Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], na podstawie art. 2 pkt 1, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8 pkt 3, art. 23 i art. 59 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., nr 105, poz. 881) oraz art. 104 i 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), Burmistrz Miasta K. odmówił I.J. przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko, wnioskowanego na M.J. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, wnioskowanego także na M.J. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji podniósł, iż Strona w okresie od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r. pracowała w Niemczech, co wynika z załączonych do wniosku dokumentów, a więc nie spełnia Ona przesłanki określonej wart. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Od powyższej decyzji I.J. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc trudną sytuację materialną rodziny - jest bowiem matką samotnie wychowującą 6-letnią córkę. Strona wskazała, iż nie przypuszczała, że podjęta przez nią praca u polskiego pracodawcy, który delegował ją do pracy za granicą spowoduje utratę tak jej potrzebnych świadczeń. Odwołująca się dodała, iż pracę w Niemczech podjęła legalnie, nie wiedząc, iż fakt ten wykluczy ją z należnych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy od września 2005 r. do sierpnia 2006 r. Czując się pokrzywdzoną decyzją organu instancji, wniosła o ponowne rozpatrzenie swojego wniosku.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż mocą ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86, poz. 732 ze zm.) wprowadzone zostały prawne obostrzenia wobec obywateli polskich oraz cudzoziemców posiadających obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Osoby te mają prawo do świadczeń rodzinnych pod warunkiem, że zamieszkują i przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne. Nie wystarczy więc jedynie zameldowanie tych osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale konieczne jest jednoczesne faktyczne przebywanie tych osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ stwierdził, że ponieważ Odwołująca się nie spełnia wymogu zamieszkiwania i przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej roku przed złożeniem wniosku, to wnioskowane świadczenie rodzinne nie przysługuje jej.
I.J., w swojej skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podniosła m. in., iż znajduje się w trudnych warunkach materialnych i samotnie wychowuje dziecko. Skarżąca nie zakwestionowała faktu swojego pobytu za granicą w celach zarobkowych, ale wskazała, iż musiała podjąć pracę, gdyż rezygnacja także oznaczałaby utratę prawa do zasiłku, a dodatkowo nikt
Jej nie poinformował, że wyjazd w delegację od polskiego pracodawcy do Niemiec będzie się wiązał się z utratą należnych jej świadczeń. Skarżąca wskazała także, że w delegacji była łącznie 24 dni, na weekendy przyjeżdżała do Polski, więc jej zdaniem nie może być mowy o nie przebywaniu w Polsce przez co najmniej rok przed złożeniem wniosku. Skarżąca dodała, iż sama dobrowolnie nie naruszyła prawa do otrzymywania wnioskowanych świadczeń, a praca 24 dni u jakiegokolwiek pracodawcy nie powinna pozbawiać Jej i Jej córki całorocznego dochodu z zasiłku.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe twierdzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli, Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, Sąd uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi m. in. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1, może polegać bądź na błędnej jego wykładni, czyli błędnym pojmowaniu treści lub znaczenia określonego przepisu, bądź na niewłaściwym jego zastosowaniu, czyli podciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę niewłaściwego przepisu (błąd w subsumcji). Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja administracyjna i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jest obarczona ww. błędem, gdyż organy administracji błędnie zastosowały przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.) w stosunku do Strony skarżącej, bowiem błędnie pojmowały treść lub znaczenia przepisu art. 1 ust. 3 ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Organy słusznie stwierdziły, iż świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie 1) zezwolenia na osiedlenie się, 2) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, 3) zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 z późn. zm.), 4) zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy, jeżeli zamieszkują łącznie z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Opacznie jednak organy obu instancji zinterpretowały treść ust. 3 art. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Faktem jest, iż świadczenia rodzinne przysługują ww. osobom, jeżeli zamieszkują i przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres o najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne. Organ odwoławczy wskazał dalej, iż jak wynika z akt sprawy, I.J. w okresie od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r. pracowała w Niemczech, zatem nie spełniła przesłanek do uzyskania świadczeń rodzinnych. Jednakże, zdaniem Sądu, wykładnia językowa owego przepisu nie prowadzi do wniosku, że miesięczny pobyt za granicą dyskwalifikuje Skarżącą do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W opinii Składu Orzekającego, w ust. 3 art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych chodzi o coś zupełnie innego, niż wykluczanie - z kręgu świadczeniobiorców - osób na krótki czas wyjeżdżających z Polski. Sformułowanie "[...] jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne" znaczy mianowicie tylko tyle, iż osoby ubiegające się o świadczenie muszą przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku (oraz przez okres zasiłkowy) zamieszkiwać i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zwrot "co najmniej 1 roku" dotyczy minimalnej długości okresu, w którym świadczeniobiorca ma zamieszkiwać i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie chodzi natomiast o wskazanie, iż ma to być nieprzerwany okres przed złożeniem wniosku. Innymi słowy, racjonalnemu ustawodawcy nie chodziło o zakazanie potencjalnym świadczeniobiorcom nawet najkrótszych podróży zagranicznych (bo taka interpretacja wykluczałaby możliwość, przykładowo, tygodniowego wyjazdu na pogrzeb osoby bliskiej do Hiszpanii), a jedynie o przyznanie świadczeń osobom, które są związane z Polską i w związku z tym oczekują krajowej pomocy społecznej, a warunkiem takiej przynależności jest właśnie "co najmniej jednoroczny okres, w którym świadczeniobiorca ma zamieszkiwać i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - niekoniecznie okres nieprzerwany, lecz łącznie wynoszący minimum 1 rok.
Mając powyższe na uwadze, oczywistym jest, iż przedmiotowy 24-dniowy, przerywany pobyt Skarżącej, która jest Polką i mieszka w Polsce nieprzerwanie od urodzenia, (a tylko na łącznie 24 dni wyjechała z kraju) nie był złamaniem ustawowego wymogu zamieszkiwania i przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku. Konsekwencją takiej sytuacji jest to, iż w tym stanie rzeczy zastosowania nie znajduje sankcja normy przepisu art. 1 ust. 3, polegająca na odmowie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko, gdyż I.J. nie przekroczyła ustawowego wymogu zamieszkiwania i przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku.
Na marginesie należy wskazać, iż ustawodawca, biorąc pod uwagę wątpliwości interpretacyjne wynikające z brzmienia ust. 3 art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych według stanu w okresie wydawania rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie, z dniem 24 lipca 2006 r. usunął z ustawy o świadczeniach rodzinnych wymóg przebywania w Polsce, pozostawiając jedynie wymóg zamieszkiwania przez okres co najmniej roku przed złożeniem wniosku, co jest zmianą jeszcze bardziej "liberalną" dla świadczeniobiorców, niż stan, który wskazał Sąd powyżej.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy administracji winny przeprowadzić bardziej wnikliwe i wyczerpujące czynności interpretacyjne przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.), mając na względzie wskazane powyżej uwagi.
Ze wskazanych wyżej powodów, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta K. nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
/-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski
MZ