Uzasadnienie
K.N. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a jego źródło utrzymania stanowi dochód z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha w kwocie [...] zł. miesięcznie. Z powyższej kwoty zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego opłacane koszty produkcji rolnej, opłat podatku, ubezpieczeń, KRUS, usług oraz wszelkich rachunków związanych z codziennym życiem. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego nie posiada on żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych a jego jedyny majątek stanowi dom o pow. [...] m2.
Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 16 czerwca 2010r. (odebranym w dniu 29 czerwca 2010r. – k.23 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) i podania informacji dotyczących rodzaju produkcji rolnej, jego aktualnej skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych). Wskazać należało również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż nie posiada kart kredytowych i kont bankowych lecz posiada bankowe konto rolnicze na którym znajdują się środki w kwocie [...] zł. potrzebne do prowadzenia codziennego życia. Skarżący oszacował również wydatki na prąd (180 zł.), gaz (100 zł.), opał (350 zł.), wodę (35 zł.) i leki (35 zł.). Wnioskodawca wyjaśnił również, iż prowadzi produkcję rolną (zboża) na areale własnym [...] ha i dzierżawionym [...] ha, nie prowadząc przy tym hodowli zwierząt i korzystając z dopłat do produkcji rolnej (płatność obszarowa do powierzchni upraw), która z ubiegły rok wynosiła [...]. zł. i została w całości przeznaczona na zakup nawozu, środków ochrony roślin itp.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż z oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Ich treść nie świadczy, że sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego rodziny jest tego rodzaju, iż poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogło narazić jego na niebezpieczeństwo niemożności zaspokojenia podstawowych - koniecznych wydatków. Skarżący nie przedstawił również wbrew wezwaniu wyciągu z posiadanego konta bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy. Uniemożliwił tym samym weryfikację twierdzeń wniosku co do jego sytuacji majątkowej. Trudno bowiem przyjąć, aby deklarowany przez wnioskodawcę dochód w wysokości [...] zł. pozwalał na opłacenie deklarowanych stałych wydatków w kwocie 700 zł., kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego i bieżących wydatków. W związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa za uprawdopodobnione.
W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).
Ponadto wskazać należy, iż wnioskodawca na dzień 6 lipca 2010r. zadeklarował posiadanie na koncie bankowym kwoty [...] zł., która przy uwzględnieniu deklarowanych stałych wydatków w kwocie 700 zł. pozwala na opłacenie wpisu, który zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 500 zł.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
jh