Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. B. W. (dalej jako Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skargę na decyzję organu administracji, opisaną w rubrum.
Zarządzeniem z dnia [...] marca 2015 r. Skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie 4 odpisów skargi podpisanych własnoręcznie, bądź poświadczonych za zgodność z oryginałem (k. 1). Odpis zarządzenia został doręczony na adres wskazany w skardze w dniu 11 marca 2015 r., a korespondencję podjęła się oddać administracja domu (k. 18-19).
W dniu 13 kwietnia 2015 r. (data złożenia pisma w biurze podawczym Sądu – k. 54-55) Skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, usuwając jedocześnie ww. brak formalny skargi. Uzasadniając napisał, że wezwanie zostało wprawdzie doręczone na jego adres w dniu 11 marca 2015 r., jednak nie zostało odebrane osobiście przez Skarżącego. Pismo odebrała S. N., która nie przekazała Skarżącemu adresowanego do niego pisma. Skarżący napisał, że o wezwaniu dowiedział się dopiero 13 kwietnia 2015 r., kiedy S. N. przekazała pismo sądowe przyznając, że przez przeoczenie i nadmiar obowiązków służbowych nie przekazała pisma wcześniej.
Skarżący podkreślił, że osoba która odebrała korespondencję jest pracownikiem [...] i odpowiada między innymi za odbiór korespondencji adresowanej do swojego pracodawcy, nie zaś do Skarżącego. Nie jest pracownikiem Skarżącego niej jest osobą bliską dla Skarżącego i nie jest upoważniona do odbioru korespondencji adresowanej do Skarżącego. Skarżący jest współwłaścicielem budynku przy ul. [...]. W budynku znajduje się m.in. lokal nr 2, w którym Skarżący jest tylko zameldowany. W obrębie nieruchomości istnieją także lokale stanowiące siedziby kilku spółek i Sądu [...], w tym spółki [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Korespondencja adresowana do Skarżącego została odebrana tylko "grzecznościowo", bez formalnego upoważnienia.
Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2015 r. Sąd wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, o oświadczenie (a w wypadku odpowiedzi pozytywnej także wykazanie) czy administracja domu (pracownica administracji która odebrała pismo z sądu) ma sprzeczne interesy ze Skarżącym w sprawie dotyczącej przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynków - art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem rozstrzygnięcia wniosku na podstawie akt sprawy.
Wezwanie zostało doręczone w dniu 24 kwietnia 2015 r. (k. 59). W zakreślonym terminie Skarżący poinformował, że spółka sprawująca zarząd nieruchomością nie powinna mieć sprzecznych interesów ze Skarżącym. Ponadto spółka nie otrzymała nigdy upoważnienia do odbioru korespondencji, ani jako zarządca nieruchomości nie zajmuje się odbiorem korespondencji adresowanej do współwłaścicieli nieruchomości czy najemców lokali. Natomiast osoba która odebrała korespondencję miała i ma sprzeczne interesy wobec Skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że na przełomie lutego i marca 2015 r. zwrócił się do prezesa zarządu spółki z zastrzeżeniami wobec pracownika tejże spółki tj. S. N. oraz z żądaniem jej zwolnienia, albo odsunięcia od kontaktów z najemcami lokali Od najemców uzyskał informację, że zgłaszane przez nich interwencje bezpośrednio do pracownicy Spółki nie są przekazywane zarządowi Spółki oraz nie są załatwiane, co zagrażało wypowiedzeniem umowy najmu lokalu.
Żądanie Skarżącego zostało przekazane pracownicy na początku miesiąca marca 2015 r. Zaistniały incydent z pewnością wpłynął na zachowanie pracownicy Spółki, czyli na nieprzekazanie Skarżącemu odebranej korespondencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3).
Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.).
Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w zw. z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne.
Ponadto wykazać, że zachowała termin do złożenia przedmiotowego wniosku – w konsekwencji zatem wykazać czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia pisma liczy się przy tym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę.
Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy.
Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu.
Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA).
