Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] w sprawie przyznania A. M., prowadzącemu działalność pod nazwą [...]" A. M., wydatków i wynagrodzenia związanych z usunięciem i dozorem pojazdów.
Jednocześnie w wymienionym wyżej postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r. organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę co do istoty.
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. reprezentujący Skarb Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] składając jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Uzasadniając swój wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że zaskarżone postanowienie nakłada na Skarb Państwa (Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] obowiązek zapłaty wynagrodzenia w znacznych kwotach, które nie zostały uwzględnione w budżecie jednostki (obciążenie dotyczy łącznej kwoty [...]zł wynikającej z trzech postanowień otrzymanych w dniu [...] grudnia 2016 r.). Kwoty te nie zostały zabezpieczone w budżecie Izby Skarbowej w P., a Naczelnik Urzędu Skarbowego od dnia [...] kwietnia 2015 r. nie jest jednostką budżetową w tym ujęciu (urząd nie posiada konta budżetowego i nie jest też dysponentem środków, o którym mowa w ustawie o finansach publicznych).
Skarżący tłumaczył, że począwszy od [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. stał się podmiotem praw i obowiązków w zakresie regulowania zobowiązań naczelników urzędów skarbowych województwa [...]. Stał się również wyłącznym dysponentem środków finansowych dla 39 urzędów skarbowych w województwie [...], prowadząc ich gospodarkę finansową i księgowość rachunkową. Plan finansowy dla Izby Administracji Skarbowej w P. i wszystkich podległych jej urzędów skarbowych jest ustalony z góry, zgodnie ze złożonym u ministra właściwego do spraw finansów publicznych zapotrzebowaniem uwzględniającym przewidywane na dany rok wydatki tej jednostki organizacyjnej. Nałożone zaskarżonym postanowieniem kwoty wynagrodzenia za usunięcie dozór pojazdów nie zostały zaplanowane, jako ewentualne wydatki i tym samym nie zostały uwzględnione w przekazanych Dyrektorowi Izby Skarbowej w P. do dyspozycji środkach.
Zdaniem skarżącego nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również fakt, że zaskarżonym postanowieniem SKO ustaliło i obciążyło skarżącego kosztami wynagrodzenia w wysokości wielokrotnie wyższej niż uczynił to organ pierwszej instancji (z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł - pkt 1 i la zaskarżonego postanowienia; z kwoty [...]zł do kwoty [...]zl - pkt 2 i 2a zaskarżonego postanowienia; z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł - pkt 3 i 3a zaskarżonego postanowienia; z kwoty [...]zł do kwoty [...]l,[...] zł - pkt 4 i 4a zaskarżonego postanowienia oraz z kwoty [...]zł do kwoty [...]l,[...] zł - pkt 5 i 5a zaskarżonego postanowienia).
Skarżący podkreślił również, że w dwóch innych zaskarżonych przez organ do Sądu postanowieniach SKO, organ ten uchylając postanowienia Starosty [...] i orzekając co do istoty sprawy wielokrotnie zwiększył kwoty spornego wynagrodzenia. W ocenie skarżącego, powyższe, jak również fakt, że obciążenie skarżącego przedmiotowym wynagrodzeniem miało miejsce bez podstawy prawnej niewątpliwie świadczy o tym, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla Skarbu Państwa. Wypłata spornych należności A. M. może bowiem spowodować konieczność zwrotnego jej dochodzenia, co z całą pewnością wiązać się będzie z długotrwałym i kosztownym dla Skarbu Państwa procesem.
W ocenie skarżącego, nie bez znaczenia również pozostaje okoliczność, że nawet ewentualne przyszłe dochodzenie spornych należności od podmiotu prowadzącego parking, jakkolwiek może znaleźć umocowanie w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, to istnieje ryzyko braku możliwości zwrotnego dochodzenia spornych należności z uwagi chociażby na regulację art. 409 Kodeksu cywilnego. Ponadto obciążenie skarżącego obowiązkiem wypłaty wynagrodzeń za usunięcie i dozór pojazdów jest, jak wykazuje się w skardze, wadliwe i pozbawione podstawy prawnej i jako takie winno zostać uchylone.
Skarżący podkreślił, że kwestia przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów oraz zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego do wypłaty tego wynagrodzenia była już przedmiotem rozpatrywania przez WSA w Poznaniu m.in. w sprawach o sygnaturze akt III SA/Po 1261/15 (wyrok prawomocny), IV SA/Po 528/16, IV SA/Po 529/16, IV SA/Po 527/16 oraz IV SA/Po 526/16. W zapadłych w powołanych sprawach wyrokach WSA w Poznaniu jednoznacznie stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do obciążenia Skarbu Państwa -- Naczelnika Urzędu Skarbowego spornym wynagrodzeniem, a podmiotem zobowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów (również w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do [...] września 2010 r.) jest Starosta. Zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę powołane wyroki WSA w Poznaniu, wadliwość wydanego przez SKO postanowienia, które jest przedmiotem niniejszej skargi, a także fakt, że zarówno w niniejszej sprawie, jak i w sprawach będących przedmiotem zapadłych już wyroków mamy do czynienia z podobnymi (wręcz zbieżnymi) stanami faktycznymi i stanem prawnym, istnieje, w ocenie skarżącego, uzasadniona podstawa do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.
