Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 3/09

Uzasadnienie

sygn. IV SA/Po 3/09

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent Miasta), na podstawie art. 7 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734 ze zm.- dalej udm), odmówił przyznania C. Z. dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta w szczególności stwierdził, że nie przyznaje się dodatku mieszkaniowego, jeśli udział dodatków własnych Wnioskodawcy (wynoszący w przedmiotowej sprawie 468,64 zł) jest wyższy od wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (w tej sprawie 438,36 zł; k. 21 akt administracyjnych).

W odwołaniu C. Z. podał, że już trzeci raz odmówiono Mu przyznania dodatku mieszkaniowego, choć nie przekroczył limitu. W postępowaniu odwoławczym wskazał, że organ I instancji nieprawidłowo zaliczył do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego dodatek pielęgnacyjny (k. 1, 6-7 akt odwoławczych).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Samorządowe Kolegium) na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję z dnia [...] r. utrzymało w mocy.

W szczegółowym uzasadnieniu Samorządowe Kolegium wskazało, że decyzja w spawie dodatków mieszkaniowych nie ma charakteru uznaniowego. Przy ustalaniu stanu faktycznego bierze się pod uwagę dochód brutto wszystkich członków gospodarstwa domowego z trzech miesięcy poprzedzający datę złożenia wniosku, a wydatki z miesiąca, w którym składany jest wniosek. Samorządowe Kolegium podało, że zgodnie z art. 3 ust. 3 udm, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Art. 3 ust. 3 udm zawiera zamknięty katalog przychodów, które w tym przypadku nie są uważane za dochód. Nie ma wśród nich dodatku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium przywołało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2004 r.- K 16/03 [OTK-A 7/04/68- dalej wyrok TK- K 16/03], w którym orzeczono, że art. 3 ust. 3 udm, w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje wliczyć dodatek pielęgnacyjny do dochodu przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy, jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji.

Stosownie do art. 6 udm, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego artykułu, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (w tym przypadku całkowitą), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12 % miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził wyliczenia dotyczące dodatku mieszkaniowego, prowadzące do wniosku, że w tym przypadku dodatek nie przysługuje (k. 10-13 akt odwoławczych).

W skardze na ową decyzję C. Z. poszerzył i pogłębił argumenty, które przywołał w postępowaniu odwoławczym. Podał, iż jest osobą niepełnosprawną, znajduje się w trudniej sytuacji materialnej; czynsz wzrósł dwukrotnie a dochód się nie zwiększył. Organ niesłusznie uznał, że dochodem stanowiącym podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego jest także dodatek pielęgnacyjny. Wniósł o "przyznanie dodatku specjalnego jako osobie niepełnosprawnej i przyznanie od dnia złożenia wniosku w marcu 2008 r." (k. 2 akt IV SA/Po 3/09).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadną.

