Uzasadnienie
Decyzją z [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 w zw. z art.20 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 Nr 42, poz.371) orzekł o pozbawieniu S.K. uprawnień wdowy po kombatancie nabytych na mocy decyzji ZW ZBOWiD w L. z [...] maja 1983 r. po zmarłym mężu M.K. Według ustaleń Kierownika w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka zmarły M.K. pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej. Z deklaracji członkowskiej wynikało, że M.K. brał udział w likwidowaniu bojówek reakcyjnego podziemia oraz walczył z niedobitkami armii niemieckiej. Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną i jakiekolwiek czynności podjęte w ramach służby MO nie generują uprawnień kombatanckich w świetle postanowień wyżej wymienionej ustawy o kombatantach.
W tych okolicznościach wyłączną podstawą przyznanych przez b. ZBOWiD uprawnień kombatanckich była działalność w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej".
To z kolei po myśli zacytowanego wyżej przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach...prowadzi do pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której skarżąca podnosiła, że służba męża w Milicji miała miejsce w czasie działań wojennych, Kierownik Urzędu zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2004 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2003 r. o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. Generalnie Kierownik Urzędu przywołał argumenty przytoczone już wcześniej, dodatkowo podnosząc, że uprawnienia wdów są uprawnieniami pochodnymi i nie mogą istnieć bez uprawnień pierwotnych (uprawnień kombatanckich), a przepis art.20 ust.3 pozwala na weryfikowanie uprawnień wdów w sytuacji gdy uprawnienia pierwotne kombatanta musiały być pozbawione.
Kierownik Urzędu przywołał tu uchwałę SN z 25 stycznia 1996 r. sygn.akt III AZP 32/95.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.K. podnosiła, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest krzywdzące, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca zawiadomiona o wniosku Kierownika Urzędu w terminie 14 dni nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W tych okolicznościach realizując hipotezę art.119 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sprawa ulega rozpoznaniu w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Generalnie ma rację organ orzekający, że w myśl regulacji ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., jakiekolwiek czynności podjęte wyłącznie podczas służby w Milicji Obywatelskiej nie rodzą uprawnień kombatanckich. W orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, wg którego Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową. Zatem walka w jej szeregach, czy to z grupami Wherwolfu, czy oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii nie wyczerpuje dyspozycji art.1 ust.2 pkt 6 ustawy i nie może być podstawą przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich – pierwotnych.
W konsekwencji nie mogą stanowić podstawy dla zachowania bądź nabycia uprawnień wtórnych – wdowy, wdowca – po kombatancie. Wbrew sugestiom skarżącej mimo śmierci kombatanta przepisy przedmiotowej ustawy o kombatantach dają uprawnienie do weryfikacji uprawnień wtórnych (wdów, wdowców) po śmierci małżonka kombatanta. Wynika to wprost z redakcji obu przywołanych w zaskarżonej decyzji przepisów. Nie wadliwie też Kierownik Urzędu zastosował wykładnię postanowień ustawy o kombatantach zawartych m.in. w cytowanej uchwale SN z 25 stycznia 1996 r.
Jednakże Kierownik Urzędu przeoczył iż zgodnie z art.25 ust.2 nie pozbawia się uprawnień kombatanckich nabytych nawet wyłącznie z tytułu tzw. utrwalania władzy ludowej, w sytuacji gdy po stronie osoby od której wywodzi się uprawnienia pierwotne bądź to istniały podstawy pozwalające na nabycie lub zachowanie uprawnień kombatanckich z innych przewidzianych w ustawie tytułów (art.1 – 4), bądź osoba ta uczestniczyła w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 względnie pełniła służbę z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r.
Tymczasem Kierownik Urzędu nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych czy nie zachodzą przyczyny, które pozwalałby na zachowanie uprawnień pierwotnych w świetle postanowień omawianego art.25 ust.2 ustawy. W szczególności Kierownik Urzędu nie ustalił czy zmarły mąż skarżącej odbywał służbę wojskową i w jakim okresie oraz czy była to służba z poboru.
W aktach administracyjnych znajduje się natomiast wzmianka o odbywaniu przez M.K. zasadniczej służby wojskowej. Jakkolwiek w deklaracji członkowskiej M.K. wskazywał, że odbywał służbę poza okresem o którym stanowi art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, to jednak nie można wykluczyć, że w czasie tej służby mógł walczyć z oddziałami oraz grupami o których mowa w art.1 ust.2 pkt 6 omawianej ustawy. Walka w okolicznościach objętych hipotezą wyżej wymienionego przepisu stanowi samodzielny tytuł do nabycia lub zachowania uprawnień kombatanckich – pierwotnych i jednocześnie wtórnych po myśli arrt.20 ust.3 ustawy. W tych okolicznościach bez stanowczego wyjaśnienia przebiegu służby zmarłego M.K. nie można przesądzić, czy istniały podstawy do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Brak przedmiotowych ustaleń stanowi w świetle art.7, 10, 77 kpa i art.145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi dostateczną podstawę do wzruszenia zaskarżonego aktu i decyzji go poprzedzającej, tym więcej że w następstwie owych uchybień proceduralnych mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, doszło także do naruszenia przepisu materialnoprawnego – art.25 ust.2 pkt,co stanowi podstawę do wzruszenia kwestionowanego rozstrzygnięcia w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 lit.a procedury sądowoadmministracyjnej.
Zauważyć nadto należy, że Sąd kierując się potrzebą znaczącego przyspieszenia biegu przedmiotowej sprawy wezwał Kierownika Urzędu o podanie przebiegu służby M.K., względnie innych okoliczności istotnych z uwagi na brzmienie art.1 ust.2 pkt 6 ustawy celem przeprowadzenia ewentualnego uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz mimo zakreślonego terminu Kierownik Urzędu nie odpowiedział na wezwanie Sądu.
W tym stanie rzeczy skargę S.K. należało uwzględnić eliminując zaskarżoną decyzje i ją poprzedzającą z obrotu prawnego, orzekając o kosztach postępowania stosownie do art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ P.Miładowski
JFS