawę i po wejściu w życie nowej ustawy, która nie przewiduje udzielania pomocy w postaci zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. SKO poinformowało także, że w obecnym stanie prawnym tego typu świadczenie normuje ustawa z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255).
Od powyższej decyzji K. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie decyzji MGOPS w J., rozpatrzenie sprawy na podstawie ustawy z dnia 29.11.1990r. pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz.414 ze zm.) oraz o wypłatę świadczenia od [...]10.2003r. do [...]04.2004r.
Skarżącą przede wszystkim podkreśliła, że zasiłek stały na dziecko pobiera od dłuższego czasu i z nowym wnioskiem wystąpiła [...]10.2003r. To, że wyrok w jej sprawie zapadł po wejściu w życie nowej ustawy nie powinno działać na jej niekorzyść, ponieważ ona powołuje się na "starą" ustawę i domaga się świadczenia za okres, w którym nowa ustawa nie obowiązywała.
W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się także na art.150 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.. 593 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela argumenty podniesione przez Skarżącą, wskazujące na konieczność zastosowania w jej sprawie przepisów ustawy z dnia 29.11.1990r. pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz.414 ze zm.-dalej ups z 1990r.), a nadto wskazuje na treść art.58 ust.1 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.- dalej uśr).
Szczegółowo wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia Sąd stwierdza, że bezsporne są dwa, istotne dla ustalenia podstawy prawnej orzekania w niniejszej sprawie, fakty. Chodzi o datę wniesienia przez K. S. wniosku o przyznanie zasiłku stałego (tj. [...] 09.2003r.) na dalszy okres niepełnosprawności syna P. tj. po [...] 09.2003r.oraz o przedłożenie przez nią – po dniu 01.05.2004r.- wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]. (sygn. akt [...]), zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespół Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. w ten sposób, że P.S. wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem organów orzekających w tej sprawie, fakt dostarczenia w/w wyroku, a więc kompletu dokumentacji, po wejściu w życie ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm. – dalej ups z 2004r.), spowodował bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na treść art.150 ups z 2004r.
Sąd jest innego zdania; dostarczenie przedmiotowego wyroku spowodowało, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki przyznania K. S. prawa do zasiłku stałego, określone w art.27 ustawy z dnia 29.11.1990r. pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998r., Nr 6, poz.414 ze zm.-dalej ups z 1990r.).
Spór dotyczy zatem tego, jakie przepisy Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (MGOPS) powinien dla załatwienia sprawy z w/w wniosku zastosować. Sąd nie podziela stanowiska organów I i II instancji, powołujących się na przepis intertemporalny zamieszczony w nowej ustawie o pomocy społecznej- art.150, według którego:"Do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy." Po pierwsze, przepisy tej, ustawy, tzn. uśr, stosuje się od 01.05.2004r., a do tego dnia w sprawach zasiłku rodzinnego obowiązywały przepisy ups z 1990r.
Należy przypomnieć, że Strona wniosek wniosła przed wejściem w życie nowej ustawy. Po drugie, powołana przez organy ups z 2004r. nie normuje świadczenia, odpowiadającego treścią "zasiłkowi stałemu"; świadczenie takie normują natomiast przepisy ustawy z dnia z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym Sąd zwraca uwagę na treść art.58 ust.1 uśr, zamieszczonego w rozdziale: Przepisy przejściowe i dostosowujące. Przepis ten w istocie stanowi o konwersji (przeksztalceniu) zasiłku stałego unormowanego przepisami ups z 1990r. w "świadczenie pielęgnacyjne", o którym mowa w art.17 uśr. Zdaniem Sądu, w świetle tej regulacji nie można zaaprobować takiej interpretacji art. 150 ups z 2004r., która pozwala nie stosować przepisów ups z 1990r. dotyczących zasiłku stałego odnośnie do stanu faktycznego sprzed 01.05 2004r. Prawidłowość rozumowania Sądu zdaje się potwierdzać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 08.05.2005r. (sygn. P 15/04).
Dotyczy on wprawdzie konstytucyjności art.149 ups z 2004r., ale pewne tezy mają szersze znaczenie. Trybunał Konstytucyjny, w związku z wejściem w życie nowej ustawy o pomocy społecznej stwierdził m.in., że "(...) nie można uznać za niebyłe tego, co wydarzyło się do momentu jej (tj. ups z 2004r.) wydania".
Jak wynika z akt sprawy, niepełnosprawność P. S. istniała przed [...] października 2003 r. tj dniem złożenia wniosku o "kontynuację zasiłku" i z tytułu opieki nad synem, K. S. pobierała zasiłek stały. W tej sytuacji, we wniosku złożonym w związku z upływem okresu na jaki przyznany i wypłacany był zasiłek stały poprzednią decyzją, Strona nie ubiegała się o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy. W tamtej właśnie sprawie - o przyznanie prawa do zasiłku stałego w ogóle - art. 43 ust. 6 ups miał jednorazowe zastosowanie (uzasadnienie wyroku NSA z 20 lipca 2001 r. – I SA 2550/00 i przywołane w uzasadnieniu orzeczenia NSA w sprawach: - I SA 2494/00 i I SA 2324/00).
Zgodnie z art. 43 ust. 6 ups z 1990r., świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z dokumentacją. Jak wynika z przyjmowanej w judykaturze interpretacji ww. przepisu, odnosi się on do sytuacji, w której zainteresowany po raz pierwszy domaga się rozstrzygnięcia w sprawie jego prawa do świadczenia z pomocy społecznej. Nie odnosi się zaś do kolejnych wniosków w sytuacji gdy, niepełnosprawność ma charakter "ciągły" (istnieje przez cały czas). Niepełnosprawność P. S. ma charakter ciągły. Kolejny raz zostało to stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]. (sygn. akt [...]).
Sąd zauważa także, że w sprawie z wniosku K. S. nie zaszła żadna przyczyna, ani o charakterze podmiotowym ani przedmiotowym, pozwalająca uznać postępowanie za bezprzedmiotowe; w dalszym ciągu istnieje zainteresowany otrzymaniem świadczenia podmiot i przedmiot stosunku prawnego na tle regulacji dotyczącej zasiłku stałego. W piśmiennictwie zaś stwierdza się, że zmiana stanu prawnego w toku postępowania prowadzi do umorzenia postępowania przede wszystkim wówczas, gdy wymaga tego wyraźny przepis ustawowy (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie II, Zakamycze 2005r., str. 623). W świetle powyższego, zastosowanie konstrukcji "umorzenia postępowania" nie znajdowało, zdaniem Sądu, podstaw w art. 105 ustawy z dnia 14.06.1990r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.Dz. U. z 2000r., Nr 98,poz. 1071 ze zm.).
Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku K. S. w zakresie żądania świadczenia do dnia 01.05.2004r., organ właściwy uwzględni powyższe wskazówki co do zastosowania materialnoprawnych rozwiązań ups z 1990r., tj art.27. Sąd zwraca przy tym uwagę na ugruntowane na tle art.43 ust.6 ups z 1990r. orzecznictwo. Chodzi o to, że wymóg określony w tym przepisie odnosi się wyłącznie do sytuacji złożenia wniosku o świadczenie po raz pierwszy. Taka natomiast sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art.145 §.1 pkt 1 lit.a) oraz lit. c) ustawy z dnia 30.
08. 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji nie orzeczono z uwagi na fakt, że nie przyznano w niej uprawnień ani nie nałożono obowiązków.
/-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/M.Dybowski
KB/