1. 1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu.
2. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podziela ustalenia faktyczne, poczynione przez organy obu instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i został prawidłowo ustalony przez organy obu instancji. Skarżący w istocie zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 3 ust. 3 udm przez niewłaściwe uznanie, ze dodatek pielęgnacyjny winien być zaliczany do dochodu.
3. 3. Zgodnie z art. 6 ust. 1 udm, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego artykułu, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (w tym przypadku całkowitą), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12 % miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego. C. Z. złożył wniosek o dodatek mieszkaniowy wraz z dokumentami dnia [...] r. (k. 1-16 akt administracyjnych). Sześcioosobowa rodzina Wnioskodawcy, w ciągu trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, osiągnęła średni miesięczny dochód brutto w wysokości 3.905,36 zł. Zatem wydatki własne gospodarstwa stanowiące 12 % miesięcznych dochodów gospodarstwa wyniosły 468,64 zł. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że faktycznie poniesione wydatki gospodarstwa domowego na opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem lokalu mieszkalnego tj. opłaty za wodę, co, wywóz śmieci itp. wyniosły w miesiącu ubiegania się o dodatek mieszkaniowy 438,36 zł. Skoro udział Wnioskodawcy w wydatkach na mieszkanie (468,64 zł) jest wyższy od wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (438,36 zł), decyzja o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego i decyzja Samorządowego Kolegium, były prawidłowe.
4. 4. Zgodnie z art. 75 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U 78/97/483, sprost. Dz.U 28/01/319, zm. Dz.U 200/06/1471) władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, a w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw określonych w art. 75 można dochodzić tylko w granicach określonych przez ustawę. W przepisach art. 75 Konstytucji zawarte są bowiem tzw. normy programowe. Nie są one na gruncie powszechnie przyjętej doktryny normami o charakterze reguł, które nadawałyby się do bezpośredniego zastosowania i z których wynikałyby bezpośrednio prawa podmiotowe (T. Gizbert – Studnicki, A. Grabowski "Normy programowe w Konstytucji" [w:] J. Trzciński, "Charakter i struktura norm konstytucyjnych" Wyd. Sejm. 1997 r. s. 106-112; L.Garlicki w: "Komentarz do Konstytucji RP" t. III Wyd. Sejm. 2003 do art. 75 s. 5- 6 i do art. 81). Ustawa o dodatkach mieszkaniowych reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1 udm) i jest jedną z ustaw konkretyzujących cele wskazane w art. 75 Konstytucji RP. Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem wypłacanym z funduszy publicznych, przy czym przesłanki uzyskania prawa do dodatku związane są z sytuacją materialną osoby zajmującej lokal mieszkalny, służącym zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych (art. 2, art. 3 udm).
5. 5. Konstytucyjna kategoria zabezpieczenia społecznego zawiera w sobie szereg instytucji prawa socjalnego- w szczególności: prawo pracy (w tym sferę pracy socjalnej), pomoc społeczną, zatrudnienie (organizację administracji i rynku pracy wraz ze świadczeniami na wypadek pozostawania bez pracy), ochronę prawa do mieszkania (L. Garlicki w: "Konstytucja RP. Komentarz" Wyd. Sejm. 2003 t. III s. 2 uw. 2, s. 4- 8 uw. 7-9 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo i piśmiennictwo; W. Muszalski "Prawo socjalne" PWN 1999 s. 12 i n.; I. Sierpowska "Prawo pomocy społecznej" Zakamycze 2006 s. 25-34).
6. 6. Do prawa zabezpieczenia społecznego należą w szczególności: ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734 ze zm.), ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm.- obecnie j.t. Dz.U. 115/08/728 - dalej ups), ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz.U. 122/03/1143 ze zm.- dalej uzs), ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm.- obecnie j.t. Dz.U. 69/08/415 ze zm.- dalej upz), ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. 139/06/992 ze zm.- dalej uśr), ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 210/04/2135 ze zm. – obecnie j.t. Dz.U. 164/08/1027 ze zm. – dalej uośz), ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. 39/04/353 ze zm.- dalej uerFUS), ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz.U. 11/07/74 ze zm.- dalej usus) i szereg innych- z uwagi na stan faktyczny- nie mających zastosowania w sprawie. Ustawy te tworzą system zabezpieczenia społecznego, realizujący w szczególności art. 65-66, art. 67-71, art. 74-76 i 81 Konstytucji RP. Założeniem tego systemu jest spójność i wzajemne uzupełnianie się instytucji zabezpieczenia społecznego. Co do zasady- chyba że ustawodawca wyraźnie postanowi inaczej - klient zabezpieczenia społecznego nie powinien na koszt podatnika otrzymywać kilku świadczeń z tego samego tytułu, na podstawie różnych ustaw z zakresu zabezpieczenia społecznego (przykładowo: art.1 ust. 3 uzs, art. 3 ust. 3 udm, art. 6 pkt 3 i 4, i art. 8 ust. 3- 13 ups, art. 3 pkt 1- 3 uśr).
7. 7. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski "Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych" RPEiS 1/04/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania lokali mieszkalnych- nawet przez osoby ubogie.
8. 8. Dodatek mieszkaniowy ma na celu pokrycie z funduszy publicznych części kosztów utrzymania mieszkania, jakie obowiązana jest ponosić osoba uprawniona do otrzymania takiego dodatku. Jego przyznanie stanowi formę zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia oznaczonej kwotowo części kosztów utrzymania zajmowanego przezeń mieszkania (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów SN z 9.10.1997 r.- III ZP 23/97- OSNAP 2/98/31). Zakres udzielanej pomocy określa ustawa o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którą pomoc państwa ma charakter częściowy i nie pokrywa w całości wydatków na mieszkanie osoby uprawnionej do takiego dodatku. W rzeczywistości to osoba uprawniona do dodatku mieszkaniowego obowiązana jest dopłacić pozostałą różnicę do pełnej kwoty czynszu, a wysokość tej różnicy znana jest dopiero po obliczeniu należnego dodatku mieszkaniowego (G. Manjura- "Dodatki mieszkaniowe. Komentarz" C.H. Beck 2007 s. 19 nb 1,2). Konstytucja RP nie gwarantuje przejęcia przez Państwo wszystkich obciążeń związanych z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych jej obywateli i pokrycia w całości wydatków z tym związanych. Pomoc Państwa, zgodnie z art. 81 Konstytucji RP, realizowana jest w granicach określonych przez ustawę.
9. 9. Brakującą część wydatków na mieszkanie C. Z. mógł pokrywać ze środków uzyskiwanych np. z pomocy społecznej. Na taką możliwość wskazuje Zainteresowany w skardze, wnosząc o przyznanie "dodatku specjalnego" (zapewne specjalnego zasiłku celowego w rozumieniu art. 41 pkt 1 ups; k. 2 akt IV SA/Po 3/09).
10. 10. C. Z. i jego rodzina w okresie od [...] r. do [...] r. korzystali z różnych form zabezpieczenia społecznego. W szczególności:

