Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 10 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 385/20

Uzasadnienie

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 60, art. 61 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt 2 lit. b i ust. 2d, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej u.p.s.), art. 104, art. 107 §1 i §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.), po wszczęciu postępowania z urzędu - ustalił N. S. odpłatność za pobyt J. S. w Domu Pomocy Społecznej w K. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. nr. [...] wydanej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w K.., J. S. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...]. J. S. została mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...] od [...] listopada 2019 r. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w celu skierowania J. S. do domu pomocy społecznej przyjęto krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności. Ustalono, że na dzień wydania decyzji dwie osoby ponosić będą odpłatność, tj.: syn i wnuczka (N. S.). Pozostałe osoby, jak ustalono na podstawie przeprowadzonych wywiadów alimentacyjnych na dzień wydania decyzji, nie mają obowiązku wnoszenia opłat za pobyt J. S. w domu pomocy społecznej.

W dniu [...] listopada 2019 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia N. S. jako osoby obowiązanej wysokości opłaty za pobyt J. S. w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...]. Organ wskazał, że N. S. jest wnuczką J. S. i jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt swojej babci w domu pomocy społecznej.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że kwota [...]% dochodu mieszkańca jest mniejsza od całkowitej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...] i nie pokrywa w całości miesięcznego koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w K., który wynosi [...] zł (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z dnia 24 stycznia 2019 r. poz. 952). Pozostała do uiszczenia kwota wynosi [...] zł.

W trakcie postępowania administracyjnego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, że pozostała kwota wynikająca z różnicy między odpłatnością wnoszoną przez J. S., a kosztem utrzymania w DPS ([...] zł - [...] zł) w wysokości [...] zł. ponoszona będzie przez syna w kwocie [...]zł i wnuczkę - N. S. w kwocie [...]zł.

W dniu [...] listopada 2019 r. przedstawiono stronie umowę ustalającą wysokość ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. N. S. odmówiła podpisania umowy, co zostało potwierdzone w podpisanym przez nią protokole. Przed wydaniem decyzji skorzystała ona z uprawnienia wynikającego z art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie.

W dniu [...] listopada 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynęło pismo z dnia [...] listopada 2019 r. wyjaśniające stanowisko strony w tej sprawie. Wydając przedmiotową decyzję organ dokonał szczegółowej analizy stanowiska N. S. przedstawionego w powyższym piśmie.

Organ I instancji wskazał, że N. S. prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem Ł. S.. Zamieszkują oni w domu, który jest własnością jej matki. Oboje małżonkowie są osobami aktywnymi zawodowo. Łączny dochód w rodzinie wynosi: [...] zł i jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358):

1. - kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi [...] zł.,
2. - 300% kryterium dochodowego w przypadku rodziny N. S. wynosi [...] zł x 2 = [...] zł x 300% = [...] zł,
3. - różnica między 300% kryterium dochodowym, a posiadanym dochodem jakim dysponuje rodzina ([...] zł - [...] zł) wynosi [...] zł (kwota ta pozwoliła na ustalenie odpłatności w wysokości [...] zł miesięcznie).

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła N. S. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj,:

1. - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności przez pominięcie ustalenia jej sytuacji majątkowej oraz dochodów wszystkich zobowiązanych osób do pokrywania opłaty za dom pomocy społecznej;
2. - art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, co uniemożliwiało prawidłowe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, w szczególności materiału dotyczącego dochodów wszystkich osób zobowiązanych do odpłatności za dom pomocy społecznej;
3. - art. 6 oraz art. 8 k.p.a. poprzez odmowę udostępnienia jej wglądu w dokumenty dotyczące wywiadu środowiskowego oraz ustalenia sytuacji finansowej (dochodów) pozostałym zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt J. S. w domu pomocy społecznej.

Zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:

1. - art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez pominięcie innych członków rodziny przy ustalaniu opłaty za pobyt J. S. w domu pomocy społecznej i niezbadanie ich dochodów oraz sytuacji majątkowej, co doprowadziło do obciążenia obowiązkiem zapłaty odwołującej w najwyższej wysokości;
2. - art. 61 ust 2f u.p.s. poprzez nieustalenie proporcjonalnie wysokości opłaty za pobyt J. S. w domu pomocy społecznej do liczby osób zobowiązanych do jej wnoszenia;
3. - art. 64 pkt 2 u.p.s. - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie występują uzasadnione okoliczności, tj. sytuacja materialna N. S..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].02.2020r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu wyjaśniono, że w niniejszej sprawie spór sprowadzał się w istocie do kwestii ustalenia kręgu osób zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu J. S. w domu pomocy społecznej, a ściślej mówiąc zakwestionowania przez stronę skarżącą stanowiska przyjętego przez organ, że syn J. S. - S. S. na dwóch synów: M. S. i S. S., a organ w żaden sposób nie odniósł się do dochodów M. i S.. Do ponoszenia opłaty ustalonej decyzją z dnia [...] grudnia 2019r. Nr [...], zobowiązana została N. S. za pobyt J. S. w Dom Pomocy Społecznej w K., ul. [...], [...], w wysokości [...] zł miesięcznie. Wydanie decyzji poprzedziło przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w trakcie którego ustalono, że dochód rodziny N. S. wynosi [...] zł ([...] + [...] zł). Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi [...] zł, natomiast 300% kryterium dochodowego w przypadku rodziny N. S. wynosi [...] zł x 2=[...] zł x 300% = [...] zł. Różnica między 300% kryterium dochodowym, a posiadanym dochodem jakim dysponuje rodzina ([...] zł - [...] zł) wynosi [...] zł. Kwota ta pozwoliła na ustalenie odpłatności w wysokości [...] zł miesięcznie.

