Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] zwrócił Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. wniosek z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie udostępnienia informacji z ewidencji ludności dotyczącej K. M. -K.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji z ewidencji ludności – Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych został wezwany do uzupełnienia wniosku o opłatę za udostępnienie danych z ewidencji ludności w wysokości 31 zł lub wskazania podstawy prawnej nieodpłatnego ich udostępnienia.
Wezwanie doręczono adresatowi 21 sierpnia 2012 r., który w wyznaczonym terminie wniosku nie uzupełnił. Z tych też powodów organ na podstawie art. 261 § 2 KPA zwrócił z-cy Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. wniosek z [...] sierpnia 2012 r.
W zażaleniu na postanowienie Z-ca Rzecznika Dyscyplinarnego zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 44 h ust. 1 pkt 4 i ust. 9 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2006 r. nr 139 poz. 933 ze zm.) w związku z art. 741 Ustawy o radcach prawnych (tj. Dz.U. z 2010 r. nr 10 poz. 65 z późn. zm.) oraz art. 15 KpK. Podnosząc, że potrzeba ustalenia adresu K. M. –K. wystąpiła w związku z prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym Rzecznik zarzucił, że wykonuje jako podmiot w zakresie niezbędnym dotyczącym radcy prawnego wskazanego we wniosku zadanie publiczne określone ustawą o radcach prawnych. Źródłem konstytucyjnym tych działań jest art. 17 Konstytucji RP. Zgodnie z przepisami art. 64 do 741 ustawy o radcach prawnych Rzecznik odpowiada w tym zakresie za wykonywane czynności, w tym czynności dotyczących postępowania dyscyplinarnego wobec radców prawnych. Zdaniem żalącego w tym zakresie wykonuje funkcje i zadania publiczne i przysługuje mu prawo zwracania się do określonych organów o udzielenie informacji i prawo uzyskania tychże informacji nieodpłatnie.
W wyniku rozpoznania zażalenia Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu stwierdził, że przepisy art. 44 h ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 ze zm.) w sposób jednoznaczny określają zasady udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych zawierając zamknięty katalog osób prawnych i fizycznych uprawnionych do udostępniania im danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, a ponadto określają warunki jakie powinien spełniać uprawniony do uzyskiwania danych.
Przytaczając przepisy art. 44 h ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i art. 44 h ust. 2, a także przepisy Ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że żądanie udostępnienia danych przez Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. jest uzasadnione, jednak to udostępnienie winno nastąpić odpłatnie.
Skoro wiec udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych uzależnione jest od opłaty, która pobierana jest z góry w określonej wysokości – to brak uiszczenia opłaty musiał spowodować zgodnie z art. 261 § 1 K.P.A. zwrot podania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z-ca Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP w P. zarzucił Wojewodzie Wielkopolskiemu:
- - obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 44 h ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 9 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, konsekwencją czego było nieuprawnione przyjęcie, iż rzecznik dyscyplinarny samorządu radców prawnych nie jest podmiotem wykonującym ustawowe zadania publiczne określone w odrębnych przepisach, w tym wypadku jako podmiot prowadzący dochodzenie dyscyplinarne na podstawie art. 67 i następne ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r., Nr 10 poz. 65 z późn. zm.), skutkiem czego była odmowa uznania, że Prezydent Miasta P. nie jest zobowiązany do nieodpłatnego udostępnienia wnioskowanych przez rzecznika dyscyplinarnego informacji z ewidencji ludności;
- - obrazę art. 6 i 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie właściwej i obiektywnej oceny stanu faktycznego i przesłanek formalno prawnych w zakresie nie uznania, że wniosek skarżącego o udzielenie danych z ewidencji ludności z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz zażalenie z dnia [...] września 2012 r. złożone w tej sprawie na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2012 r. zawierały podstawy prawne i wyjaśnienie okoliczności uzasadniających nieodpłatne ubieganie się o udzielenie informacji z ewidencji ludności w rozumieniu art. 44 h ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności;
- - obrazę art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie rozstrzygnięcie sprawy związanej z wnioskiem skarżącego decyzją zarówno przez organ I instancji jak i Wojewodę Wielkopolskiego skoro w sprawie w rzeczywistości chodziło o rozstrzygnięcie merytoryczne a nie rozstrzygnięcie kwestii braków formalnych na jakie powołuje się zaskarżone postanowienie.
