Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych albo częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w uzasadnieniu którego wskazano, że stowarzyszenie jest organizacją non profit, nie prowadzi działalności zarobkowej, nie zatrudnia pracowników, nie wypłaca wynagrodzeń za działalność, a jedynym dochodem stowarzyszenia są składki członkowskie w wysokości 10 zł. miesięcznie na członka stowarzyszenia oraz incydentalne darowizny. Wielość uchybień przy różnych decyzjach WUiA w Poznaniu powoduje, że stowarzyszenie uczestniczy w wielu postępowaniach stojąc po stronie mieszkańców, których interes prawny jest notorycznie lekceważony.
Konieczność wpłaty wpisów w pełnej wysokości w każdym postępowaniu, które kierowane byłoby do sądu sprawiłoby, że stowarzyszenie nie miałoby możliwości prowadzenia działalności statutowej. Zdaniem wnioskodawcy wpis sądowy w wyznaczonej wysokości bardzo istotnie ograniczyłby działalność statutową. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że kapitał własny ze składek wynosi [...] zł. (co odpowiada wysokości zysku za ostatni rok obrotowy) a stan konta bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł.
Celem doprecyzowania informacji zawartych we wniosku pismem z dnia 11 maja 2011r.(odebranym w dniu 19.05.2011r. – k. 27 akt) pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie informacji przedstawionych we wniosku wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni odpisów bilansu, rachunku wyników oraz informacji dodatkowych składających się na sprawozdanie finansowe Stowarzyszenia za ostatni rok obrotowy, wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w III i IV kwartale 2010 r. oraz I kwartale 2011 r., przedłożenia uchwały określającej wysokość składek członkowskich stowarzyszenia oraz informacji o liczbie członków stowarzyszenia oraz statutu stowarzyszenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie pismem nadany w dniu 27 maja 2011r. przedstawiło odpis bilansu, rachunku wyników i informację dodatkową za 2010r., wyszczególnienie wydatków na działalność statutową w III i IV kwartale 2010r. i I 2011r. wraz z udokumentowaniem tj. wyciągiem z rachunku bankowego za ten okres, uzupełnionego o fakturę gotówkową i dowód wpłaty, uchwałę określającą wysokość składek członkowskich, informację o liczbie członków i statut Stowarzyszenia.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie [...] nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, dochodu lub zysków a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie [...] powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki czy to w formie składek członkowskich, czy też podjęcia działalności zarobkowej. W tym miejscu wskazać należy, iż bieżący stan konta ([...] zł.) pozwala wnioskodawcy na opłacenie kosztów sądowych.
Ponadto wskazać należy, że z informacji przesłanych przez wnioskodawcę z uchybieniem terminu wyznaczonego w piśmie z dnia 11 maja 2011r. wynika, że stowarzyszenie liczy [...] członków, którzy zgodnie z uchwałą stowarzyszenia nr [...] z dnia [...] maja 2008r. zobowiązani są do opłacania składek w kwocie [...] zł. rocznie ([...] zł. miesięcznie). Znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy statut zakłada w rozdziale V, że majątek stowarzyszenia składa się ze składek członków, darowizn, spadków, zapisów oraz dotacji i ofiarności publicznej. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby Walne Zgromadzenie Członków stowarzyszenia w przypadku braku innych źródeł finansowania podjęło uchwałę mającą na celu zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia wpisu sądowego.
Ponadto stwierdzić należy, iż z przedłożonych informacji nie wynika, aby stowarzyszenie zaangażowane było w znaczną ilość postępowań generujących z tego tytułu koszty pokrywane z funduszów stowarzyszenia. Z przesłanych wyjaśnień wynika, iż wydatki stowarzyszenia związane są z opłaceniem strony WWW, serwera, opłaty licencyjnej A., Domeny [...] i wynajmem sali. Wpis pełnego wpisu w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu stanu konta nie ograniczy więc w żaden sposób działalności statutowej
W tej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności Stowarzyszenia [...] na Skarb Państwa, podczas gdy Stowarzyszenie będące stowarzyszeniem w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. z 2001r.,Nr 79, poz. 855 ze zm.) powinno było co do zasady zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2009r. sygn. akt II OZ 1004/09, post. NSA z dnia 1.12.2009r. sygn. akt II OZ 1056/09).
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.