Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 marca 2009 r. nr [...] Prorektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, działający z upoważnienia Rektora, utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie skreślenia J.M. z listy studentów jednolitych magisterskich studiów niestacjonarnych na kierunku administracja.
Pismem z dnia 14 lipca 2008 r., na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.) J.M. został powiadomiony przez Dziekana Wydziału Prawa i Administracji o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy studentów z powodu niezłożenia pracy magisterskiej w terminie do dnia 30 czerwca 2008 r.
W piśmie z dnia 25 lipca 2008 r. skarżący przestawił swoje stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w roku akademickim 2007/2008 grupa seminarzystów prowadzona dotychczas przez dr R.S., została przejęta przez Profesora A.G. Skarżący uczestniczył w pierwszym spotkaniu seminaryjnym z Profesorem w dniu 6 października 2007 r. i wpisał się na listę. Następnie (w toku roku akademickiego) powziął od innego uczestnika seminarium informację, że zajęcia seminaryjne prowadzić będzie Profesor W.Ł. (zdaniem skarżącego informacja ta nie znalazła potwierdzenia w gablotach informacyjnych Katedry). J.M. podjął próby uczestnictwa w zajęciach z Profesorem W.Ł., jednakże okazały się one nieskuteczne bądź to z uwagi na nieobecność prowadzącego bądź wcześniejsze zakończenie seminarium. Na skutek tego skarżący nie uzyskał wpisu za seminarium w semestrze zimowym. Wpis za seminarium, jakie miało miejsce w semestrze zimowym, skarżący starał się uzyskać bezpośrednio u Profesora A.G. (zaraz po rozpoczęciu kolejnego semestru).
Profesor odmówił mu zaliczenia semestru letniego, ponieważ skarżący nie znajdował się na liście seminarzystów przekazanej przez Profesora W.Ł. J.M. podniósł też, że mimo próśb nie umożliwiono mu kontaktu z Profesorem W.Ł. W tej sytuacji w dalszym ciągu uczestniczył w seminarium. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Kierownika Niestacjonarnego Studium Administracji uzyskał informację, że pracę magisterską należy złożyć najpóźniej na 14 dni przed obroną (ok. połowy września). Skarżący zawarł w piśmie również wniosek o przedłużenie terminu na złożenie pracy magisterskiej.
Ustosunkowując się do wniosku o przedłużenie terminu do złożenia pracy magisterskiej Dziekan przedłużył ten termin do 31 października 2008 r.
Natomiast w odniesieniu do pozostałej treści pisma wyjaśnienia złożył Kierownik Katedry Prawa Administracyjnego Profesor J.M. Podkreślił według faktów opisanych przez skarżącego przystąpił on do zajęć seminaryjnych dopiero w marcu 2008 r. Można to stwierdzić na podstawie listy seminarzystów semestru zimowego przygotowanej przez Profesora W.Ł, na której nazwisko skarżącego nie widnieje.
Decyzją z dnia 28 listopada 2008 r., na podstawie art. 148 i art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 12 wrześnie 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385 ze zm.) w zw. z art. 257 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1364), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz § 31 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów -Uchwała Senatu UAM nr 81/99 z dnia 31 maja 1999 r. w sprawie Regulaminu Studiów, Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UAM postanowił skreślić J.M. z listy studentów Wydziału Prawa i Administracji UAM. W motywach decyzji Dziekan wskazał, że do dnia 31 października 2008 r., w roku akademickim 2007/08, skarżący nie złożył pracy magisterskiej. Wyjaśnił, iż student, który nie złożył pracy magisterskiej w terminie wskazanym w § 48 ust. 1 w połączeniu z § 28 ust. 2 Regulaminu Studiów UAM zostaje skreślony z listy studentów (na podstawie § 31 ust. 2 pkt 3 Regulaminu).
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UAM - na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. - postanowił sprostować oczywistą omyłkę pisarską w decyzji z dnia 28 listopad 2008 r. w ten sposób, że zamiast "Uchwała Senatu UAM nr 81/82 z dnia 31 maja 1999 r. w sprawie Regulaminu Studiów" wpisał "Uchwała Senatu UAM nr 54/2006 z dnia 8 maja 2006 r. ze zm. w sprawie Regulaminu Studiów).
