Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działający z upoważnienia Burmistrza R. przyznał I. S. zasiłek okresowy w wysokości 81,63 zł miesięcznie na okres od 01 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2010 r.
W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, iż strona spełnia wymogi ustawowe uprawniające do korzystania z wnioskowanego świadczenia. Ponadto, organ w drodze wywiadu środowiskowego ustalił, iż strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi, a nie odrębne gospodarstwo domowe (jak twierdzi we wniosku o przyznanie pomocy). Stwierdzono też, że wszystkie wspólne rachunki i opłaty związane z utrzymaniem mieszkania pokrywa mąż. W ocenie Organu I. S. ma swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń i budynku, w którym mieszkają pozostali członkowie rodziny. Ze złożonego wniosku wynika również, że wnioskodawczyni opłaca kwartalną składkę na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne do KRUS z tytułu prowadzenia (pracy) gospodarstwa rolnego, co Ośrodek potwierdził drogą urzędową.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I. S. żądając zwiększenia kwoty przyznanego zasiłku okresowego. Odwołująca podniosła, że organ I instancji nieprawidłowo ustalił jej sytuację materialno-bytową, bowiem prowadzi Ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w budynku gospodarczym, a z mężem jest w konflikcie.
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji w sposób szczegółowy ustalił strukturę i dochód rodziny Odwołującej, a zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza zarzutów strony, iż organ I instancji w sposób nieprawidłowy ustalił jej sytuację materialno-bytową i rodzinną. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że kwota zasiłku okresowego przyznanego rodzinie Odwołującej została ustalona w sposób prawidłowy zgodnie z art.38 ust.2 pkt 2 i ust.3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, bowiem dochód rodziny Odwołującej jest o kwotę 163,26 zł niższy niż kryterium dochodowe (1755,00 zł - 1.591,74 zł = 163,26 zł), a 50 % różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem rodziny stanowi kwotę 81,63 zł. Zatem, organ I instancji zgodnie z art.38 ust.3 przyznał zasiłek okresowy w kwocie 81,63 zł miesięcznie.
Na powyższą decyzję skargę złożyła I. S.. Skarżąca podniosła, iż nieprawdą jest, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Nie uzyskała rozwodu, gdyż nie stać Jej było na porycie kosztów sądowych. Obecnie jest bez środków do życia. Od 1995 r. choruje przewlekle, jest po sześciu operacjach i ze względu na stan zdrowia nie może nigdzie podjąć pracy. Zdaniem Skarżącej pracownicy Ośrodka wiedzą, że zamieszkuje w pomieszczeniu przy oborze. Ściany tam są popękane. W oborze jest piec węglowy, na którym gotuje ziemniaki, jakie dostanie od znajomych. W ubiegłym roku otrzymała od lipca do grudnia zasiłek w kwocie 238 zł. Z dniem 01 stycznia Skarżąca musiała złożyć nowe dokumenty. Niezrozumiałe jest dla Niej, że obecnie otrzymała mniejszy zasiłek.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja narusza podstawowe zasady prawa administracyjnego zawarte w art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.
Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie, wymagającą oceny w pierwszej kolejności, jest prawidłowość i kompletność przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
Rozważania rozpocząć należy od wskazania, iż podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.- dalje jako "ups"). Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja przyznająca skarżącej pomoc finansową w postaci zasiłku okresowego w wysokości 81,63 zł na okres od 01.01-31.01.2010 r.
Skarżąca domagała się przyznania zasiłku okresowego w wyższej kwocie, z uwagi na fakt, iż prowadzi samotnie gospodarstwo domowe.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
- 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Stosownie do ust. 2 tego przepisu zasiłek okresowy ustala się:
- 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie;
- 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Badając, zatem zasadność wniosku o przyznanie zasiłku okresowego organ prowadzący postępowanie administracyjne, winien ustalić czy osoba składająca wniosek spełnia wymogi wynikające z art. 38 ust 1 ustawy.
Tryb postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej uregulowany został w rozdziale 7 ustawy o pomocy społecznej. Wskazać jednak należy, iż w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania tego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Działania organów administracyjnych w zakresie świadczeń z pomocy społecznej winny być, zatem zgodne nie tylko z przepisami ustawy, ale również powinny pozostawać w zgodzie z przepisami ogólnymi postępowania administracyjnego zwłaszcza, jeśli uwzględni się fakt, że prawo do zasiłku celowego (jego przyznania bądź odmowy) oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego.
Ocenę istnienia lub nieistnienia przesłanek przyznania świadczenia należy oprzeć, zatem na podstawie materiału dowodowego, jaki w sprawie zebrano i jaki można było i należało zebrać.