C. Z. pobiera emeryturę; świadczenie za miesiąc: [...] r. wynosiło 895, 96 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 99,95 zł otrzymał 796,01 zł netto; [...] r. wynosiło 895, 96 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 104,95 zł otrzymał 791,01 zł netto; [...] r. wynosiło 895, 96 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 99,95 zł otrzymał 796,01 zł netto (k. 13-11 akt administracyjnych). Żona Skarżącego L. Z. pobiera emeryturę; świadczenie za miesiąc: [...] r. wynosiło 774,57 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 72,29 zł otrzymała 846,86 zł netto; [...] r. wynosiło 774,57 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 107,71 zł otrzymała 666,86 zł netto; [...] r. wynosiło 774,57 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 107,71 zł otrzymała 666,86 zł netto (k. 8-10 akt administracyjnych). Wysokość dodatku pielęgnacyjnego wynosiła 144,25 zł miesięcznie (art. 75 ust. 2 uerFUS; Komunikat Prezesa ZUS z 21.2.2004 r.- MP 10/04/162).

Sąd dał wiarę owym odpisom dokumentów i dokumentom, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z – odpowiednio- art. 244 i 245, 252, 253 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2006 t. 1 s. 562 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r.- III CK 369/05- OSNC 11/06/187).

11. Nietrafnym okazał się zarzut Skarżącego naruszenia prawa materialnego w postaci uznania przez organy obu instancji za dochód dodatku pielęgnacyjnego. Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że dodatek pielęgnacyjny jest dochodem w rozumieniu art. 3 ust. 3 zd. 1 i brak jest podstaw do jego nie wliczenia do dochodu na podstawie zdania 2 art. 3 ust. 3 udm. W orzecznictwie Sądów Administracyjnych utrwalonym jest pogląd, że określenie "wszelkie przychody", o którym mowa w art. 3 ust. 3 udm obejmuje to, co zostało faktycznie uzyskane. Inne znaczenie tego określenia wymagałoby specjalnej wskazówki interpretacyjnej w samej ustawie. Nie można określenia "przychody", które stanowi podstawę obliczenia dochodu na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego, wiązać z przychodem i dochodem w rozumieniu przepisów o podatkach lub świadczeniach z ubezpieczenia społecznego, ponieważ ustawa o dodatkach mieszkaniowych w tym zakresie nie odsyła do innych ustaw (odpowiednio- wyrok WSA w Warszawie z dnia 7.5.2004 r.- I SA/Wa 2669/03, akceptowane przez R. Dziczka "Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz. Wzory pozwów" LexisNexis 08 s. 155 uw. 7). W wyroku z 27.11.2003 r.- I SA 1858/03, LEX nr 159229 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 3 ust. 3 udm nie daje możliwości odliczenia od dochodu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Pogląd ów akceptuje doktryna. W szczególności Komentatorzy wskazują, że do dochodu należy wliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne, odprowadzane przez urzędy pracy za zarejestrowanych bezrobotnych bez prawa do zasiłku; składki te nie stanowią faktycznego przychodu tych osób, ale opłacane są z budżetu państwa i w świetle art. 3 ust. 3 udm nie podlegają odliczeniu od dochodu (R. Sadowski, S. Szymański "Podręczny komentarz do ustawy o dodatkach mieszkaniowych wraz z przepisami wykonawczymi oraz wzorami decyzji i pism" W.Pr. LEGES 2007 s. 30- 31). Katalog zwolnień wymienionych w art. 3 ust. 3 udm ma charakter zamknięty (G. Maniura – op.cit. s. 53 nb 5). Ustawa o dodatkach mieszkaniowych zawiera własną definicję dochodu i nie odsyła w tym zakresie do innych ustaw (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7.5.2004 r.- I SA 2668/03). Sytuacja dochodowa danej osoby nie musi być rozumiana jednolicie na gruncie ustawy podatkowej i udm. Dla celów dodatku mieszkaniowego mogą być uznane kwoty wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych (G. Maniura- op. cit. s. 60 nb 6).

