Uzasadnienie
S.S. wniósł skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Opisując swą sytuację finansową skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego majątek stanowi dom o pow. [...] m2 (o wartości [...] zł.), mieszkanie o pow. [...] m2 (o wartości [...] zł.) a także nieruchomość rolna o pow. [...] ha wraz z budynkami gospodarczymi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na fakt, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu.
Ponadto skarżący wskazał, że nie ponosi winy w niniejszej sprawie, gdyż nieprawidłowości w sprawie powstały przez zaniedbania geodetów, którzy w latach 1996-2000 nie nanieśli żadnych budowli na jego działce. Skarżący ujawnił również, iż uzyskuje dochód łączny w kwocie [...] zł. (w tym [...] zł. ze sprzedaży truskawek), zaś jego wydatki miesięczne wynoszą ok. [...] zł.
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 19 kwietnia 2016r. (odebranym w dniu 22 kwietnia 2016r.), wezwano skarżącego do określenia czy skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je wspólnie z innymi osobami (w tym przypadku należy podać ich dochód), przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont (w tym związanych z prowadzoną działalnością produkcyjną) i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, oraz określenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania).
Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 29 kwietnia 2016r. (data stempla pocztowego) wyjaśnił, że prowadzi samodzielne gospodarstwo, w związku z czym to jego obciążają opłaty za energię elektryczną i ogrzewanie, które rocznie wynoszą ok. [...] zł. Ponadto jako właściciel gospodarstwa rolnego opłaca KRUS, który rocznie wynosi [...] zł. Skarżący wyjaśnił również, że posiada konto bankowe, lecz nie przedstawił wyciągu z niego, gdyż jest to konto internetowe. Odnosząc się do wezwania w części dotyczące dopłat do produkcji rolnej wnioskodawca wyjaśnił, że wniosek złożył pierwszy raz, jednak termin wypłaty jest do końca czerwca. Do pisma załączono kopię dowodu wpłaty za TV cyfrową, dowód wpłaty opłaty za gospodarowanie odpadami, wodę i ścieki, oraz kopię dowodu wpłaty składki na KRUS, faktury ze telefon komórkowy wraz z dowodem wpłaty i faktury za prąd wraz z dowodem wpłaty.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Ponadto strona o przyznanie prawa pomocy winna uprawdopodobnić spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentów koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów oraz swego stanu majątkowego. Z informacji przedłożonych we wniosku wynika bowiem, że skarżący posiada dom oraz mieszkanie. We wniosku skarżący przedstawił również zestawienie wydatków w kwocie [...] zł. przekraczającej uzyskiwany dochód deklarowany na kwotę [...] zł. Powyższe powodowało konieczność szczegółowej analizy, oraz uzyskania dodatkowych dokumentów w tym m.in. wyciągu z konta bankowego. Z pisma z dnia 29 kwietnia 2016r. wynika, iż wnioskodawca posiada konto bankowe, z którego wyciągu jednak nie przestawił, wskazując, że jest to konto internetowe.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że forma kontaktu z bankiem i udostępniania skarżącemu informacji o stanie konta za pośrednictwem internetu nie pozbawia go możliwości samodzielnego wygenerowania wyciągu z posiadanego konta bankowego za określony okres. Tego rodzaju wyciąg wygenerowany przez system bankowy, nie wymaga podpisu pracownika banku i jest dokumentem obrazującym wszystkie operacje bankowe za określony okres.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż argumentacja skarżącego o posiadaniu konta internetowego nie zwalnia skarżącego z obowiązku przestawienia na wezwane stosowanego wyciągu bankowego. Tym samym brak odpowiedzi na wezwanie Sądu w powyższym zakresie oznacza, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.