Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2019 r. Komendant Miejski Policji w P., po dokonaniu analizy materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko st. post. T. S., obwinionemu o to, że: w okresie do dnia [...] lutego 2019 r. w P., mimo sprzeciwu ze strony A. T. wielokrotnie nachodził ją, śledził, pisał do niej wiadomości mailowe oraz obserwował miejsce zamieszkania, czym wywołał u niej lęk i poczucie zagrożenia oraz złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, jednocześnie swoim zachowaniem naruszył zasady etyki zawodowej policjanta, które wynikają z ogólnych wartości oraz norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu policjanta, zgodnie z którymi w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach etyki zawodowej zobowiązany jest kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jedn.
Dz. U. z 2020 r., poz. 336 ze zm., dalej również jako: "ustawa") w zw. z § 2 i 23 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", wydał orzeczenie nr [...] o stwierdzeniu winy i wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany.
W uzasadnieniu orzeczenia, organ I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Miejskiej Policji w P. wpłynął raport st. post. T. S. w którym poinformował Komendanta Miejskiego Policji w P. o tym, że przedstawiono mu zarzuty z art. 190a § 1 Kodeksu karnego. Do przedmiotowego raportu załączono kopię postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 roku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w N. T. o zastosowaniu wobec funkcjonariusza środków zapobiegawczych w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej A. T. na odległość mniejszą niż 100 metrów oraz zakazu kontaktowania się z wyżej wymienioną w jakiejkolwiek formie. Jak ustalono, dniu [...] kwietnia 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w N. T. – K. T. przedstawił st. post. T. S. zarzut o to, że w okresie od kwietnia 2018 r. do [...] lutego 2019 r. w P. uporczywie nękał A. T. w ten sposób, że mimo jednoznacznego stwierdzenia pokrzywdzonej zawartego w mailu z dnia [...] kwietnia 2017 r., iż nie życzy sobie żadnych kontaktów wielokrotnie śledził ją, pisał do niej maile oraz obserwował jej miejsce zamieszkania powodując uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, tj. o czyn z art. 190a § 1 Kodeks karnego.
Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny, celem wyjaśnienia okoliczności w jakich doszło do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez st. post. T. S. oraz ustalenia zakresu jego odpowiedzialności dyscyplinarnej w dniu [...] kwietnia 2019 r. Komendant Miejski Policji w P. wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wskazano, iż zachowanie funkcjonariusza wyczerpuje znamiona przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. l ustawy o Policji.
Przesłuchana w charakterze świadka A. T. zeznała, że poznała T. S. na Uniwersytecie im. A. M. w P.. Zeznała, że T. S. uporczywie ją nękał, śledząc ją, pisząc do niej maile i obserwując miejsce jej zamieszkania, zaznaczając jednocześnie, że dała mu jasno do zrozumienia, iż nie życzy sobie takich kontaktów. Przesłuchany w charakterze obwinionego st. post. T. S. nie przyznał się do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i złożył wyjaśnienia. Postanowieniem nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] maja 2019 r. przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne zawieszono do czasu uzyskania dokumentacji procesowej zebranej w toku trwającego śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w N. T. oraz rozpatrzenia sprawy przez Sąd. Zawieszone postępowanie podjęto w dniu [...] listopada 2019 r. po uzyskaniu dokumentacji procesowej zebranej w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w N. T. oraz informacji o skierowaniu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego P. Stare [...].
W dniu [...] listopada 2019 roku postanowieniem nr [...] Komendant Miejski Policji w P. wydał postanowienie o zmianie zarzutów, a następnie w dniu [...] grudnia 2019 r. Komendant Miejski Policji w P. wydał orzeczenie nr [...], o ukaraniu obwinionego karą dyscyplinarną nagany.
Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł st. post. T. S., podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 135 ust. 3 ustawy o Policji.
Komendant Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy orzeczenie z dnia [...] grudnia 2019 r. podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 135 ust. 3 ustawy o Policji wskazano, że zgodnie z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, natomiast zgodnie z treścią art. 134 i ust. 1 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego. Ustawodawca wskazał więc, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie może być dowolne przypuszczenie, ale przypuszczenie uzasadnione popełnienia przewinienia przez policjanta. Ma to ścisły związek z łącznym wystąpieniem dwóch przesłanek: obiektywnej, kiedy zgromadzone dowody lub informacje wskazują na prawdopodobieństwo popełnienia przewinienia oraz subiektywnej, gdy zebrane dowody lub informacje wywołują u przełożonego dyscyplinarnego przekonanie, że przewinienie faktycznie mogło zostać popełnione.
Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek wykazania, że wystąpiły przesłanki pozwalające na wszczęcie postępowania, a w odniesieniu do możliwości dyscyplinowania funkcjonariuszy za naruszenie zasad etyki zawodowej w życiu prywatnym należy podchodzić ze szczególną rozwagą. Popełnienie przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego jest związane z takim działaniem funkcjonariusza, które stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej lub dyscypliny służbowej w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Należy jednak pamiętać, że nie każde zachowanie policjanta określone np. w skardze czy zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego obliguje przełożonego dyscyplinarnego do natychmiastowego wdrożenia postępowania związanego z dyscyplinowaniem funkcjonariuszy. Postępowanie dyscyplinarne [...] zostało wszczęte w związku z uzasadnionym przypuszczeniem naruszenia zasad etyki zawodowej przez st. post.
T. S. po tym, jak w dniu [...] kwietnia 2019 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Miejskiej Policji w P. wpłynął raport policjanta informujący o przedstawieniu mu w dniu [...] kwietnia 2019 r. zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 190 a § 1 Kodeksu karnego oraz postanowienie o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej i kontaktowania się z nią. Mając na uwadze, że zasady etyki zawodowej policjanta wskazują na m.in. regułę praworządnego postępowania policjanta pozyskanie powyższych informacji w ocenie przełożonego dyscyplinarnego uzasadniło przypuszczenie naruszenia zasad etyki zawodowej przez st. post. T. S..
Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu T. S., podtrzymując w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 135 ust. 3 ustawy o Policji.
Jak wyjaśnił skarżący, w dniu [...] października 2018 r. p.o. Komendanta Miejskiego Policji w P. – przełożony dyscyplinarny w rozumieniu art. 133 ustawy o Policji, otrzymał sprawozdanie z czynności wyjaśniających dotyczących zawiadomienia z dnia [...] września 2018 r. A. T. w sprawie nękania przez T. S., funkcjonariusza KP w T. P. prowadzonych przez Wydział Kontroli KMP P., l. dz. [...] Ostatnia strona tego dokumentu zawiera dekretację z dnia [...] października 2018 r. o konieczności wdrożenia postępowania określonego w rozdziale 10 ustawy o Policji.
W ocenie skarżącego wynika z tego, że przełożony dyscyplinarny powziął informację o zarzucie najpóźniej [...] października 2018 r., a wszczęcie postępowania w dniu [...] kwietnia 2019 r. nastąpiło po upływie terminu określonego w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Skarżący podkreślił dodatkowo, że w zarzucie przedstawionym w dniu [...] kwietnia 2019 r. nie zawarto żadnego nowego zachowania, o którym Komendant nie wiedziałby z treści zawiadomienia z dnia [...] września 2018 r.
Do skargi załączono wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – "Sprawozdanie z czynności wyjaśniających dotyczących zawiadomienia z dnia [...] września 2018 r. A. T. w sprawie nękania przez T. S., funkcjonariusza KP w T. P.".
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest orzeczenie Komendanta Policji utrzymujące w mocy orzeczenie z dnia [...] grudnia 2019 r. Komendanta Miejskiego Policji o wymierzeniu skarżącemu kary nagany.
Sąd zauważa, że w pierwszej kolejności w skardze zakwestionowano możliwość prowadzenia przedmiotowego postępowania, z uwagi na upływ terminu, o jakim mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Za dzień powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, uznać należy dzień, w którym nastąpiło faktyczne (rzeczywiste) powzięcie wiadomości o tym, że określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, nastąpiło. Powołany przepis powinien być wykładany literalnie. Nie może być on interpretowany zależnie od okoliczności sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 08 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 208/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie mogą być przypuszczenia, że przewinienie dyscyplinarne nastąpiło, lecz uzasadnione podejrzenie popełnienia takiego przewinienia przez policjanta.
W przedmiotowej sprawie organy uznały, że Postępowanie dyscyplinarne [...] zostało wszczęte w związku z uzasadnionym przypuszczeniem naruszenia zasad etyki zawodowej przez st. post. T. S. po tym, jak w dniu [...] kwietnia 2019 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Miejskiej Policji w P. wpłynął raport policjanta informujący o przedstawieniu mu w dniu [...] kwietnia 2019 roku zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 190a § 1 Kodeksu karnego oraz postanowienie o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej i kontaktowania się z nią.
Mając na uwadze, że zasady etyki zawodowej policjanta wskazują na m.in. regułę praworządnego postępowania policjanta pozyskanie powyższych informacji w ocenie przełożonego dyscyplinarnego uzasadniło przypuszczenie naruszenia zasad etyki zawodowej przez st. post. T. S.. Zauważyć jednak należy, że już na etapie postępowania odwoławczego od orzeczenia I instancji, skarżący podnosił, że w dniu [...] października 2018 r. p.o. Komendanta Miejskiego Policji w P. – przełożony dyscyplinarny w rozumieniu art. 133 ustawy o Policji, otrzymał sprawozdanie z czynności wyjaśniających dotyczących zawiadomienia z dnia [...] września 2018 r. A. T. w sprawie nękania przez T. S., funkcjonariusza KP w T. P. prowadzonych przez Wydział Kontroli KMP P., l. dz. [...] Jak podkreśla skarżący ostatnia strona tego dokumentu, zawiera dekretację z dnia [...] października 2018 r. o konieczności wdrożenia postępowania określonego w rozdziale 10 ustawy o Policji.
W ocenie skarżącego wynika z tego, że przełożony dyscyplinarny powziął informację o zarzucie najpóźniej [...] października 2018 r., a wszczęcie postępowania w dniu [...] kwietnia 2019 r. nastąpiło po upływie terminu określonego w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji.
Pomimo formułowania powyższego zarzutu w toku postępowania odwoławczego nie odniesiono się do powyższej kwestii. W szczególności do akt sprawy nie załączono wymienionego powyżej sprawozdania, jak również nie zwrócono się o jego przesłanie. W tych okolicznościach faktycznych nie sposób zatem ustalić, czy argumentacja skarżącego jest zasadna, a więc czy istotnie doszło do naruszenia terminu określonego w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Są to istotne braki proceduralne, które powinny zostać usunięte przez organ II instancji.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, Sąd wskazuje, że dowód powyższy, mający istotny wpływ na wynik sprawy, musi zostać przeprowadzonym w postępowaniu administracyjnym, gdyż rolą organów jest dokonanie jego właściwej oceny.
Podsumowując dotychczasowe rozważania, Sąd wskazuje, że wobec braku jednoznacznego ustalenia daty powzięcia przez rzecznika dyscyplinarnego uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez skarżącego przewinienia, konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Równocześnie z uwagi na fakt, że wyjaśnienie powyższej okoliczności ma istotny wpływ na możliwość dalszego prowadzenia postępowania, odniesienie się na tym etapie, co do merytorycznych zarzutów wskazujących na wadliwość zaskarżonego orzeczenia, byłoby przedwczesne.