12. W uzasadnieniu wyroku K 16/03 Trybunał Konstytucyjny dokonał starannej analizy porównawczej obu instytucji- zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Mimo, że oba świadczenia są zbliżonymi z uwagi na cel przyznawania, zachodzą między nimi zasadnicze różnice. Oba świadczenia są wypłacane na podstawie odrębnych ustaw i w innym trybie. Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem pieniężnym z ubezpieczenia społecznego, przysługującym osobie uprawnionej do emerytury lub renty, finansowanym z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem "wypracowanym" przez osobę, która nabyła prawo do emerytury lub renty i przysługuje uprawnionemu ex lege; ma charakter roszczenia ubezpieczonego do ZUS. Zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany na wniosek uprawnionego, który nie ma ustalonego prawa do emerytury bądź renty. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem z zaopatrzenia społecznego o charakterze samodzielnym, finansowanym w formie dotacji celowej z budżetu państwa. Pozwala to ustawodawcy na traktowanie kwoty dodatku pielęgnacyjnego jako przychodu z tytułu emerytury lub renty, natomiast zasiłku pielęgnacyjnego, niepowiązanego z emeryturą bądź rentą, jako świadczenia podlegającemu wyłączeniu z dochodu rodzinnego. Uzasadnia to, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowanie obu kategorii uprawnionych przy ustalania prawa do dodatku mieszkaniowego. Trybunał Konstytucyjny ocenił, że owo zróżnicowanie osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny i osób pobierających dodatek pielęgnacyjny, nie jest niekonstytucyjne. Może być sygnałem dla ustawodawcy, by rozważył zmianę art. 3 ust. 3 udm przez rozszerzenie zawartego tam przywileju na dodatki pielęgnacyjne (cz. III pkt 1 uzasadnienia wyroku TK- K 16/03).

13. Zdanie pierwsze ust. 3 art. 3 udm nie uległo zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734). Ustawodawca trzykrotnie zmieniał natomiast zdanie drugie ust. 3 art. 3 udm, poszerzając katalog wyłączeń. Od początku w katalogu wyłączeń w zdaniu 2 ust. 3 art. 3 udm ustawodawca zawarł zasiłki pielęgnacyjne. W szczególności już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2004 r.- K 16/03, ustawą z dnia 17 lutego 2006 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych Dz.U. 64/06/447, ustawodawca rozszerzył katalog wyłączeń o świadczenia: "jednorazowe zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, pomoc w zakresie dożywiania". Ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 208/06/1535) ustawodawca rozszerzył katalog wyłączeń o "świadczenia pomocy materialnej dla uczniów". Ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 35/07/219), katalog wyłączeń rozszerzono o: "zapomogę pieniężną, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny". Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca, trzykrotnie podejmując działania dla rozszerzenia katalogu wyłączeń, znając uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 16/03, miał pełną możliwość uwzględnienia dodatków pielęgnacyjnych, lecz nie uznał, by katalog wyłączeń miał objąć również tę kategorię świadczeń. Wobec świadomej pasywności ustawodawcy, rozwiązania tego zagadnienia nie można zatem poszukiwać - w świetle wskazań Trybunału Konstytucyjnego- w trybie wykładni prokonstytucyjnej.

14. Sądowi w niniejszym składzie znanych jest szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok z: 13.2.2003 r.- I SA 1700/02; 25.11.2005 r.- I OSK 198/05; 19.4.2007 r.- I OSK 744/06) czy Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (przykładowo: wyrok WSA w Poznaniu z 3.9.2008 r.- IV SA/Po 2/08; WSA w Łodzi z 30.1.2008 r.- III SA/Łd 592/07), lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w tej materii, w niniejszym składzie ich nie podziela.

