Uzasadnienie
Pismem z dnia [...].03.2004r. funkcjonariusz Służby Więziennej, st. kpr. M. N. wniosła o ustalenie prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego od dnia [...].04.2002r., tj od dnia uprawomocnienia się wyroku o rozwodzie z byłym mężem R. H. Strona wyjaśniła, że w trakcie trwania tego małżeństwa, R. H. zbył lokal w N., w którym zamieszkiwali, przy czym lokal ten stanowił jego odrębną własność. Obecnie Wnioskodawczyni mieszka z osobą prawnie obcą, zaś, jak wynika z załączonej dokumentacji, zameldowana jest, wraz z córką P. H. u rodziców, w mieszkaniu w n., składającym się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i WC o powierzchni 47,1 m kw.
Decyzją z dnia [...]05.2004r., Dyrektor Aresztu Śledczego w N. "nie potwierdził spełnienia warunków do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania przez st.kpr. M. N". Organ wskazał na fakt posiadania przez R. H. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w N. o pow. 25 m kw i następnie zbycie tego lokalu. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał art.91 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 26.04.1996r.o Służbie Więziennej (tj. Dz.U. Nr 2002r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.- dalej uSW) oraz § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20.10.2003r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 187, poz. 18310-dalej rozp.).
W odwołaniu, M. N. zarzuciła w/w decyzji naruszenie art.89 ustawy o Służbie Więziennej, który nie odsyła do art. 91 tej ustawy, tak jak i do przepisów powołanego przez organ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20.10.2003r
Decyzją z dnia [...] 07.2004r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P.uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na brak pełnego rozpoznania wniosku, tj w części dotyczącej terminu, od którego Strona domaga się wypłaty równoważnika.
Dnia [...]08.2004r., Dyrektor Aresztu Śledczego w N., po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, "nie potwierdził spełnienia warunków do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania od dnia [...]kwietnia 2002r. przez st.kpr. M. J". Organ powtórzył argumenty przetoczone w poprzedniej decyzji w tej sprawie.
W odwołaniu od w/w decyzji Strona powtórzyła argumentację z poprzedniego odwołania.
Decyzją z dnia [...]08.2004r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił stan faktyczny sprawy, uwzględniając fakt posiadania przez byłego męża strony i następnie zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w N. o pow. 25 m kw. Organ przedstawił też stan prawny sprawy w oparciu o treść art.91 ust.1 pkt 4 i art.89 ust.1 uSW, powołując się, przy ich interpretacji, na zasady celowości, leżące u podstaw unormowania kwestii mieszkań dla funkcjonariuszy w rozdz. 6 uSW.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo St. Instruktora ds. Kadr Aresztu Śledczego w N., informujące o zawarciu przez M. J. związku małżeńskiego w dniu [...] i przyjęciu nazwiska: G. Pismem z dnia [...].09.2004r. M. G. wniosła skargę na decyzję z dnia [...]08.2004r. Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podkreśliła, iż jej zdaniem przepis art.89 ust.1 uSW jest jasno sformułowany, zatem niezrozumiałe jest odwoływanie się do "zasad celowości" i przy jego interpretacji odwoływanie się do treści art.91 ust.1 pkt 4 uSW.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Swoje stanowisko Sąd opiera na następujących faktach i stanie prawnym.
Bezspornym jest, że były mąż M. G. posiadał- jako własność odrębna- i następnie zbył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w N. o pow. 25 m kw i że to mieszkanie zaspokajało potrzeby mieszkaniowe M. G. w rozumieniu art. 85 ust.1 do 3 w związku z art.86 uSW. Bezspornym też jest, że po zbyciu w/w mieszkania doszło do rozwodu małżonków i że po tym fakcie M. G. nie ma mieszkania, zaspakajającego jej potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu w/w przepisów uSW.
Istota sporu sprowadza się do interpretacji art. 89 ust.1 uSW. Mianowicie, organy I i II instancji interpretują w/w przepis z uwzględnieniem art.91 ust.1 tej ustawy, uznając, że ustawodawca stworzył całościowy system zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej, na czele z "prawem do lokalu mieszkalnego". Przy czym przyznanie tego prawa uzależnione jest od braku przesłanek negatywnych określonych w art.91 ust.1 uSW. Skoro więc przesłanka negatywna występuje, to "prawo do lokalu mieszkalnego" nie przysługuje, a zatem i prawo wobec niego ekwiwalentne, jak "równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania", o jakim mowa w art.89 ust.1 uSW. Skarżąca zaś twierdzi, że art. 89 ust.1 w/w ustawy w sposób całościowy i jasny normuje kwestię prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, a zatem nie jest uzasadnione sięganie do innych przepisów.
