Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. decyzją nr [...] z [...]r. działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 i ust. 8a zmienił swoją decyzję nr [...] z [...]r. w części dotyczącej wysokości świadczenia i przyznał W. B. zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie od [...]r. do [...]r. z uwagi na zmianę dochodu w rodzinie.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący W. B. podniósł, że wprawdzie zamieszkuje z żoną, ale faktycznie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, jedynie brak środków powstrzymuje go od decyzji o rozwodzie bądź separacji. Sytuacja taka ma miejsce od [...]r. kiedy to skarżący odbywał karę pozbawienia wolności.
Do akt administracyjnych przesłanych przez organ I instancji dołączono także notatkę służbową z [...]r. w której pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. wskazuje, że rodzina p. B. korzysta regularnie z pomocy finansowej, a ponadto w dokumentacji organu brak jest wzmianek o prowadzeniu oddzielnego gospodarstwa domowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją [...] z [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając prawidłowość obliczenia wysokości otrzymywanego przez skarżącego zasiłku. Organ wskazał, że W. B. wcześniej nie kwestionował prowadzenia wraz z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. W oparciu o podpisaną przez skarżącego [...]r. aktualizację wywiadu i akta zgromadzone przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, organ odwoławczy uznał za bezsporne to, że skarżący nie prowadzi oddzielnego gospodarstwa domowego.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie W. B. podał, że żona wystąpiła o separację, a ponadto wskazał, że nie został poinformowany o tym, że ma zgłaszać ewentualny fakt prowadzenia osobnego gospodarstwa domowego.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie gdyż z akt sprawy wynika, że gospodarstwo rodzinne skarżącego składa się z dwóch osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważyło co następuje
Skarga jest zasadna.
Organy administracji publicznej prowadząc postępowanie administracyjne w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 nr 98, poz. 1071 dalej: k.p.a.) zobowiązane są do stosowania szeregu zasad. Naruszenie przepisów postępowania – o ile ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – skutkuje uchyleniem decyzji w trybie kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny.
Zdaniem Sądu zarówno organ I jak i II instancji naruszyły rozpoznając niniejszą sprawę art.7 i art. 77 k.p.a. Nie sposób bowiem przyjąć że podjęły one wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy kierując się przy tym interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Tak Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęły żadnych prób sprawdzenia okoliczności na które powoływał się skarżący. W aktach sprawy nie ma materiałów, pozwalających przyjąć że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego i wszczęcia postępowania o separację nie zostały przez organy należycie zbadane.
Nie można bowiem uznać że dołączona do akt notatka służbowa – opatrzona datą późniejszą niż odwołanie od decyzji I instancji w której wskazano, że państwo B. korzystają wspólnie z pomocy społecznej – odpowiada ustawowemu warunkowi wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ nie wziął pod uwagę tego, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące osobnego prowadzenia gospodarstwa domowego mogły pojawić się później, w trakcie korzystania z pomocy, o którą wnioskował on jeszcze wspólnie z żoną.
Nowe twierdzenia i zarzuty podnoszone przez skarżącego podlegały także kontroli międzyinstancyjnej. Przepis art. 132 § 1 postępowania administracyjnego daje organowi administracji publicznej, który wydał decyzję, możliwość wydania nowej decyzji, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną, o ile w jego ocenie odwołanie zasłuży na uznanie. Przytoczona norma stanowi ponadto podstawę do przeprowadzenia w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego.
Podobnie uregulowana jest ta kwestia na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) w art. 54 § 3 stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – jeszcze pod rządami ustawy o Naczelnym Sądem Administracyjnym – wykształcił się aktualny także na gruncie obowiązującego stanu prawnego pogląd, że uprawnienia organu dokonującego autokontroli stanowią samodzielną podstawę postępowania nowe, upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z zaskarżeniem tej decyzji do sądu administracyjnego (uchwała NSA z 5 lipca 1999r. sygn. akt FPS 20/98).
Żaden z organów nie wykorzystał instrumentów prawnych przewidzianych dla pełnej i wszechstronnej weryfikacji podjętych rozstrzygnięć.
Niezależnie od wskazanych powyżej okoliczności Sąd uznał za konieczne odniesienie się do art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2004 r.) zawierającego legalną definicję rodziny jako osób spokrewnionych lub niespokrewnionych pozostających w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
W ocenie Sądu takie ujęcie definicji rodziny w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej samej ustawy, określającym warunki przyznania zasiłku stałego dla osoby pełnoletniej pozostającej w rodzinie, obliguje organ do wnikliwego wyjaśnienia czy dane osoby faktycznie nie tylko mieszkają ze sobą, ale czy prowadza wspólne gospodarstwo. Bezspornym bowiem jest, że przyjęta przez ustawodawcę koncepcja rodziny kładzie szczególny nacisk na faktyczne relacje między osobami wspólnie zamieszkującymi i gospodarującymi. Zatem wydaje się, że nie można w tym wypadku założyć – tak jak uczyniły to w tej sprawie organy – że skoro skarżący pozostaje w związku małżeńskim to spełnia warunek wspólnego gospodarowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności uznając, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływa na wynik sprawy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
/-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/P.Miładowski
KP