Uzasadnienie
Dnia [...] r. wpłynął do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwestionariusz T. Z., z domu F., urodzonej w P. w [...] r., ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi, ul. Żeligowskiego, w miesiącu wrześniu 1940 r. Do wniosku załączono zeznania świadków.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że Zainteresowana złożyła wniosek po upływie terminu określonego w art. 22 ust. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm., dalej: ustawa o kombatantach).
Pismem z dnia [...] r. Zainteresowana zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 września 2003 r., II SA/Po 4040/01, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, wskazując na okoliczność, iż z dniem 29 kwietnia 2003 r. wszedł w życie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 4/02, który stwierdził, iż art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz 22 ust. 1 ustawy o kombatantach (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił przyznania Zainteresowanej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym. W uzasadnieniu organ podał, że nie uznano za wiarygodne zeznania świadków, gdyż wysiedleni oni zostali z innych niż strona miejscowości, przeciętny stan w obozach przesiedleńczych wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt w obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni. Nie sposób więc przyjąć by świadkowie mogli zapamiętać stroną - osobę sobie wtedy nieznaną. Decyzja została doręczona Zainteresowanej (k. 35).
Pismem z dnia [...] r. Zainteresowana zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie swego wniosku, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
W odpowiedzi, pismem z dnia [...] r., Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował Zainteresowaną, że decyzja z dnia [...] r. jest decyzją ostateczną oraz zwrócił się z prośbą o wskazanie, w którym spośród wymienionych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej żąda rozpatrzenia złożonego wniosku. Zainteresowana nie udzieliła odpowiedzi.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa) w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. Organ ponownie wskazał, że brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt pobytu Zainteresowanej w obozie przesiedleńczym. W szczególności, zakwestionował oświadczenia świadków A. K. i I. N.. W ocenie organu, ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, by interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej.
Pismem z dnia [...] r. T. Z. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Opisała represje doznane w trakcie II wojny światowej, w tym w trakcie pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzją z dnia [...] r.
Pismem z dnia [...] r. T. Z. wniosła skargę do sądu administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Pismem z dnia [...] r., doręczonym dnia [...] r., Sąd poinformował Skarżącą o złożonym wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i pouczył ją o treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa). W zakreślonym terminie Skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W takim stanie rzeczy skarga została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wskazać należy, że słusznie postąpił organ, rozważając wniosek Skarżącej w kontekście brzmienia art. 154 kpa. Decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich ma bowiem przymiot ostateczności, a Skarżąca, pomimo wystosowanego wezwania, nie podała żadnych okoliczności, które można by zakwalifikować jako podstawy wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Stąd też zastosowany przez organ administracji tryb uznać należy za właściwy.
Jednakże, biorąc za podstawę prowadzonego postępowania art. 154 kpa, organ nie zastosował prawidłowo kryteriów określonych przez ustawodawcę.
Zgodnie z art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna może być wówczas uchylona bądź zmieniona, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź słuszny interes strony. Oczywiście, interes strony musi mieć w tym wypadku charakter obiektywny, nie można uznać za wystarczający naturalny interes polegający na uzyskaniu pozytywnej decyzji. Nawet najszerzej rozumiany słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z dnia 11 października 2004 r., I SA/Wa 1526/04, system LexPolonica Maxima). Jednakże, ocena słuszności interesu strony nie może być przeprowadzona prawidłowo wówczas, gdy kontrola wcześniej prowadzonego postępowania prowadzi do konkluzji, iż naruszone w nim zostały standardy wyznaczone przez obowiązujące przepisy prawa.
Do takich właśnie wniosków prowadzi analiza okoliczności przedmiotowej sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że przedstawione oświadczenia świadków nie mogą być uznane za wiarygodne. W jego bowiem ocenie, nie mogli zapamiętać Skarżącej, gdyż byli wysiedleni z innych miejscowości, a w obozie przebywało przeciętnie od kilkuset do kilku tysięcy osób. Jako przesłankę negatywną podał także fakt, iż świadek N. złożył oświadczenie w wielu sprawach, a w sprawie zmarłyego świadka K. toczyło się postępowanie karne w przedmiocie składania fałszywych zeznań. Argumentacja taka jednak, oparta wyłącznie na przeświadczeniu, że świadkowie "nie mogli" zapamiętać Skarżącej, nie jest w ocenie Sądu wystarczająca. Organ administracji publicznej winien jest prowadzić postępowanie w taki sposób, by rzetelnie dążyć do ustalenia prawdy materialnej (art. 7 kpa). Skoro więc w ocenie organu oświadczenia świadków budzą wątpliwości, to niezbędne jest dokonanie dodatkowych czynności, które mogłyby istotnie dopomóc w wyjaśnieniu zaistniałych okoliczności i ocenie dowodów.
Organ takich czynności nie przeprowadził, poprzestając na stwierdzeniu, że zapamiętanie Skarżącej nie było możliwe. Nie można bowiem z góry wykluczyć szczególnych zdarzeń, które były podstawą do zapamiętania strony przez świadków nawet w warunkach wskazanych przez organ orzekający.
Wskazać też należy, że w piśmie z dnia [...] r. Archiwum Państwowe w Ł., informując o braku dokumentów dotyczącej Skarżącej, wskazało na to, iż akta Centrali Przesiedleńczej w P. Oddział w Ł. z lat 1940-1945 zachowały się jedynie fragmentarycznie. Okoliczność ta winna stanowić dodatkowy impuls dla organu, by efektywnie wykorzystać inne możliwe źródła informacji.
Wskazane okoliczności przemawiają za przyjęciem konkluzji, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie w sposób istotny dla rozstrzygnięcia sprawy naruszył art. 7, 77 oraz 107 § 3 kpa.
W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) upsa orzekł, jak w pkt. 1 sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 upsa.
/-/P. Miładowski
MW