Uzasadnienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18.11.2004 r. sygn. akt IV SA/PO 1091/04 stwierdził nieważność postanowienia Wojewody z dnia [...] Nr [...] orzekającego, iż odwołanie K.P. od decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] Nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, w związku z czym pozostaje bez rozpoznania. Przyczyną stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] było wydanie tego aktu z naruszeniem przepisów o właściwości.
W związku z w/w wyrokiem WSA w Poznaniu K.P. wniósł do Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. za pośrednictwem Wojskowej Komisji Uzupełnień w G. w dniu 27.12.2004 r. pismo uzupełniające jego odwołanie z dnia 24.05.2004 r. od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w W. Tak jak w odwołaniu z dnia 24.05.2004 r., tak w piśmie z dnia 27.12.2004 r. K. P. wykazuje przede wszystkim, iż nie może pogodzić się z treścią orzeczenia organu I instancji oraz jego podstawę faktyczną w postaci stwierdzonego "pogranicza upośledzenia umysłowego". Dalej Skarżący stwierdza, iż poddał się badaniu psychiatrycznemu w ZOZ MSWiA w P., i że badanie to nie potwierdziło upośledzenia psychiatrycznego na dowód czego załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego.
W dniu 19.01.2005 r. Wojewódzka Komisja Lekarska w P. wydała postanowienie nr [...] stwierdzające, iż odwołanie K. P. od decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa w związku z czym pozostaje bez rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazuje, iż poborowy otrzymał orzeczenie w dniu 17.02.2004 r., zaś odwołanie wysłał (wniósł) 24.05.2004 r., tj. z naruszeniem obowiązującego 14 - dniowego terminu. W uzasadnieniu postanowienia nie odniesiono się do treści odwołania i pism z 24.05.2004 r. i z 27.12.2004 r.
Pismem z dnia 22.01.2005 r. K. P. wniósł skargę na w/w postanowienie z [...], które Skarżący traktuje jako "odmowę przywrócenia terminu odwoławczego. W skardze K. P. pisze, iż opóźnienie w złożeniu odwołania powstało z jego winy w sposób "nieumyślny" z powodu prac w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący pisze też o motywie swoich starań dot. Wzruszenia orzeczenia organu I instancji9; Stan jego zdrowia nie wskazuje na "chorobę", którą w/w orzeczeniem mu przypisano. Do skargi dołączono kartę informacyjna leczenia szpitalnego z rozpoznaniem stanu psychicznego.
W odpowiedzi na skargę Zastępca p. Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej stwierdził, iż jest ona niezasadna i wniósł o jej oddalenie. Jako argument podano wniesienie odwołania po terminie przewidzianym dla jego wniesienia. Wskazano także na treść art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 22.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416).
Sąd zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż te które podnosi Skarżący.
Jak wskazano w wyroku WSA z 18.11.2004 r. (sygn. akt IV SA/Po 1091/04 określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. W okresie kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, właściwa w tych sprawach są wojskowe komisje lekarskie. Kwestie te normują przepisy ustawy z 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej (t. jedn. 2004, Nr 241, poz. 2416). Stan prawny z dnia wydania decyzji przez organ I instancji - Dz. U. 2002 r., Nr 21, poz. 205 ze zm. dalej Ustawa w art. 26 i art. 29 ust. 1 pkt 1........................... Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w sprawie K.P. w I instancji orzekała Powiatowa Komisja Lekarska w W. W myśl Ustawy, od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje poborowemu (...) odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej (art. 28 ust. 1 Ustawy). Ustawa nie określa zasad działania wymienionych komisji natomiast upoważnia do ich określenia Radę Ministrów (art. 26 ust. 3).
W wykonaniu w/w delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 6.03.2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16, poz. 205). Rozporządzenie to w rozdz. 3 o trybie postępowania komisji lekarskich wskazuje na typowe cechy działania wojewódzkich i powiatowych komisji lekarskich jako organów kolegialnych. I tak w myśl § 15 ust. 1 i ust. 2 wojskowe i powiatowe komisje lekarskie orzekają większością głosów. W razie równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego. Orzeczenia komisji podpisuje ich przewodniczący, członkowie komisji będący lekarzami oraz sekretarz.
Zaskarżone postanowienie opatrzone jest pieczątką "Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P." i podpisane przez Zastępcę Przewodniczącego Wojskowej Komisji lekarskiej. Z postanowienia nie wynika czy zostało ono wydane jednoosobowo czy przez Komisję, nie został tez uwidoczniony skład komisji.