Stąd zarówno skarga, jak i wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia dotyczącego interesów majątkowych Skarbu Państwa są, według skarżącego, w pełni zasadne. W ocenie skarżącego, tylko pozytywne załatwienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, pozwoli na uzyskanie przez skarżącego ochrony prawnej do czasu rozpoznania skargi przez Sąd i uniknięcie narażenia skarżącego na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla Skarbu Państwa. Jak już bowiem wskazano, z uwagi na powołane wyroki WSA w Poznaniu istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżący uzupełniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia skarżący wskazał, że oczywistym jest, że wykonanie zaskarżonego postanowienia przez Skarb Państwa nie będzie skutkowała dla niego wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skautkami. Ponadto skarżący wskazał, iż dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia istotne jest jaki organ odpowiada za zobowiązania określone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; zwanej dalej: Ppsa) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 Ppsa po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wskazać w tym miejscu należy, że przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi dojdzie do jego wzruszenia. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 Ppsa i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Ciężar wykazania okoliczności świadczących o istnieniu przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 Ppsa przepisie spoczywa na wnioskującym. Powinien on we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) przedstawić takie możliwe konsekwencje jej wykonania, które mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazane okoliczności powinny mieć charakter realny.
Jeśli złożony wniosek nie pozwala na taką ocenę powołanych w nim okoliczności, to wyklucza jego merytoryczne rozpoznanie. Tym samym czyni niemożliwym wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Zatem przy braku odpowiedniego umotywowania wniosku skarżącego sąd administracyjny nie będzie uprawniony do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.
Postanowieniem objętym skargą w niniejszej sprawie zobowiązano Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego do wypłaty na rzecz A. M., osoby zajmującej się zawodowo usuwaniem i dozorem pojazdów z dróg, określonej sumy pieniężnej, która w zaskarżonym postanowieniu określona została w wysokości [...] zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego we wniosku o wstrzymanie wykonania akcentuje okoliczność, że wykonanie obowiązku łączy się z uruchomieniem środków publicznych, które nie zostały uwzględnione w budżecie jednostki Naczelnika Urzędu skarbowego, ani też zabezpieczone w puli środków do dyspozycji Izby Skarbowej w P.. Wreszcie w ocenie Naczelnika, za zasadnością wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia przemawia to, że wypłata spornych należności A. M. może spowodować konieczność zwrotnego ich dochodzenia.
Sąd w pierwszej kolejności zaznacza, że twierdzenie o braku formalnych możliwości rozdysponowania środkami określonymi w postanowieniu i przeszkodach w ich wypłacie nie zostało poparte bardziej wnikliwymi wyjaśnieniami ani stosownymi dokumentami. Nie wykazano, że Skarb Państwa obsługiwany w danym przypadku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (względnie Izbę Skarbową – zob. wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu wniosku) nie posiada środków w budżecie na dokonanie wypłaty w celu wykonania postanowienia Kolegium z dnia [...] grudnia 2016 r. Nie przedstawiono zwłaszcza jakiejkolwiek dokumentacji wskazującej na ograniczone możliwości finansowe Skarbu Państwa (Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i przyczyny ze względu na które dokonanie dodatkowych wypłat mogłoby doprowadzić do powstania po stronie dysponenta znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Przyjęcie, iż uszczuplenie finansów spowodowane wypłatą środków mogłoby skutkować wstrzymaniem wykonania postanowienia możliwe byłoby jedynie wówczas, gdyby zagrażało funkcjonowaniu zobowiązanego podmiotu czy realizacji jego zadań.
Wobec powyższego uznać należy, że Sąd oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w oparciu o argumenty w nim zawarte jak i informacje wynikające z akt sprawy nie był w stanie wywieść jaki wpływ na budżet Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] będzie miała wypłata środków w wysokości określonej w zaskarżonym postanowieniu (i to nawet jeżeliby kwotę tą sumować z pozostałymi kwotami określonymi w innych postanowieniach wydanych przez Kolegium wobec Naczelnika w tym samym przedmiocie). Z braku tych danych Sąd nie był w stanie określić czy na skutek wykonania postanowienia mogą wystąpić okoliczności sprowadzające niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z art. 61 § 3 Ppsa
Jak wskazano wyżej, we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia zawarto również argument, że wypłata określonych w nim należności może spowodować konieczność zwrotnego ich dochodzenia w przyszłości.
Odnosząc się do takiego twierdzenia wskazać należy, że orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., I OZ 173/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wypłata zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów przedsiębiorcy, na którego rzecz je orzeczono, jak każde świadczenie finansowe jest ze swej istoty czynnością odwracalną.
Wobec tego w razie uwzględnienia skargi środki te zostaną Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zwrócone, zatem nie ma mowy o nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonego postanowienia. Wstrzymanie wykonania postanowienia z tego powodu można rozważać jedynie wówczas, gdyby uprawdopodobnione zostało, iż uprawniony na podstawie postanowienia podmiot znajdowałby się w sytuacji finansowej (np. trwała niewypłacalność), która zagrażałaby możliwości skutecznego dochodzenia zwrotnego wypłaconych kwot. Takie okoliczności nie zostały jednak przedstawione we wniosku o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia.
Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że nie ma obecnie podstaw do uznania, iż wypłata przez Naczelnika Urzędu Skarbowego określonej w zaskarżonym postanowieniu może skutkować wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skutkami. Zdaniem Sądu nie można bowiem zidentyfikować zagrożenia w funkcjonowaniu Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego, które miałoby być powodowane wskazaną wypłatą. To samo dotyczy przyczyn, dla których ewentualnie utrudniona miałaby być odwracalność wypłaty środków określonych w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się natomiast do twierdzenie, że istotną sprawą dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jest kwestia kto jest zobowiązany do wykonania zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż powyższe kwestia wkracza w meritum sprawy. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu nie jest uprawniony do wypowiadania się na temat jego prawidłowości.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 61 § 3 Ppsa orzekł jak w sentencj