Uzasadnienie
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Decyzją Marszałka Województwa W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. ustalono, że wypłacona A. R. w okresie od [...] sierpnia 2011 r. do [...] września 2011 r. kwota [...]zł. stanowi nienależnie pobrane świadczenia, oraz podlega zwrotowi w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty na konto [...] Centrum Świadczeń. Od powyższej decyzji A. R. złożyła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania (skarga na w/w postanowienie z uwagi na uchybienie terminu na jej wniesienia została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po [...]).
Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w P. pismem z [...] lutego 2016 r. nr [...] poinformował A. R., że w związku z prawomocną decyzją Marszałka Województwa W. z [...] grudnia 2014 r. nr [...] winna niezwłocznie uregulować należności, a w przypadku nieuregulowania zostanie wszczęte postępowanie w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
A. R. pismem z dnia [...] września 2019 r. adresowanym do [...] Centrum Świadczeń wskazując na decyzję z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] stwierdziła, że nie zgadza się na wstrzymanie (potrącenie) oraz brak postępowania administracyjnego i powiadomienia o zabraniu środków, co nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2019 r.
W odpowiedzi na powyższe [...] Centrum Świadczeń pismem z [...] października 2019 r. przedstawiło dotychczasowy przebieg sprawy i wyjaśniło A. R., że kwota [...]zł zostanie potrącona z wypłaty świadczenia wychowawczego, natomiast kwota [...]zł z tytułu świadczenia pobrana ze świadczenia Dobry Start przekazano na jej konto w dniu [...] września 2019 r., a więc zgodnie z terminem przewidzianym w przepisach prawa.
A. R. pismem z [...] października 2019 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie, w którym wskazała, że nie otrzymała świadczenia 500+, z którego zostało potrącone przez państwo na całą kwotę [...]zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z [...] stycznia 2020 nr [...] działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.) poinformowało A. R. o przekazaniu [...] Centrum Świadczeń według właściwości pisma z [...] października 2019 r. dotyczącego potrącenia nienależnie pobranych świadczeń.
A. R. pismem z [...] stycznia 2020r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła skargę na Samorządowe Kolegium Odwoławcze i [...] Centrum Świadczeń wskazując, że nie zgadza się na pobranie środków. Skarżąca wskazała, że jej dług wynosił [...] zł. Jak wskazała skarżąca zostało dokonane potrącenie na z kwoty [...]zł. świadczenia 500+ na [...] dzieci oraz PCŚ zatrzymał [...] zł. w styczniu. Skarżąca zwróciła się do Sądu o odzyskanie [...] zł. i [...] zł., które zostały zablokowane.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Mając na uwadze przedstawiony wyżej przebieg sprawy, uwzględniając treść złożonej przez skarżącą skargi wskazać należy, że skarżąca kwestionuje zasadność dokonanych potrąceń z należnych jej świadczeń wychowawczych. Zgodnie z art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 – dalej u.ś.r.) kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych, wypłacanych zasiłków dla opiekunów, o których mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz wypłacanego świadczenia wychowawczego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że potrącenie stanowi czynność materialno-techniczną (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z [...].05.2017 r. sygn. akt IV SA/Wr [...] publ. lex nr 2306739). Wystarczy zatem, aby organ pisemnie poinformował świadczeniobiorcę o fakcie potrącenia.
Alternatywnie, w sytuacji gdy organ wydaje decyzję przyznającą świadczenia na kolejny okres, może w treści uzasadnienia bądź pouczeniu wyjaśnić świadczeniobiorcy, że zgodnie z art. 30 ust. 6 u.ś.r. kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone konkretną decyzją będą potrącone ze świadczeń wypłacanych. W tym miejscu wskazać należy, że czynność materialno-techniczna, jaką jest potrącenie może zostać zaskarżona do Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że organem właściwym do wypłacania świadczeń należnych skarżącej, a tym samym do dokonywania ewentualnych potrąceń ze świadczeń należnych jest [...] Centrum Świadczeń. Jak wynika z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze na obecnym etapie sprawy nie wydało żadnego rozstrzygnięcia i nie dokonało kwestionowanego przez skarżącą potrącenia.
Uznając zatem, że z treści skargi nie wynika, aby jej przedmiotem była bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając że w/w organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia podlegającego skardze, wobec jednoznacznego skierowania skargi wobec Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzić należy, że przedmiotem tej skargi może być wyłącznie pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości pisma skarżącej z [...] października 2019 r. dotyczącego potrącenia nienależnie pobranych świadczeń.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., sąd orzeka w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne;
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (§ 2a) i w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Będąca przedmiotem skargi czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną.
Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Przekazanie podania organowi właściwemu nie wymaga zatem wydania decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu z zakresu administracji publicznej. Przekazanie takie stanowi czynność materialno-techniczną, nie mieszczącą się w katalogu aktów i czynności, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. W szczególności czynność taka nie ma cech czynności, o jakiej mowa w przywołanym w skardze art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem nie rozstrzyga o uprawnieniach bądź obowiązkach wynikających z przepisów prawa.
Tym samym nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK [...], publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Na marginesie Sąd wskazuje, że niniejsze postanowienie dotyczy wyłącznie czynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego przekazania pisma skarżącej według właściwości i nie stanowi rozstrzygnięcia w sprawie skargi na czynność potrącenia dokonanego przez [...] Centrum Świadczeń. Sąd w tym miejscu informuje, że przedmiotowa skarga jako dotycząca [...] Centrum Świadczeń została przekazana temu organowi pismem z [...] lutego 2020r. nr IV Dk/Po [...]. [...] Centrum Świadczeń do dnia dzisiejszego nie przekazało do Sądu akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę.