Uzasadnienie
Decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...]10.2002r nr [...], na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25.09.2001r w sprawie świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących strażakowi Państwowej Straży Pożarnej oraz członkom jego rodziny (Dz. U. nr 116, poz.1248) zobowiązano M. T. do zwrotu nienależnego świadczenia w postaci dodatku do wypoczynku w wysokości 986,60zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z § 5 cytowanego rozporządzenia "w razie zbiegu uprawnień do dopłaty do wypoczynku z tytułu służby obojga małżonków, osoby uprawnione mogą otrzymać świadczenie tylko z tytułu służby jednego ze współmałżonków". Według informacji uzyskanej z Komendy Miejskiej Policji żona M. T., będąca funkcjonariuszem Policji, otrzymała w 2002r równoważnik za wypoczynek. W związku z tym nastąpiło naruszenie podanego powyżej przepisu, a wobec tego - zaistniała konieczność dokonania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
M.T. odwołał się od tej decyzji, podnosząc, że przed złożeniem wniosku o dopłatę do wypoczynku zarówno on jaki i jego żona ustalali, czy należy się im dopłata z "dwóch źródeł". Wydział Socjalny Komendy Wojewódzkiej Policji w P. uważa, że dopłata należy się każdemu z osobna. W dniu [...]10.2002r. żona Skarżącego rozmawiała z mecenas R. z Wydziału III Biura Prawnego w Komendzie Głównej Policji w W., która stwierdziła, że nie ma zbieżności świadczeń, ponieważ dotyczy to służby w dwóch różnych formacjach a co za tym idzie § 5 rozporządzenia nie ma zastosowania.
Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...]11.2002r, nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z § 5 rozporządzenia utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że przepisy regulujące zasady wypłaty równoważnika Strażakom PSP i Policjantom jednoznacznie stanowią, że zbieg uprawnień do przejazdu lub równoważnika występuje wtedy, gdy małżonkowie pełnią służbę w tej samej formacji.
M. T. wniósł skargę na powyższą decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] 03.2005r oddalono skargę.
M. T. wniósł skargę kasacyjną.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] 01.2006r. uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż strażakowi M. T., w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Wewnętrznych i Administracji z dnia 25.09.2001r w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych, przysługujących strażakowi Państwowej Straży Pożarnej oraz członkom jego rodziny (Dz. U. 116/01 poz. 1248 ze zm.) przyznano i wypłacono w 2002r świadczenie socjalne w postaci dodatku do wypoczynku.
Bezsporny jest także fakt, że żona Skarżącego, która jest funkcjonariuszem Policji, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4.03.2002r w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych, przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin otrzymała w 2002r świadczenie pieniężne w postaci dopłaty do wypoczynku.
W myśl art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25.07.2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, w szczególności przez kontrolę legalności zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treścią artykułu 190 ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wyroku w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu była kontrola legalności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP z [...]11.2002r, która to decyzja utrzymała w mocy decyzję z dnia [...]10.2002r. Komendanta Miejskiego PSP w P. Istota zagadnienia w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do szukania odpowiedzi na pytanie, czy organy administracji publicznej dysponowały przepisami prawa zezwalającymi na wydanie rozstrzygnięcia nakazującego zwrot nienależnie pobranej dopłaty do wypoczynku. Zasadniczym zagadnieniem jest ustalenie, czy powołane przez organ administracji publicznej przepisy prawa stanowią podstawę prawną decyzji administracyjnej nakazującej zwrot dopłaty do wypoczynku.
W decyzji z dnia [...]10.2002r nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w P. jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia powołał przepis § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25.09.2001r w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych, przysługujących strażakowi PSP oraz członkom jego rodziny. Przepis ten stanowi, że strażakowi, który w związku z pełnieniem służby nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego oraz członkom jego rodziny przysługuje świadczenie socjalne, zwane " dopłatą do wypoczynku ". Powołany wyżej przepis rozstrzyga zatem o uprawnieniach strażaka i członków jego rodziny do świadczenia socjalnego w postaci dopłaty do wypoczynku. Wskazuje on przesłanki, jakie winny być spełnione aby to świadczenie otrzymać. Nie stanowi jednak podstawy do orzekania o zwrocie tego świadczenia.
Sąd uznał, że takiej podstawy nie stanowi również przepis § 5 wyżej cytowanego rozporządzenia, który mówi o tym, że w razie zbiegu uprawnień do dopłaty do wypoczynku z tytułu służby obojga małżonków, osoby uprawnione mogą otrzymać świadczenie tylko z tytułu służby jednego z małżonków.
Sąd nie znalazł podstawy prawnej do wydania decyzji zobowiązującej Skarżącego do zwrotu nienależnego świadczenia.
Sąd nie zajmował się kwestią zbiegu uprawnień albowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.01.2006r stwierdził, że okoliczności zbiegu uprawnień nie znajdują bezpośredniego zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej zwrotu świadczenia pieniężnego. Okoliczności te są istotne na innym etapie procesu decyzyjnego, a mianowicie w momencie podejmowania decyzji o przyznaniu świadczenia, a nie w chwili poszukiwania podstawy prawnej żądania zwrotu wypłaconego świadczenia.
Sąd uznał, że wskazane przepisy tj. § 2 i § 5 rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej nakazującej zwrot świadczenia pieniężnego.
Analiza przepisów tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że nie zawiera ono artykułu pozwalającego na domaganie się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
W związku z tym, że przepisy nie zawierają normy prawnej pozwalającej na orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia - organy orzekające nie mogły o takim obowiązku orzec. Brak jest bowiem jakiegokolwiek przepisu, który mówiłby o obowiązku zwrotu przedmiotowego świadczenia. Istnieją akty prawne, które zawierają takie normy prawne.
Taki przepis znajduje się na przykład w ustawie o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990r. Artykuł 34 ust. 4a tej ustawy stanowi, że świadczenie nienależnie pobrane podlega zwrotowi. Analogiczny przepis zawiera także ustawa z dnia 14.12.1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W art. 28 pkt 1 tej ustawy mówi się o tym, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, obowiązana jest do jego zwrotu.
W niniejszej sprawie brak jest podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia nakazującego zwrot świadczenia. Dlatego też organ może dochodzić swoich roszczeń na gruncie przepisów kodeksu cywilnego.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ust. a i c Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...]10.2002r, nr [...].
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 wyżej powołanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ B. Popowska
MK