Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Wójt Gminy [...], na podstawie art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm., dalej także u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej Kpa) w związku z art. 10a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz. U. Nr 123 poz. 779 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2013 r. poz. 1383 z późn.zm. dalej jako u.str.g.) odmówił Komendantowi Straży Miejskiej w [...] (dalej jako Komendant Straży Miejskiej, Skarżący) udostępnienia wizerunku twarzy osoby wskazanej we wniosku. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że Skarżący zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie wizerunku twarzy J. S., powołując się na zadanie straży, jakim jest czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego - w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym (art. 10 ust. 1 pkt 2 u.str.g.).
Wójt wskazał, że zakres uprawnień straży gminnych został ustalony w art. 10a u.str.g. i żądanie udostępnienia danych osobowych w postaci wizerunku twarzy z wniosku o wydanie dowodu osobistego wykracza poza uprawnienia tam określone. Wizerunek twarzy może ujawniać pochodzenie rasowe lub etniczne, a dane te należą do danych wrażliwych, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101 poz. 926 z późn. zm., dalej jako u.o.d.o.). Wójt zaznaczył, że wnioskodawca nie dołączył zgody osoby, której wniosek o udostępnienie danych dotyczy.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł Komendant Straży Miejskiej, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 44g i art.44h ust. 1 pkt 2 u.e.l. – przepisów uprawniających Skarżącego do żądania powyższej informacji, oraz obrazę art. 10a u.str.g. poprzez błędne uznanie, że żądanie udostępnienia wizerunku twarzy osoby wskazanej we wniosku jest równoznaczne z przetwarzaniem przez Straż Miejską danych osobowych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zgodnie z art. 44g i art. 44h ust. 1 pkt 2 u.e.l. organy prowadzące zbiory meldunkowe, zbiory PESEL oraz ewidencję wydanych i unieważnionych dowodów osobistych są zobowiązane do udostępniania danych podmiotom wskazanym w ustawie, w tym strażom gminnym (miejskim).
Natomiast wskazywany przez organ I instancji przepis dotyczy przetwarzania już przez straż gminną posiadanych lub udostępnionych jej danych. Abstrahując nawet od wykładni art.10a u.str.g. należy stwierdzić, że przepis na podstawie którego odmówiono udostępnienia wizerunku twarzy dotyczy przetwarzania danych osobowych przez straż miejską. Tym samym przepis ten nie może stanowić podstawy do odmowy przetworzenia danych przez Wójta.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Odnosząc się do meritum Kolegium wskazało, że w myśl art. 44h ust.1 pkt 2 u.e.l., dane ze zbiorów meldunkowych, PESEL oraz ewidencji dowodów osobistych udostępnia się podmiotom, w tym strażom gminnym (miejskim) o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań. Stosownie do przepisu art. 10a u.str.g. straż w celu realizacji ustawowych zadań może przetwarzać dane osobowe z wyłączeniem danych ujawniających m.in. pochodzenie rasowe lub etniczne. Definicję przetwarzania danych osobowych reguluje art. 7 pkt 2 u.o.d.o., zgodnie z którym przetwarzaniem danych jest jakakolwiek operacja wykonywana na danych osobowych, taka jak między innymi zbieranie czy udostępnianie.
Ponadto z przepisu art. 57 §2 Kpa nie wynika, aby elementem koniecznym wniosku o ukaranie był wizerunek osoby. Kolegium zastrzegło, że Wnioskodawca nie dołączył zgody osoby, której wniosek o udostępnienie danych dotyczy.