Prócz argumentów, które wnikliwie i starannie ważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku K 16/03, należy bowiem wziąć pod uwagę, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych umożliwia otrzymanie tego świadczenia także przez osoby mogące uchodzić w opinii publicznej za majętne- np. przez właścicieli domów jednorodzinnych czy lokali mieszkalnych, stanowiących odrębne nieruchomości- mających często znaczną wartość - jeśli wykażą, że ich sytuacja dochodowa odpowiada kryteriom ustalonym w owej ustawie. Decydujące znaczenie ma zatem nie stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie jej dodatku, ale uzyskiwany dochód przez gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 udm, w tym dochód uzyskiwany z posiadanych dóbr materialnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7.2.2008 r.- I OSK 805/07). Dodatek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem, którego nie wlicza się do dochodu przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.2.2008 r.- I OSK 194/07).

W orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych trafnie zwrócono uwagę na kluczowe z punktu widzenia ustawy o dodatkach mieszkaniowych kwestie dochodu - nakazując uwzględniać z punktu widzenia art. 3 ust. 3 nie tylko przychody uzyskiwane regularnie, lecz i te o charakterze sporadycznym (odpowiednio - wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Z 27.9.2007 r.- II SA/Go 540/07). Wskazane względy, a nade wszystko brak możliwości poszukiwania odmiennego rezultatu wykładni prawa w wykładni prokonstytucyjnej (przy uwzględnieniu trzykrotnej nowelizacji art. 3 ust. 3 udm po jednoznacznym uzasadnieniu wyroku TK- K 16/03), wzgląd na zasadę racjonalności prawodawcy jako kluczowego założenia organu dokonującego wykładni prawa, kluczowa dla prawa do świadczeń z ustawy o dodatkach mieszkaniowych definicja dochodu (art. 3 ust. 1 zd. 1 udm), przy wyczerpującym, wyraźnym i jednoznacznym katalogu wyłączeń (art. 3 ust. 1 zd. 2 udm- nie podlegającym wykładni rozszerzającej), wreszcie fakt, że dodatek pielęgnacyjny przysługuje ex lege, a zasiłek pielęgnacyjny jedynie na wniosek uprawnionego, przemawiał za podzieleniem racji w ostatnio zaprezentowanych orzeczeniach Sądów Administracyjnych.

Ta linia wykładni znajduje silne wzmocnienie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.11.2003 r.- I SA 1858/03, którego trafności nie kwestionuje doktryna ni orzecznictwo (przykładowo- wyrok WSA w Poznaniu z 11.9.2008 r.- IV SA/Po 587/07).

15. Ewentualne uprzednie przyznawanie Skarżącemu dodatków mieszkaniowych w poprzednich okresach nie może przemawiać za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przedłożył odpisów owych decyzji, zatem nie sposób było je zbadać. Jednakże decyzje te są ostateczne i chronione art. 16 § 1 kpa. Nie zapadły one w granicach sprawy (art. 135 ppsa). Dla określenia praw do świadczeń w poprzednich postępowaniach posłużyło szereg zmiennych parametrów- w tym wysokość czynszu w lokalach gminnych, ceny 1 kWh według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, wysokość najniższej emerytury, etc. Sam Skarżący wskazuje na zmiany w sytuacji faktycznej - uzyskanie przez Żonę emerytury, czy wzrost wysokości czynszu (k. 2, 14 akt IV SA/Po 3/09). Czy wysokość przyznanych uprzednio świadczeń bądź odmowa przyznania świadczeń była prawidłowa, mógłby zbadać jedynie właściwy organ w ewentualnym postępowaniu nadzwyczajnym (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wysokość przyznanych uprzednio świadczeń nie podważa prawidłowości subsumcji w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają prawa materialnego.

Sytuacja zdrowotna Wnioskodawcy - w tym Jego całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji (k. 3 akt administracyjnych), Jego trudna sytuacja rodzinna i mieszkaniowa nie mogły wpłynąć na przyznanie dodatku mieszkaniowego, wobec nie spełnienia jednoznacznych przesłanek zawartych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Okoliczności podnoszone przez Skarżącego mogą być przesłanką przyznania zasiłku celowego bądź specjalnego zasiłku celowego (art. 39 ust. 1, art. 41 pkt 1 ups) - w odrębnym postępowaniu (k. 4 akt administracyjnych; k. 2 akt IV SA/Po 3/09).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę.

/-/M. Dybowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz – Frymus

KB/