Uzasadnienie
A.Z. wniosła skargę na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. skarżąca uiściła wpis a następnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Opisując swą sytuację finansową skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką własnych dzieci oraz konkubentem i czwórką jego dzieci, a jej majątek stanowi dom o pow. [...] m2 (o wartości [...] zł.), nieruchomość rolna o pow. 2 ha, nieruchomość związana z prowadzoną działalnością gospodarczą o pow. [...] m2, samochód osobowy o wartości [...] zł. oraz samochód dostawczy o wartości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że posiada kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł., zadłużenie w ZUS ok. [...] zł. oraz zadłużenie podatkowe ok. [...] zł. Wnioskodawczyni przedstawiła, że źródłem utrzymania jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. i renta konkubenta w wysokości [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni uzyskiwany dochód w całości przeznaczany jest na utrzymanie ośmioosobowej rodziny.
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 12 kwietnia 2016r. (odebranym w dniu 14 kwietnia 2016r.), wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont (w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) i kart kredytowych należących do skarżącej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2014r. i 2015r. wraz z dowodem ich złożenia, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, określenia przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej, przedłożenia kopii deklaracji w podatku VAT i PIT złożonych w okresie styczeń – kwiecień 2016r., udokumentowania wysokości zadłużenia w ZUS i zaległości podatkowych, określenia należności aktualnie egzekwowanych, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2016r., przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat, oraz określenie sposobu użytkowania nieruchomości rolnej w tym oszacowanie ewentualnego dochodu.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni złożyła zmodyfikowany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym zmieniła poprzedni wniosek wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie wraz z dwójką własnych dzieci a posiadana nieruchomość rolną o pow. [...] ha stanowi łąkę. Dodatkowo wnioskodawczyni podała, że budynki magazynowe i gospodarcze mają wartość [...] zł., zaś posiadany samochód marki BMW ma wartość [...] zł. Skarżąca zmieniła również oświadczenie w zakresie uzyskiwanych dochodów prezydując, iż uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. oraz alimenty w kwocie [...] zł. Uzyskiwany dochód w całości przeznaczy jest na utrzymanie oraz spłatę kredytu wynoszącego [...] zł. oraz spłatę zadłużenia w ZUS i Urzędzie Skarbowym w łącznej kwocie ok. [...] zł. Do powyższego pisma skarżąca załączył wyciąg z ewidencji działalności gospodarczej potwierdzający, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, kopie deklaracji VAT 7 za styczeń i luty 2016r., PIT 36 za 2014r., oraz zestawienie rat i odsetek za okres kwiecień – wrzesień 2016r.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Ponadto strona o przyznanie prawa pomocy winna uprawdopodobnić spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła swej sytuacji finansowej jak i sytuacji rodzinnej w wiarygodny sposób. Składając pierwotnie wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca określiła bowiem, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką własnych dzieci oraz konkubentem i czwórką jego dzieci. W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, którym objęto również konkubenta, skarżąca zmieniła jednak wcześniejsze oświadczenie wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z własnymi dziećmi. Mając na uwadze odebranie korespondencji zawierającej wezwanie do uzupełnienia informacji przez dorosłego domownika skarżącej w osobie M.P., określanego wcześniej jako konkubenta, trudno uznać, aby powyższe oświadczenie było wiarygodne.
Jako nie wiarygodną ocenić należy również przestawioną przez skarżącą sytuację majątkową. W pierwotnym wniosku skarżąca podała, że posiada samochód osobowy o wartości [...] zł. i samochód dostawczy o wartości [...] zł. W kolejnym wniosku skarżąca ujawniła zaś wyłącznie posiadanie samochodu marki BMW o szacunkowej wartości [...] zł.
Odnosząc się do pozostałych informacji ujawnionych przez skarżącą wskazać należy, iż pierwotnie wnioskodawczyni przedstawiała kredyt hipoteczny w kwocie [...] zł., zadłużenie w ZUS wynoszące [...] zł. i zadłużenie podatkowe ok. [...] zł. Z przedłożonej informacji z banku wynika jednak, iż saldo zadłużenia na dzień 15.04.2016r. wynosiło [...] zł. przy kwocie udzielonego kredytu wynoszącego [...] zł. Skarżąca zmieniła również wysokość zadłużenia w Urzędzie Skarbowym i ZUS określając je łącznie na kwotę [...] zł. Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła jednak faktycznego zadłużenia pomimo, że została wezwana do udokumentowania wysokości zadłużenia w ZUS i zaległości podatkowych, określenia należności aktualnie egzekwowanych, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, oraz udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2016r.
Końcowo odnosząc się do podnoszonej kwestii spłacania kredytu bankowego wskazać należy, że fakt zaciągniętego kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05). Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż skarżąca zadeklarowała spłatę kredytu, której rata przewyższa deklarowany dochód.
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.