Zaskarżone postanowienie narusza zatem zasady określone w § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 6.03.2000 r. Należy dodać, i w/w postanowienie nie spełnia też wymogów określonych w art. 124 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 z ustawy z 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego tj. Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W orzecznictwie sądowo - administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym normowanym przepisami Ustawy oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Spośród przepisów kpa wskazuje się także na stosowanie w tym postępowaniu art. 107 § 3 kpa (wyrok NSA z 28.07.2000 r. III S.A. 774/00, ZEX nr 47320). Powyższy przepis doczekał się wielu orzeczeń. W istotnym w tej sprawie zakresie należy przytoczyć następujące tezy:
- 1) wyrok z 27.02.2003 r. - uchwała organu kolegialnego, stanowiąca decyzję administracyjną, wymaga podpisania przez wszystkich członków organu biorących udział w jej podjęciu.
- 2) wyrok z 22.11.2000 r. -
- 1. Zasadą jest, że decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu, biorących udział w podjęciu decyzji.
- 2. Decyzja organu kolegialnego podpisana przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza prawo.
- 3) wyrok z 1.03.1991 r. Nie można uznać, aby wymóg wydania decyzji przez cały skład organu kolegialnego był spełniony (gdy) (...) tylko przewodniczący składu podpisuje decyzję wraz uzasadnieniem. Skoro decyzję z uzasadnieniem podpisał przewodniczący, oznacza to, że został ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Warto również wskazać wyrok NSA z 27.03.1991 r. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, orzeczenia wydane w sprawach rozpatrywanych przez komisje poborowe powinny być podpisane przez wszystkich członków komisji rozpoznających sprawę; orzeczenia podpisane przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków komisji są dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 kpa).
Argumentacja NSA przytoczona w uzasadnieniu w/w wyroku znajduje pełne zastosowanie w rozpatrywanej sprawie do oceny zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje poborowemu odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Szczegółowe kwestie dot. działania komisji lekarskich regulują przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992r. Nr 57, poz. 278 i z 1994r. Nr 31, poz. 113 zwane dalej rozporządzeniem MON). W myśl § 21 ust. 1 Wojskowa Komisja Lekarska orzeka w składzie trzech oficerów-lekarzy; orzeczenie podpisują wszyscy członkowie komisji.
W badanej sprawie, w postępowaniu odwoławczym doszło do naruszenia w/w przepisów Ustawy i rozporządzenia MON, a także przepisów kpa. W odpowiedzi na odwołanie K. P. nie orzekała Komisja Lekarska. Zaskarżone postanowienie nie wskazuje jednoznacznie, jaki organ je wydał. W myśl art. 124 §1 kpa, postanowienie winno zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, który je wydał. Zaskarżone postanowienie nr [...] zostało sporządzone na druku Urzędu Wojewódzkiego w P., Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji. Postanowienie zostało podpisane przez zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji, bez wskazania z jakiego upoważnienia działał. Przy czym w treści uzasadnienia w/w postanowienia wyraźnie wskazano, iż organem odwoławczym od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej jest Wojewódzka Komisja Lekarska. W aktach administracyjnych znajduje się też pismo Powiatowej Komisji Lekarskiej zaadresowane do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przekazujące temu ostatnio wymienionemu organowi odwołanie K. P. wraz z dwoma kolejnymi załącznikami (k.-2). Jak wynika z akt sprawy, odwołanie Skarżącego nie pozostało jednak w zakresie działania Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej.
Sąd zauważa, że odpowiedź na skargę, wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 17.09.2004 r. sporządzona została na druku Wojewody, pismo zaś podpisał, z upoważnienia Wojewody, Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji. W uzasadnieniu swojego stanowiska Wojewoda wyraźnie określa orzeczenie organu II instancji w sprawie K. P. jako "postanowienie WUW (Urzędu Wojewódzkiego) w P. Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji i wskazuje, iż to "Urząd Wojewódzki Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji stwierdził, że odwołanie (prośba) K. P. (...) zostało wniesione z uchybieniem terminu (...)". Mimo w/w stwierdzeń, Wojewoda w uzasadnieniu swojego stanowiska przytacza treść art. 26 ust 1 Ustawy, wg którego w sprawach w sprawach określenia zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej właściwymi organami są powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie.
Podpisanie odpowiedzi na skargę przez osobę upoważnioną przez Wojewodę nie zmienia wcześniejszej oceny Sądu co do wadliwości zaskarżonego postanowienia z dnia [...] nr [...].
Sąd podziela poglądy NSA, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwości naruszeń praw obywatelskich w tej sferze. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu(wyrok NSA z 27.09.2000r., sygn. akt III SA 2000/00 (oo, Lex nr 47323).
W myśl art. 145 §1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Art. 156 jako jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienia wydanie aktu indywidualnego z naruszeniem przepisów o właściwości.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji orzeczenia.
/-/ B. Popowska /-/ M. Hrycaj /-/ P. Miładowski
MK