Kwestię zawinienia na gruncie art. 86 p.p.s.a. orzecznictwo sądowe interpretuje szeroko, zaliczając tu przypadki zawinienia nie tylko samej strony, ale i osób, przy pomocy których strona miała dokonać określonej czynności procesowej, w tym w szczególności zawinienia jej pełnomocnika, i to niezależnie od faktu, czy pełnomocnik działał osobiście, czy przy pomocy swego personelu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie wskazaną przez Skarżącego przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi było zachowanie pracownicy spółki zajmującej się administracją, polegające na przetrzymaniu pisma adresowanego do Skarżącego.
Doręczenie polega na zgodnym z przepisami umożliwieniu określonej osobie zapoznania się z treścią przeznaczonej dla niej korespondencji. Przepisy o doręczeniu mają charakter obligatoryjny, który wyłącza swobodną dyspozycję stron w zakresie sposobu doręczania pism sądowych (por. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd.
- 5. Warszawa 2012, s. 516 i wskazane tam orzecznictwo). Doręczenie stanowi zatem czynność wywołującą określone skutki prawne przez fakty.
Kwestia doręczenia pisma adresatowi nieobecnemu została uregulowana między innymi w art. 72 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Brak osobnego upoważnienia do odbioru korespondencji i tylko "grzecznościowe" odebranie korespondencji, co podkreślał Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, nie ma zatem znaczenia.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone do "Administracja Nieruchomości [...]", do rąk S. N. (k. 19), a więc do rąk osoby uprawnionej przez ustawodawcę do odbioru poczty. Składając podpis na potwierdzeniu odbioru osoba uprawniona zobowiązała się do oddania przesyłki. Niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującą się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 1138/14 i wskazane tam orzecznictwo, CBOSA). Została również spełniona druga przesłanka wskazana w art. 72 § 1 p.p.s.a., bowiem osoba która podjęła się oddania pisma nie ma sprzecznych interesów w sprawie ze Skarżącym. Opisany przez Skarżącego osobisty konflikt z osobą która podjęła się oddania pisma nie dotyczy przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. W konsekwencji Sąd uznaje doręczenie wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, w dniu 11 marca 2015 r. (k.
19) za skuteczne. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął zatem z dniem 18 marca 2015 r. Skarżący postąpił prawidłowo, składając do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym.
Sąd stwierdza, że siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, liczony od dnia przekazania Skarżącemu przesyłki sądowej - został zachowany. Analizując czy zostały spełnione kolejne przesłanki przywrócenia terminu Sąd podkreśla, że w świetle art. 72 § 1 p.p.s.a. doręczający może doręczyć pismo osobie uprawnionej, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. W przywołanym przepisie została zatem założona określona aktywność administracji domu, podjęcie działań celem przekazania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie działań zmierzający do oddania pisma - nie było żadnych. Uchybienie administracji domu polegające na odstąpieniu od prób przekazania przesyłki adresatowi nie może obciążać Skarżącego.
Skarżący, występując do skargą powinien oczekiwać korespondencji od sądu, ale trudno wymagać, aby Skarżący, nie znajdując np. "zwrotki" w oddawczej skrzynce pocztowej, systematycznie dopytywał w administracji o ewentualną korespondencję. Tym bardziej, że skarga jest składana za pośrednictwem organu administracji którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, i który ma aż trzydziestodniowy termin od dnia wniesienia skargi, na przekazanie skargi sądowi. Czym innym jest dwukrotne zawiadamianie o możliwości odbioru pisma we wskazanym terminie, umieszczane np. w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (art. 73 p.p.s.a.) od doręczenia zastępczego w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a., ograniczającego się do przekazania przesyłki do rąk osoby upoważnionej przez ustawodawcę.
W ocenie sądu przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. została w sprawie spełniona. Została również dokonana czynność której Skarżący nie dokonał w terminie tj. zostały nadesłane 4 odpisy skargi podpisane przez Skarżącego.
Uznając zatem, że niedochowanie przez Skarżącego terminu była następstwem okoliczności od niego niezależnych, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.