Uzasadnienie
G.T. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Opisując swą sytuację finansową skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci, a jego majątek stanowi dom wraz garażem o pow. [...] m2 (o wartości [...] zł.). Opisując stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca poinformował, że córka posiada nieruchomość w wieczystej dzierżawie o wartości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie ma stałego źródła zarobkowania, a jedynie sporadycznie uzyskuje dochód z umowy zlecenia lub o dzieło, co powoduje, że w całym 2015r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że w 2016r. nie uzyskał jeszcze dochodu, w związku z czym cała rodzina utrzymuje się dochodu żony w kwocie ok. [...] zł. Dodatkowym źródłem utrzymania w rodzinie jest stypendium córki w kwocie [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, cały dochód przeznaczany jest na utrzymanie i opłaty z tym związane. Ewentualne nadwyżki przeznaczane są na zakup materiałów budowlanych dla kontynuacji budowy domu zakupionego w 2014r. ze środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania.
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 12 kwietnia 2016r. (odebranym w dniu 14 kwietnia 2016r.), wezwano go do przedłożenia spisu posiadanych przez niego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia 1 października 2015 roku do dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przedłożenia informacji dotyczących lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia zestawienia przedmiotów wartościowych (np. biżuterii, pojazdów mechanicznych użytkowanych) o wartości powyżej 5000 zł., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopi zeznania podatkowego za 2014 i 2015r (własnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) i wskazania źródeł finansowania inwestycji związanej z dokończeniem budowy domu zakupionego w 2014r., w tym wskazanie czy skarżący korzysta z kredytów bankowych (jeżeli tak to należy przestawić kopie tych umów),
Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 18 kwietnia 2016r. wyjaśnił, że nie posiada konta bankowego, a jedyne konto bankowe posiada żona. Na powyższe konto (z którego wyciąg załączono do pisma) przelewane jest jej wynagrodzenie za pracę. Wnioskodawca poinformował, że nie ma żadnych lokat, kart kredytowych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 zł. Przedstawiając swoje stałe wydatki skarżący wskazał na opłaty za internet ([...] zł.), koszty dojazdu dzieci do szkoły i na studia (ok. [...] zł.), opłaty za energię elektryczną (ok. [...] zł.), wywóz śmieci ([...] zł.), gaz ([...] zł.), wodę i ścieki (ok. [...] zł.).
Skarżący wyjaśnił również, że nie korzysta z kredytów bankowych a źródłem finansowania inwestycji związanej z budową domu zakupionego w 2014r. są oszczędności z codziennych wydatków, darowizny od rodziców żony skarżącego i praca własna. Do pisma załączono również zeznania podatkowe za lata 2014 – 2015r.
Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych. W konsekwencji oznacza to, że skarżący wnosząc skargę na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej wygaśnięcia decyzji dotyczącej dodatku mieszkaniowego, korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy zatem za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na uznanie, iż znajduje się on w takiej sytuacji, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedstawionego wyciągu bankowego wynika bowiem, iż żona skarżącego uzyskuje stały dochód z wynagrodzenia za pracę i nadgodziny w kwocie ok. [...] zł. Dodatkowo żona skarżącego uzyskuje darowizny od rodziców, które w okresie 01.10.2015 – 16.02.2016r. wynosiły łącznie [...] zł., a córka skarżącego uzyskuje stypendium w kwocie [...] zł. Powyższe kwoty, przy deklarowanych stałych wydatkach miesięcznych w wysokości ok. [...] zł. w ocenie orzekającego referendarza pozwala na zgromadzenie środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru.
Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż samodzielne działanie skarżącego na obecnym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576).
Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż wskazany wyżej przypadek nie zachodzi na obecnym etapie postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.