Komendant Straży Miejskiej w ustawowym terminie zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił błędną wykładnię prawa materialnego, a mianowicie:
- 1. art.57 § 2 z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że z tego przepisu nie wynika, aby elementem koniecznym wniosku o ukaranie był wizerunek osoby,
- 2. art.10a u.str.g. poprzez przyjęcie, że wizerunek twarzy z wniosku o wydanie dowodu osobistego stanowi dane osobowe ujawniające m.in. pochodzenie rasowe lub etniczne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. Komendant Straży Miejskiej zwrócił się do Wójta w trybie art. 44g i art. 44h ust. 1 pkt 2 u.e.l., art.10 i art. 11 ust.1 pkt 2 u.str.g. o udostępnienie wizerunku osoby wskazanej we wniosku. Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana w rozpatrywanej sprawie. Konsekwentnie zatem podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 44e ust. 1 u.e.l., właściwy organ gminy, na podstawie danych zgłoszonych przy ubieganiu się o wydanie lub wymianę dowodu osobistego, prowadzi ewidencję wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, przy czym w świetle art. 44e ust. 2 pkt 8 tejże ustawy wspomniana ewidencja obejmuje w szczególności dane w postaci wizerunku posiadacza dowodu osobistego. Jak wynika z kolei z art. 44h ust. 1 pkt 2 u.e.l., dane z ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się w szczególności strażom gminnym, o ile informacje te są niezbędne do realizacji ustawowych zadań tych podmiotów.
Powyższe dane w myśl art. 44i ust. 1 u.e.l. udostępnia właściwy organ gminy, przy czym organ rozpatrujący wniosek odmawia na mocy art. 44i ust. 5 u.e.l., w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych osobowych, jeżeli udostępnienie danych spowodowałoby naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą, lub innych osób. Ponadto według art. 45 ust. 1 u.e.l. właściwym organem gminy jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zgodnie natomiast z art. 50 ust. 3 u.e.l., organem odwoławczym od orzeczeń administracyjnych wydanych przez właściwy organ gminy na podstawie tejże ustawy jest wojewoda.
Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że decyzja Wójta została wydana na podstawie art. 44i ust. 5 u.e.l. (k. 3 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron w toku postępowania. Tym samym organem wyższego stopnia, właściwym do rozpatrzenia odwołania Komendanta Straży Miejskiej (k. 6-7 akt adm. organu II instancji) był w świetle art. 50 ust. 3 cytowanej ustawy Wojewoda Wielkopolski. Zgodnie bowiem z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. nr 48 poz. 654) gmina [...] należy do powiatu [...], który z kolei wchodzi w skład województwa wielkopolskiego.
Nie ulega wobec tego wątpliwości, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, orzekało poza swoją właściwością, naruszając tym samym art. 50 ust. 3 u.e.l. Takie uchybienie stanowi w świetle art. 156 § 1 pkt 1 Kpa kwalifikowaną wadę wydanego aktu, uzasadniającą stwierdzenie na podstawie tegoż przepisu nieważności zaskarżonej decyzji.
Sąd podkreśla, że analogiczny pogląd wyraził tutejszy sąd w prawomocnych wyrokach z dnia 21 maja 2014 r. IV SA/Po 219/14, oraz z dnia 24 kwietnia 2014 r. II SA/Po 65/14.
Trzeba przy tym zauważyć, że decyzja organu I instancji zawierała błędne pouczenie co do organu wyższego stopnia, do którego należy wnieść odwołania od tego rozstrzygnięcia, lecz zapis ten bynajmniej nie był wiążący dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Klauzula ta ma bowiem jedynie charakter informacyjny i skierowana jest przede wszystkim do strony, która jest niezadowolona z wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie natomiast z art. 19 Kpa, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, co stanowi refleks ogólnej zasady legalności działania z art. 6 Kpa, w świetle której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno we własnym zakresie zbadać, czy jest właściwe do rozpatrzenia odwołania. Zaniechanie w tej mierze doprowadziło natomiast do obarczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia wadą kwalifikowaną.
W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, ponieważ akt ten został wydany z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. z naruszeniem art. 50 ust. 3 u.e.l.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przekazać odwołanie Wojewodzie Wielkopolskiemu - według właściwości.