Zauważyć należy także, iż z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. jednoznacznie wynika, że organy administracyjne są zobowiązane z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego w sprawie. Wskazane przepisy nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek zachowania aktywności w trakcie całego prowadzonego postępowania. Od działań podjętych przez organy zależy, bowiem tak prawidłowość postępowania, dokonanych ustaleń, jak i prawidłowość rozstrzygnięcia. Powyższe uprawnia przyjęcie, że cały ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania bądź odmowy przyznania pomocy spoczywa na organie, który wykorzystując dozwolone przepisami środki dowodowe, winien zebrać materiał dowodowy pozwalający na dokonanie stosownych ustaleń i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Wspomnieć przy tym warto, iż odmawiając wiary określonym dowodom organ winien najpierw dokonać wszechstronnego ich rozpatrzenia, a następnie wyjaśnić przyczyny dokonanej oceny.
Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, nie można uznać, iż organ prowadzący postępowanie powziął wszelkie działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii uznanych za sporne, istotnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania. W pierwszej kolejności organ (Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie) powinien podjąć działania zmierzające do ustalenia w sposób pełny stanu faktycznego dotyczącego sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni. Winien ustalić ponad wszelką wątpliwość, iż skarżąca rzeczywiście prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz wskazać dowody, na podstawie, których ustalił dany stan faktyczny. Nie wystarczy twierdzenie organu, iż w drodze wywiadu środowiskowego stwierdzono, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi. Organ nie wskazał, żadnych przesłanek, które by przemawiały za taką właśnie tezą. Niedostateczne jest samo przypuszczenie pracownika socjalnego.
W tym celu organ winien także przeprowadzić wywiad z lokalną policją, a przede wszystkim z sąsiadami skarżącej, którzy pośrednio uczestniczą w życiu Skarżącej i posiadają wiedzę na temat tego, gdzie rzeczywiście skarżąca mieszka oraz w jaki sposób zaopatruje się w żywność.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, jako naruszające przepisy postępowania administracyjnego Sąd uznał działanie organów, polegające na kwestionowaniu prawdziwości i zgodności ze stanem faktycznym oświadczeń skarżącej i jej męża dotyczących tego, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Jak wspomniano bowiem na wstępie odmawiając wiary określonym dowodom organ winien najpierw dokonać wszechstronnego ich rozpatrzenia, a następnie wyjaśnić przyczyny dokonanej oceny. W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły jednak, wskazując na konkretny materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, podstawy podważenia złożonego przez skarżącą oświadczenia.
Organ uznał w tym zakresie za wiarygodne stwierdzenie pracownika socjalnego, iż "rzekome zamieszkiwanie skarżącej w budynku gospodarczym" budzi wątpliwości (wywiad środowiskowy- k. 26 akt adm.). Organ nie ustalił, czy skarżąca w istocie nie zamieszkuje tych pomieszczeń, opierając się jedynie na tym, iż w pomieszczeniu nie było nagrzane w ciągu dnia, kiedy w istocie Skarżącej i tak nie było na miejscu- k. 36 akt adm. Jakkolwiek organ nie dał wiary oświadczeniom skarżącej oraz jej męża, iż żyją oni w konflikcie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego to winien w pełni uzasadnić takie stanowisko. Te okoliczności wymagają wyjaśnienia zwłaszcza, że organowi wiadomym jest, że skarżąca jest osobą posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności, które czyni ją osobą niezdolną do pracy. Z uwagi na fakt, iż skarżąca od dłuższego czasu korzysta z pomocy Ośrodka, a wcześniej miała problemy alkoholowe, należało z dużą dozą ostrożności oceniać Jej sytuację życiowo-bytową.
Mając, więc powyższe na uwadze, uznać należało, iż okoliczności powołane w zaskarżonej decyzji, nie zostały w sposób właściwy udokumentowane i udowodnione, a brak jednoznacznych wyjaśnień uniemożliwia dokonanie oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niepełny organ II instancji, akceptując i przyjmując jako własne ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Nie należy także zapominać, że wiedza organu o faktycznej sytuacji osoby, korzystającej i ubiegającej się o pomoc społeczną, jak i uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie od rzeczowego, spójnego i logicznego wykazania ponad wszelką wątpliwość, że po stronie skarżącej wystąpiły przesłanki, które uniemożliwiają przyznanie jej świadczenia w danej wysokości.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę zawartą w niniejszym wyroku oraz wskazania, co do dalszego postępowania.
W tym stanie rzeczy należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., orzec jak w sentencji wyroku.
ja