Sąd zauważa, że oba wskazane wyżej stanowiska są prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym także Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skład orzekający w niniejszej sprawie, odnośnie do art.89 ust.1 uSW, uznaje za prawidłową interpretację przyjętą min. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: z dnia 03.02.2005r. (sygn. akt 4/II SA/Po 2322/02) oraz z dnia 03.02.2004r. (sygn.akt 4/II SA Po 3119/01). Nie negując systemowego unormowania kwestii zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej w uSW, oba składy orzekające w w/w sprawach przyznały pierwszeństwo wykładni językowej art.89 ust.1 uSW, powołując się na zasadę clara non sunt interpretanda (jasne przepisy nie wymagają interpretacji; nt. tej zasady patrz mi.L. morawski, Wykładnia w orzecznictwie sadów, komentarz. Toruń 2002r., str 64-73), oraz (wyrok z dnia 03.02.2005r.) na ugruntowaną w judykaturze zasadę, by nie stosować interpretacji zawężającej do przepisów, które normują uprawnienia obywateli i interpretacji rozszerzającej do przepisów, które nakładają na obywateli obowiązki (L. Morawski, j.w. str. 243 i nast.).
Sąd zwraca także uwagę na związanie - ze stosowaniem ostatnio wymienionej zasady - dyrektyw płynących z zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art. 7 ustawy z dnia 14.06 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego; tj. Dz. U. 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Jak wskazuje się bowiem w piśmiennictwie, dyrektywy te odnoszą się także do prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 4, C.H.Beck,2002r. str.69). Można też dodać, że ewentualne przekonanie co do nieracjonalności czy niesprawiedliwości obowiązującej regulacji w tym zakresie, dające się odczytać z argumentacji zawartej w uzasadnieniu organu II instancji, nie uprawnia do "uzupełnienia" systemu prawnego w procesie stosowania prawa, nie respektującego zasad wykładni.
Ocenę prawną obowiązującej regulacji, dotyczącej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania dla funkcjonariuszy Służby Więziennej, przedstawiał też Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można jednak mówić o jednolitej interpretacji i o ugruntowanej linii orzecznictwa na tle odnośnych przepisów. Za językową i literalną wykładnią art. 89 ust.1 uSW opowiedział się NSA min. w wyrokach: z dnia 14.07 2004r. (OSK 585/04) i z dnia 21.04.2005r. (OSK 1317/04). Z kolei NSA w wyroku z dnia 24.02.2006r. (sygn.akt I OSK 508/05) przyjął, że " art.89 ust.1 ustawy musi być interpretowany łącznie z art.
- 91. ust.1".
W niniejszej sprawie tak przedstawia się stan faktyczny, że przyjęcie każdej z w/w interpretacji art.89.ust.1 uSW, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Chodzi głównie o fakt rozwodu M. G. z byłym mężem, i że Skarżąca - z uwagi na to, że mieszkanie stanowiło odrębną własność R.H. - nie miała wpływu na zbycie mieszkania.
Tak więc orzekający skład stwierdza, że art.89 ust.1 uSW nie uzależnia przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania od nie występowania przesłanek negatywnych, wymienionych w art.91 ust.1 uSW, który normuje przyznanie lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej.. Nawet jednak, gdyby przyjąć interpretację uwzględniającą kryterium celowości nakazujące interpretować art.89 ust.1 łącznie z art.91 ust.1 uSW, to i tak nie ma w niniejszej sprawie podstawy prawnej do odmowy przyznania Skarżącej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W myśl bowiem art.91 ust.1 uSW, dopóki małżeństwo M. G. z R. H. trwało, występowała przesłanka negatywna przydziału funkcjonariuszowi lokalu, a co za tym - w myśl prezentowanej tu interpretacji – idzie, także równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania określona w art.91 ust.1 pkt 4 w związku z art. 89 ut.1 uSW. Po rozwiązaniu małżeństwa przesłanka ta ustała (por. powołany wyżej wyrok NSA z 24.02.2006r.-str.4 in fine oraz str.5).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni zamieszczone w uzasadnieniu wskazówki tak co do stanu faktycznego jak i prawnego niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie 135 oraz art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji nie orzeczono z uwagi na to, że nie przyznaje ona praw ani nie nakłada obowiązków. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.
/-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/M.Dybowski
KB/