Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u H. P. choroby zawodowej: Pylica płuc.
Według ustaleń organu H. P. zatrudniony był w Zakładach Metalurgicznych [...] od [...] września 1981 r. do [...] sierpnia 1992 r. w tym od [...] września 1983 r. do [...] maja 1984 r. jako oczyszczacz odlewów z narażeniem na pył zawierający wolną krzemionkę. Przeprowadzone badania lekarskie ujawniły u H. P. chorobę wrzodową przewodu pokarmowego, chorobę zwyrodnieniową układu kostno - stawowego, łuszczycę, które to jednostki chorobowe nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych.
U strony nie stwierdzono przy tym zmian charakterystycznych dla pylicy krzemowej w płucach.
Takie też było rozpoznanie Centrum Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...] nr [...]. W konkluzji lekarze orzekający nie rozpoznali choroby zawodowej bowiem przeprowadzone badania nie potwierdziły obrazu klinicznego pylicy płuc, a schorzenia z powodu których H. P. się leczy nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych.
Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził także Instytut Medycyny Pracy im. Prof. med. Jerzego Nofera w łodzi w swoim orzeczeniu nr [...] z dnia [...]
Także według jednostki orzeczniczej II stopnia wyniki badań, w tym RTG klatki piersiowej, nie wykazały cech pylicy krzemowej płuc, co jest warunkiem koniecznym do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc.
Treść orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzony wywiad epidemiologiczny uzasadniał podjęcie pierwszoinstancyjnego niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. P. załączając wyniki badań z [...] lipca 2000 r. dowodzące jego zdaniem uszkodzenia naczyń oraz obwodowego i centralnego układu nerwowego, nerwicę oraz utratę słuchu.
Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie pierwszoinstacyjne.
Organ argumentował, że za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H. P. w okresie zatrudnienia w Zakładach Metalurgicznych był narażony na działanie pyłu zawierającego wolną krzemionkę, jednakże przeprowadzone badania nie wykazały zmian chorobowych kwalifikujących do rozpoznania choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy wskazując na art. 5 pkt 4 a ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. nr 90, poz. 575 z 1998 r. ze zm.) i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) oraz art. 138 § 1 pkt 1 uznał, że kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. P.. Kwestionując poprawność rozstrzygnięcia ponosił, że w środowisku pracy panował hałas, a lekarze co do niedosłuchu się nie wypowiadali. Według strony choruje na rozedmę płuc, którą zalicza się do chorób zawodowych.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga ma uzasadnione podstawy.
Organ prowadzący postępowanie w tej sprawie nie wyjaśnił i nie ustalił wszystkich okoliczności istotnie wpływających na jej rozstrzygnięcie. Jakkolwiek strona skarżąca na te uchybienia wyraźnie w skardze nie wskazuje, to zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to w praktyce, że Sąd dokonuje oceny zgodności kwestionowanego w skardze aktu z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, niezależnie od jakości stawianych zarzutów i trafności naprowadzanej w skardze argumentacji. Tymczasem organy przeoczyły, iż u skarżącego rozpoznano także inne schorzenia, które mogą mieć związek z pracą związaną z istnieniem czynników szkodliwych dla zdrowia, bądź związku ze sposobem wykonywania pracy.
Prócz choroby płuc u skarżącego rozpoznano bowiem uszkodzenie słuchu oraz zespół wibracyjny. Te schorzenia nie były jednak przedmiotem rozważań, ani orzeczeń lekarskich ani rozstrzygnięć organów Inspekcji Sanitarnej. Wbrew też ustaleniom organu zatrudnienie strony nie ograniczało się tylko do pracy w Zakładach Metalurgicznych. Z wywiadu epidemiologicznego wynika, że strona pracowała na stanowiskach pracy, w których nierzadko towarzyszy hałas i wibracje. Na tę jednak okoliczność w toku postępowania administracyjnego nie zebrano żadnego materiału i niedokonano w tym kierunku żadnych ustaleń. Nie bez znaczenia dla prawidłowego rozstrzygania jest pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego informujące, że strona pracowała w warunkach szkodliwych z narażeniem na czynniki mogące wywołać chorobę zawodową: pylicę płuc oraz obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowatego spowodowany hałasem.
Skarżący w toku postępowania podkreślał, że jego niedosłuch się pogłębia, a na rozprawie stwierdził, że w środowisku pracy panował straszny hałas, że bolały go uszy, a lekarze do dnia dzisiejszego nie wypowiedzieli się co do jego słuchu. Aktualnie skarżący korzysta z aparatu słuchowego. Jakkolwiek orzeczenia lekarskie - poczynione w nim rozpoznanie jednostki chorobowej są dla organów Inspekcji Sanitarnej wiążące, to nie oznacza zarazem by mogły być one podstawą dokonywania bezkrytycznych ustaleń. W orzecznictwie i doktrynie utrwalił się pogląd, iż orzeczenia lekarskie są w istocie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organy administracji nie mogą dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalać czy schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednakże, by organ orzekający zwolniony był od obowiązku dokonania oceny takiej opinii w granicach wskazanych w art. 80 kpa.
Powszechnie przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie sądowym, iż organ nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na orzeczeniach - opiniach lekarskich, lakonicznych, niepełnych, nie zawierających przekonywującego uzasadnienia, sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem bądź z przepisami prawa. Nie odniesienie się przez jednostki służby zdrowia uprawnione do stwierdzania i rozpoznawania chorób zawodowych do schorzenia zgłaszanego i mogącego mieć swą etiologię w środowisku pracy jest uchybieniem istotnie wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy powodującym już z tego tylko powodu konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć bezkrytycznie opierających się na takich opiniach lekarskich.
Zauważyć przy tym należy, że zarówno choroba wibracyjna jak i generalnie ubytek słuchu wywołany hałasem mieści się w wykazie chorób zawodowych i to zarówno aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych... (Dz.U. nr 132 poz. 1115) jak i poprzedniego rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. (Dz.U. nr 65 poz. 294). W tym stanie rzeczy z mocy przywołanych wyżej przepisów i naprowadzonej wyżej argumentacji, a nadto art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję i ją poprzedzającą orzekając jak w sentencji.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus
KB/