W odwołaniu od decyzji o skreśleniu z listy studentów J.M. podniósł, że nie miał możliwości złożenia pracy magisterskiej w terminie z powodu niewłaściwej - według jego wiedzy - decyzji Profesora A.G. o odmowie sprawdzenia przygotowanej pracy magisterskiej, a także o odmowie dokonania wpisu za seminarium prowadzone w roku akademickim 2007/2008.
Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 161, art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 257 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 K.p.a. oraz § 60 ust. 1 Regulaminu Studiów, Prorektor - działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza - stwierdził, że J.M. nie dopełnił formalności oddania pracy dyplomowej w terminie do dnia 30 czerwca 2008 r., jak też nie złożył podania o przedłużenie tego terminu. Co więcej, nie zaliczył seminarium magisterskiego zarówno w semestrze zimowym, jak i letnim. Ostatecznie Dziekan wyraził zgodę na przedłużenie sesji do dnia 31 października 2008 r. Kolejna prośba o prolongatę terminu do złożenia pracy magisterskiej (złożona w dniu 28 października 2008 r.) została uwarunkowana przez Dziekana od przedłożenia opinii promotora pracy. Promotor stwierdził jednak, że z uwagi na odmowę zaliczenia seminarium nie może wypowiadać się na temat pracy magisterskiej. W ocenie Prorektora, w takich okolicznościach należało stwierdzić, że J.M. nie wywiązał się ze swoich obowiązków wobec uczelni.
W skardze J.M. przytoczył okoliczności wcześniej opisane w odwołaniu. Dodatkowo podkreślił, że nie miał możliwości skontaktowania się z Profesorem W.Ł. celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i uzyskania zaliczenia za uczestnictwo w seminarium. Jako istotny motyw skargi J.M. przytoczył też fakt, że nastąpiła zmiana zasad studiowania, stąd nie miałby on możliwości wznowienia studiów na V roku. Skarżący zauważył również, że decyzjach obu instancji podano odmienną podstawę prawną, a decyzje w wyniku odwołania wydała inna osoba, aniżeli do której odwołanie było kierowane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśnił, że nie wywiązanie się przez studenta z obowiązków, w tym nie zaliczenie seminarium magisterskiego uniemożliwiło Promotorowi dokonanie oceny pracy.
Na rozprawie J.M. wyjaśnił dodatkowo, że grupa w jakiej uczestniczył na IV roku studiów została rozwiązana. Seminarzyści mieli uczestniczyć w zajęciach prowadzonych przez Profesora A.G. Następnie skarżący uzyskał informację, że Profesor ten nie prowadzi zajęć. Dopiero po 2-3 miesiącach dowiedział się, że zajęcia są jednak prowadzone przez Profesora W.Ł. J.M. stawił się dwukrotnie w godzinach, kiedy według informacji otrzymanych w Dziekanacie miało się odbywać seminarium z Profesorem W.Ł. (sobota, godziny poranne). Nie zastał jednak nikogo. Zdaniem skarżącego nie uzyskał wpisu za seminarium w semestrze zimowym, albowiem nie mógł uczestniczyć w zajęciach z powodów opisanych w skardze. Podkreślił, iż obecnie nie ma możliwości powtórzenia V roku studiów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Po analizie akt sprawy oraz wysłuchaniu wyjaśnień skarżącego, jakie złożył on na rozprawie, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Zgodnie z art. 257 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1364) do studiów rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy z dnia 12 wrześnie 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Z okoliczności tej sprawy wynika, iż J.M. rozpoczął studia przed datą wejścia w życie Prawa o szkolnictwie wyższym (1 września 2005 r.), gdyż rok akademicki 2007/2008 był V rokiem jego studiów. Stąd należało stosować w sprawie przepisy ustawy z 1990 r.
Zgodnie z art. 161 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Oznacza to, że również organy uczelni - rozstrzygając w sprawach studenckich -obowiązane są stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Załatwiając sprawę powinny mieć również na względzie interes społeczny i słuszny interes studenta (art. 7 K.p.a. w zw. z art. 161 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym). Organy uczelni obowiązane są również przed podjęciem rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).
Analizując materiał tej sprawy, Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, iż brak zaliczenia zajęć seminaryjnych na V roku studiów uniemożliwiał promotorowi pracy magisterskiej dokonanie jej oceny. Przygotowywanie pracy magisterskiej następuje bowiem pod kierunkiem profesora lub doktora habilitowanego, który nadzoruje i ocenia pracę studenta właśnie w trakcie zajęć seminaryjnych (§ 24 ust. 2 Regulaminu Studiów - Uchwała nr 54/2006 Senatu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 8 maja 2006 r. w sprawie regulaminu studiów).
