Uzasadnienie
E. K. złożyła [...] września 2005r. wniosek o przyznanie stypendium szkolnego na syna K. K., uzasadniając go niepełnosprawnością syna oraz faktem, że jest on wychowywany w rodzinie niepełnej. W punkcie 5 skarżąca wniosła również o przyznanie pomocy rzeczowej charakterze edukacyjnym na zakup podręczników i dojazdy syna do szkoły.
Do wniosku dołączono orzeczenie o niepełnosprawności z [...] 2005r. zaliczające K. K. do osób niepełnosprawnych na okres do 16 roku życia ze wskazaniem, że wymaga on stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Oprócz powyższego orzeczenia dołączono wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] 2004r., z którego wynika że skarżąca uznana została za częściowo niezdolną do pracy na okres do czerwca 2006r., oraz zaświadczenie z ZUS z dnia [...] 2005r. z którego wynika, że w miesiącach od maja do lipca 2005r. włącznie skarżąca pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 432 zł 74 gr brutto, pomniejszaną w każdym z trzech miesięcy o kwotę 108 zł 19 gr tytułem potrącenia komorniczego.
Burmistrz J. decyzją nr [...] z [...] r. na podstawie art. 90 m ust. 1 ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: ustawa o systemie oświaty) oraz uchwały Rady Miejskiej nr XXVII/417/2005 z 23 marca 2005r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy J., nie przyznał wnioskowanego "stypendium szkolnego/zasiłku szkolnego". W uzasadnieniu organ wskazał, że nie zostały spełnione kryteria określone w wyżej wymienionej ustawie oraz w uchwale w sprawie ustalenia regulaminu.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca z zachowaniem ustawowego terminu, wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skarżąca podała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż dochód na osobę w jej rodzinie wynosi 371 zł 98 gr, czyli poniżej ustawowego kryterium; wobec czego jej wniosek o stypendium powinien być rozpatrzony pozytywnie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania decyzją nr [...] z [...] r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Uzasadniając wydane orzeczenie organ odwoławczy przyjął, że pismo skarżącej z 13 września 2005r. jest wnioskiem o przyznanie stypendium szkolnego. Wobec czego przyjęto, że decyzja pierwszoinstancyjna wydana została zgodnie z art. 90 f ustawy o systemie oświaty i § 3 regulaminu określającym, że wysokość przyznawanego stypendium szkolnego nie może przekroczyć 112 zł miesięcznie w przypadku dochodu na jednego członka rodziny ucznia nie przekraczającego 158 zł miesięcznie. Zdaniem organu skoro z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że dochód uzyskiwany przez skarżącą jest dużo wyższy niż kryterium przyjęte w ustawie. Ponadto w ocenie organu okoliczności takie, jak niepełnosprawność i spadek dochodu nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, gdyż skarżąca korzysta z opieki społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podtrzymała wcześniej podniesione argumenty i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, jednak z przyczyn innych, niż podniesione.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r.,nr 153, poz.1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Burmistrza J. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że wniosek skarżącej z 13 września 2005r. (k. 48 akt administracyjnych) nie pozwala jednoznacznie określić czy dotyczy stypendium szkolnego czy też zasiłku szkolnego. Skarżąca uzasadnia w nim zarówno przyznanie jej pomocy materialnej w formie pieniężnej – pkt 4 wniosku, jak i w formie innej niż pieniężna – pkt 5 wniosku, gdzie skarżąca wskazuje na pomoc rzeczową o charakterze edukacyjnym w tym w szczególności zakup podręczników.
Podobny brak precyzji cechuje decyzję nr [...] z [...] r., bowiem organ orzeka "nie przyznać stypendium szkolnego/zasiłku szkolnego". Wyjaśnienie tego zapisu jest niemożliwe w oparciu o uzasadnienie decyzji, w którym stwierdzono jedynie że nie są spełnione kryteria ustawowe i wynikające z regulaminu przyjętego w uchwale Rady Miejskiej nr XXVII/417/2005 z 23 marca 2005r.
Podnieść należy, że ustawa o systemie oświaty w art. 90c ust. 2 przewiduje, że świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są zarówno stypendium szkolne jak i zasiłek celowy. Ponadto istotne znaczenie mają także przepisy art. 90 d ust. 2 wskazanej ustawy, stanowiące, że stypendium szkolne może być przyznane w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, lub pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, natomiast art. 90 d ust. 5 określa, że stypendium może być udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jak również w jednej lub kilku formach jednocześnie – art. 90 d ust. 6.
Dla pełnego zobrazowania możliwości przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym na gruncie ustawy o systemie oświaty, przytoczyć należy przepis art. 90e ust. 2, który dopuszcza przyznanie zasiłku szkolnego niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego.
Sąd uznał za celowe przytoczenie powyższych przepisów, po to by wykazać, że w świetle nieprecyzyjnego wniosku – a taki zapoczątkował postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie – i równie nieprecyzyjnej decyzji organu I instancji, nie sposób jest określić jakie świadczenie było w istocie przedmiotem rozstrzygania.
Nie ulega wątpliwości, że w tej sytuacji obowiązek wyjaśnienia i uściślenia przedmiotu postępowania, ciążył na organie administracji publicznej. Zgodnie z podstawowymi zasadami wyrażonymi w art. 7 i 8 k.p.a., w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jednocześnie w sposób który będzie pogłębiał zaufanie obywateli do organów administracji. Ponadto naruszone został także art. 9 k.p.a. zobowiązujący organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organ winien, zmierzając do wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, w tym do precyzyjnego ustalenia rodzaju dochodzonego przez skarżącą świadczenia, zapewnić jej zgodnie z art. 10 k.p.a. czynny udział w postępowaniu. W szczególności postępowanie administracyjne przeprowadzone ponownie w niniejszej sprawie, powinno wyjaśnić czy skarżąca domagała się stypendium szkolnego, zasiłku szkolnego czy też obu tych świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym i jeżeli tak, to w jakiej formie skarżąca chciałaby je otrzymywać.
Sąd uznał za konieczne podnieść, że decyzja organu I instancji w obecnym kształcie narusza przepis art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., zarówno jeżeli chodzi o część zawierającą nieprecyzyjne rozstrzygnięcie, jak i o uzasadnienie, zbyt lapidarne, by przyjąć, że zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowe.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ocenie Sądu powiela naruszenia, którymi obarczone jest rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wskazuje na to przede wszystkim brak odniesienia się organu odwoławczego do kwestii niesprecyzowanego przedmiotu postępowania. Organ nie skorzystał z uprawnień przysługujących mu w toku kontroli instancyjnej, w szczególności zaś nie przeprowadził dodatkowego postępowania, co mógł uczynić z urzędu na podstawie art. 136 k.p.a. Sąd nie kwestionuje ustaleń organu dotyczących niespełnienia przez skarżącą kryteriów ustawowych odnośnie stypendium szkolnego, jednak podkreślić należy, że nie jest to wyczerpujące w świetle obowiązujących przepisów k.p.a. Niewyjaśnienie i brak jakichkolwiek ustaleń co do tego, czy skarżąca swym wnioskiem objęła także żądanie przyznania zasiłku szkolnego jest naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Reasumując powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
/-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski
KP