Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 174/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oddalił wniosek J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego
Pismem z dnia 28 maja 2015 r. J.W. złożył sprzeciw od ww. postanowienia. Podniósł, że został potraktowany instrumentalnie, a przedłożone przez niego dokumenty nie miały znaczenia dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnił, że ma 60 lat i nie może znaleźć pracy. Pracę podejmuje jedynie dorywczo bez jakiejkolwiek umowy.
Pismem z dnia 19 czerwca 2015 r. J.W., w odpowiedzi na wezwanie Sądu wyjaśnił, że miesięczny dochód netto jego małżonki to kwota [...] zł. Koszty utrzymania tj. gaz, energia elektryczna, woda i kredyt hipoteczny stanowią wydatek w kwocie [...] zł. Wraz z jego rodziną zamieszkuje również ojciec jego małżonki, który partycypuje w kosztach utrzymania w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto kilka razy do roku udaje mu się wyjechać do pracy w Niemczech co daje miesięczny przychód w kwocie [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu - art. 260 P.p.s.a.
Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 15.3.2011 r. II GZ 83/11, lex nr 783924; postanowienie NSA z 18.6.2010 r. I FZ 153/10, lex nr 643195; postanowienie WSA w Krakowie z 03.9.2010 r. I SA/Kr 1195/10, lex nr 687002). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 4.4.2011 r. II FZ 103/11, lex nr 783800; postanowienie NSA z 22.02.2011 r. II GZ 59/11, lex nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 737; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 618-619). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 24.3.2011 r. I FZ 17/11, lex nr 783616; postanowienie NSA z 1.12.2010 r. I GZ 382/10, lex nr 741371). W interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01. 2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829).
W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosząc o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że jedynym dochodem rodziny czteroosobowej rodziny jest dochód uzyskiwany przez jego małżonkę z tytułu umowy o pracę w kwocie [...] zł. Wyjaśnił, również, że koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego w miesiącu styczniu wyniosły [...] zł, w lutym [...] zł, a w marcu [...] zł. NA koszty te złożyły się rachunki za telefon, media, wywóz śmieci, dwa kredyty hipoteczne, wodę, gaz i energię elektryczną. Natomiast w wyjaśnieniach złożonych na wezwanie Sądu skarżący przedstawił zestawienie dochodów i wydatków, traktując kwotę [...] zł (dochód uzyskiwany przez małżonkę) jako kwotę netto.
Ponadto ujawnił, że na w skład gospodarstwa domowego wchodzi również, ojciec jego małżonki i partycypuje w kosztach utrzymania w kwocie [...] zł, a on sam dorywczo wyjeżdża do pracy do Niemiec co pozwala osiągnąć przychód w kwocie [...] zł.
Zaznaczyć należy, że z przedłożonych przez skarżącego wyciągów z konta bankowego wynika, że z tytułu zatrudnienia w Urzędzie Statystycznym na konto jego małżonki wpływają kwoty oscylujące w granicach [...] zł - [...] zł, w sposób jednoznaczny wskazuje, że wbrew stanowisku skarżącego zawartym w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. kwota [...] zł nie może stanowić wynagrodzenia brutto. Z przedstawionych wyciągów z konta bankowego wynika również, że na kontro małżonki skarżącego w miesiącu grudniu wpłynęła kwota [...] zł z Urzędu Statystycznego stanowiąca nagrodę na II półrocze 2014 r., a w miesiącu lutym kwota [...] zł tytułem dodatkowego wynagrodzenia, tzw. "trzynastki", oraz zwrot podatku [...] zł tytułem zwrotu podatku PIT.
Ponadto z dokumentów tych wynika, że w dniu [...] października 2014 r. małżonka skarżącego dokonała wpłaty na własne konto kwoty [...] zł, co może wskazywać, iż rodzina skarżącego posiada dodatkowe źródło dochodu, którego skarżący nie ujawnił we wniosku. Okoliczności te pozwalają przyjąć, iż w pełni uzasadniona była też postawiona w postanowieniu referendarza sądowego, iż skarżący posiada dodatkowe źródło dochodu, którego nie ujawnił w złożonym wniosku o przyznanie pomocy.
Zaznaczyć należy, że skarżący występując na drogę sądową powinien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W sytuacji gdy Sąd nie ma pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego i nie może jej zbadać pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy, bowiem brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową skarżącego danych, powstają wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności przywołanych przez nią.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem nie przedstawiła wiarygodnych okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z tego też powodu Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.