Uzasadnienie
L. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformował, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i czwórką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód z wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy w kwocie [...]zł. netto, dochód z umowy zlecenia jego żony w kwocie [...]zł. netto oraz dochód ze stażu córki w kwocie [...]zł. netto Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca oświadczył, że jego majątek stanowi dom o pow. [...] m2 położony na działce o pow. [...] m2 (współwłasność małżeńska) o szacunkowej wartości [...] zł. i samochód osobowy [...] z 2004r. o wartości [...] zł. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedstawił stałe wydatki na spłatę kredytu ([...] zł./mc), koszty utrzymania mieszkania ([...] zł./mc), opłaty za media ([...] zł./mc) i ubezpieczenie majątku ([...] zł.).
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 8 maja 2017r. (odebranym w dniu 10 maja 2017r.) wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r. złożonego przez wnioskodawcę i jego żonę, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości zarobków wnioskodawcy i jego żony i przedłożenia umów kredytowych wraz z harmonogramem spłacanych rat.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca wyjaśnił, że miesięcznie z tytułu zakupu środków czystości i higieny wydaje [...] zł., na gaz w butli [...] zł., opał [...] zł. i na paliwo do samochodu [...] zł. Do powyższego pisma załączono zawiadomienie o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ([...] zł.), zawiadomienie o wysokości opłaty OC w kwocie [...]zł., fakturę za telefon ([...] zł.), umowę zlecenia zawartą przez B. S. na okres do 30.04.2017r. (kwota wynagrodzenia [...] zł. netto), fakturę za prąd, potwierdzenie wpłaty raty podatku od nieruchomości, wyciąg z konta bankowego w Banku [...] za okres 1.11.2016r. – 30.04.2017, wyciąg z konta bankowego w [...] S.A. za okres 1.12.2016 – 10.05.2017r., umowę kredytu gotówkowego zawartego z [...] S.A. na kwotę [...]zł. wraz z harmonogramem spłat, zeznanie podatkowe PIT 37 za 2016r., kopię umowy o pracę oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego o braku dochodu uzyskanego przez żonę w 2016r.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i czwórką dzieci oraz utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, dochodu z umowy zlecenia żony i dochodu ze stażu córki w łącznej kwocie [...]zł. Dodatkowo jak wynika z przedłożonych wyciągów z kont bankowych wnioskodawca korzysta ze świadczenia 500+ i świadczenia rodzinnego w kwocie [...]zł., co łącznie daje kwotę [...]zł. Zdaniem orzekającego w sprawie referendarza, przy uwzględnieniu deklarowanych stałych wydatków miesięcznych, uzyskiwany dochód pozwala wnioskodawcy na opłacenie kosztów sądowych w mniejszej sprawie, które na obecnym etapie ograniczają do wydatków związanych z wpisem od skargi wynoszącym [...] zł.
W tym miejscu odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy wskazującego na okoliczność spłaty kredytu gotówkowego wskazać należy, że spłacanie kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05). Nadto wskazać należy, iż jak wynika z analizy przedłożonych wyciągów z kont bankowych saldo kont bankowych na koniec miesięcznych okresów rozliczeniowych w okresie od 1.12.2016 do 30.04.2017r., przy uwzględnieniu miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w każdym z tych okresów pozwalał wnioskodawcy na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Również stan konta na dzień 30.04.2017r. w Banku [...] i [...] S.A. pozwala wnioskodawcy na opłacenie kosztów wpisu sądowego.
Mając powyższe na uwadze odmówiono wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącego na obecnym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576).
Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż wskazany wyżej przypadek nie zachodzi na obecnym etapie postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.