Stawiając powyższe zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta P. i zasądzenie zwrotu kosztów poniesionych w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem zaskarżenia w kontrolowanej sprawie jest postanowienie w sprawie zaniechania czynności uzależnionej od wniesienia opłaty za udostępnienie skarżącemu danych osobowych ze zbioru PESEL w zakresie zameldowania członka samorządu radcowskiego.
Problematykę ustalania opłaty w postępowaniach prowadzonych przed organami administracji publicznej regulują przepisy Działu IX "Opłaty i koszty postępowania" Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 261 § 1 K.P.A. stanowi "jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana (§ 2), a na postanowienie w sprawie zwrotu podania służy zażalenie (§ 3)". Winno być niespornym, że w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania § 4 art. 261 K.P.A., który nakłada na organ obowiązek załatwienia podania mimo braku opłaty w szczególnych przypadkach w tymże paragrafie wymienionymi.
Opłaty są należnościami za różne czynności urzędowe i ustalane są na podstawie przepisów szczególnych. Organy mają obowiązek pobrać opłaty i mogą z nich zwalniać tylko wtedy, kiedy taką możliwość wprowadzają przepisy szczególne.
Przepisy szczególne regulując zagadnienia pobierania opłat za udostępnienie danych osobowych ze zbioru PESEL zawiera ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 nr 139 poz. 993 ze zm.). Art. 44 h tej ustawy wyróżnia dwie kategorie podmiotów:
- - w ustępie pierwszym wymienia te, którym organy prowadzące zbiory meldunkowe mają obowiązek udzielania informacji o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań i dla tych podmiotów informacje te są nieodpłatne (art. 44 h ust 9 pkt 1)
- - w ustępie drugim wymienia te, którym dane są udostępniane po spełnieniu warunków o których mowa w pkt 1, 2, 3 i dla tych podmiotów informacje te są odpłatne i udostępniane po dołączeniu dowodu opłaty do wniosku o udostępnieniu danych (art. 44 h ust. 9 pkt 2).
Zdaniem Sądu art. 44 h ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zawiera zamknięty katalog podmiotów, a pod określenie z art. 44 h ust 1 pkt 4, w którym to przepisie mowa jest o "innych podmiotach w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach" nie można podciągnąć organu Samorządu zawodowego.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj.Dz. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm.) jest ustawą o ustroju radcy prawnego, podobnie jak Prawo o adwokaturze i Prawo o notariacie. Przedmiotem ustawy są regulacje wykonywania zawodu radcy prawnego oraz organizacja i działanie samorządu zawodowego.
Zawód radcy prawnego jest jednym z zawodów zaufania publicznego, o których mowa w art. 17 Konstytucji RP, który w ust. 1 tegoż artykułu stanowi:
"W drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony".
Jednakże wykonywanie tegoż zawodu, oraz pełnienie funkcji w samorządzie zawodowym nie jest tożsame z pojęciem "wykonywania zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach" o których mowa w art. 44 h ust 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Toteż nie można podzielić zarzutów skargi, w których skarżący twierdzi, że organ wadliwie interpretuje przepisy art. 44 ust 1 pkt 4, bowiem rzecznik dyscyplinarny samorządu radców prawnych jest osobą, która wykonuje zawód zaufania publicznego, ale nie wykonuje "sensu stricte" zadań publicznych, przy czym sprawując nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu działa wyłącznie jako organ samorządu zawodowego.
Organy administracji publicznej zwracając wniosek skarżącemu wskazały podstawę prawną i wyjaśniły powody swego działania, toteż nie uchybiły wskazanym w skardze przepisom art. 6 i 7 K.P.A. Dla pozytywnego rozpoznania skargi nie może też być wskazanie przez skarżącego na art. 741ustawy o radcach prawnych, który stanowi "w sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego". Powyższa regulacja dotyczy bowiem procedury postępowania dyscyplinarnego i nie oznacza, że organy samorządu zawodowego zrównuje się z organami, o których mowa w art. 44 h ust 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności... czyli z organami administracji publicznej, sądami i prokuraturą.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U z 2012 poz.270) skargę należało oddalić.
MZ