J.M. promotor odmówił przyjęcia i oceny pracy magisterskiej właśnie z powodu nie zaliczenia semestru zimowego seminarium magisterskiego. W postępowaniu administracyjnym należało zatem skoncentrować się na wyjaśnieniu okoliczności związanych z uczestnictwem studenta w zajęciach w tym okresie oraz zasad uzyskania zaliczenia. Według wyjaśnień J.M. zajęcia w semestrze zimowym w roku 2007/2008 prowadzone były początkowo przez Profesora A.G., a następnie - w związku z jego nieobecnością (jak twierdzi skarżący) - kontynuował je Profesor W.Ł. Fakt nieobecności skarżącego na zajęciach, a w konsekwencji brak możliwości zaliczenia zajęć, ustalono na podstawie listy sporządzonej przez Profesora W.Ł., na której nazwisko skarżącego nie widnieje.
W toku postępowania nie ustalono jednak w jakich okolicznościach znajdująca się w aktach sprawy lista seminarzystów semestru zimowego 2007/2008 została sporządzona i czy wymienieni w niej studenci są na pewno wszystkimi osobami uczestniczącymi w zajęciach nabywającymi prawo do uzyskania zaliczenia. Lista ta nie została również porównana z listą sporządzoną na pierwszym spotkaniu seminaryjnym prowadzonym w roku 2007/2008 przez Profesora A.G., na którą skarżący - jak twierdzi - wpisał się. Zgodnie z § 21 ust. 1 Regulaminu Studiów zaliczenia seminariów dokonywane są w formie i na warunkach określonych przez kierownika jednostki organizacyjnej prowadzącej dane zajęcia, a o formie i warunkach zaliczania informuje studentów prowadzący wymienione zajęcia.
Skarżący podkreślił, że na pierwszych zajęciach w semestrze zimowym 2007/2008 warunki zaliczenia seminarium nie zostały jeszcze przedstawione przez promotora. Skoro prowadzący zajęcia zmienił się i nastąpiło to w toku pierwszego semestru roku akademickiego, to w ocenie Sądu, w takiej sytuacji definitywne stwierdzenie nieobecności studenta wymagało ustalenia: o jakich warunkach zaliczenia prowadzący informował studentów, ile zajęć odbyło się, jaki był dopuszczalny margines absencji studentów oraz czy ewentualna absencja na nich skarżącego mogła być uznana za usprawiedliwioną (np. z uwagi na zmianę godzin seminarium, o której mógł nie dowiedzieć się w odpowiednim czasie - jeżeli taka zmiana miała miejsce). Ustalenie tych okoliczności powinno nastąpić m. in. w oparciu o oświadczenie Profesora W.Ł., co do przekazanych studentom warunków zaliczenia seminarium oraz okoliczności sporządzenia listy z dnia 12 stycznia 2008 r.
Nie zasługują natomiast na uwzględnienie zarzuty skarżącego dotyczące właściwości organu odwoławczego - Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W jego imieniu decyzję mógł podpisać Prorektor, chociażby odwołanie kierowane było imiennie do Rektora. W toku ponownego rozpoznania sprawy należy jednak uzupełnić akta o dokument wskazujący na umocowanie Prorektora Uniwersytetu do wydania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach studentów.
Sąd nie podzielił również zarzutów J.M. dotyczących błędnego wskazania podstawy prawnej decyzji. Omyłka w tym zakresie została bowiem sprostowana postanowieniem Dziekana z dnia 15 stycznia 2009 r. Niezależnie od powyższego Sąd sygnalizuje, iż numeracja postanowień Regulaminu Studiów zawarta w decyzjach organu pierwszej i drugiej instancji jest odmienna od numeracji przyjętej w Regulaminie złożonym do akt sądowych (zob. k. 15 akt administracyjnych i k. 45 akt sądowych). Na dalszych etapach sprawy należy posłużyć się właściwą wersją jednolitą tego aktu.
Mając na względzie powyższe Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania i wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 200 i 152 ustawy procesowej.
/-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski
Za nieobecnego sędziego
/-/ B. Popowska