Skarżąca w dniu [...] listopada 2019r. odmówiła podpisania umowy ustalającej wysokość ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. W związku z powyższym organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję.

Z przeprowadzonego postępowania (przeprowadzono wywiad środowiskowy) wynika, że S. S. w dniu [...] listopada 2019 roku podpisał umowę nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt członka rodzinny w domu pomocy społecznej. Powyższą umową zobowiązano S. S. do ponoszenia odpłatności za pobyt J. S. w wysokości [...] zł miesięcznie. Z dokumentów wynika, że przeprowadzono również wywiad środowiskowy w stosunku do T. S., M. S. i S. S. wobec, których, ustalono brak zobowiązania alimentacyjnego, wynikający z dochodu (nie obciążono odpłatnością). Zatem zarzut strony podniesiony w odwołaniu, dotyczący pominięcia innych członków rodziny zobowiązanych osób do pokrywania opłaty za dom pomocy społecznej przy ustalaniu opłaty za pobyt J. S. w odniesieniu do odpłatności za ten pobyt i niezbadanie ich odpłatności nie jest trafiony.

Ustawa o pomocy społecznej w odniesieniu do odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich osób zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji. Nie formułuje bowiem, tzw. współuczestnictwa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z 24 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/G1 937/15). Zarzuty skargi zatem są niezasadne.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że organy nie mogą arbitralnie dokonywać wyboru osoby spośród zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy i tylko w stosunku do niej prowadzić postępowanie, lecz ich obowiązkiem jest prowadzenie postępowania jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społeczne, organ II instancji zauważył, że organ I instancji prowadził jednocześnie postępowanie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J. S. w domu pomocy społecznej. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (część II) w dniu [...] października 2019r. w pkt IV części II N. S. wskazała inne osoby, o których mowa w art. 103 u.p.s.: T. S., S. S., M. S. i S. S.. Powyższy wywiad został przez skarżącą podpisany własnoręcznie w dniu [...] października 2019r.

Z powyższymi osobami przeprowadzono wywiad środowiskowy. Ponadto zauważono, że skarżąca sama w piśmie z dnia [...] listopada 2019 roku wskazała, że "babka zmieniła zapis notarialny w testamencie i postanowiła nie wydziedziczyć tym samym mnie oraz mojego brata, T. S., jako dzieci po jej zmarłym w 2015 roku drugim synu, a naszym ojcu - M.". Zatem sama wskazała, że babcia uwzględniła ją i jej brata w testamencie.

Organ II instancji zauważył, że poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania J. S. w domu pomocy społecznej. Zobowiązany do ponoszenia opłaty może ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty przewidzianej w art. 64 i art. 64a u.p.s.

Skargę na powyższą decyzje w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu N. S. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej; o wstrzymanie wykonalności orzeczenia Organu I Instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. 1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., przez jego błędną wykładnie i przyjęcie:
2. - że skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia wyliczonej opłaty, pomimo, że nie zawarła umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.;
3. - opłata jaką nałożono na skarżącą stanowi różnicę pomiędzy łącznym dochodem rodziny, a iloczynem liczby osób w rodzinie i ustawowym kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a nie jak wskazano w przepisie różnicę pomiędzy dochodem na jedną osobę (obowiązaną) w rodzinie a kryterium ustawowym;
4. - pozostawiona skarżącej kwota dochodu jest niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
5. 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
6. - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ (zarówno I, jak i II instancji) podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
7. - art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, co uniemożliwiało prawidłowe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego;
8. - art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie merytorycznie sprawy przez organ II Instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325, ze zm., zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność złożonej skargi w części dotyczącej nałożenia na skarżącą obowiązku opłaty za pobyt J. S. za pobyt w domu opieki społecznej i sposobu określenia wysokości tej opłaty.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej u.p.s.).

Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust.3.

Zgodnie z art. 60 ust. 2 u.p.s. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca:

1. 1) w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku:
2. 2) w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku;
3. 3) w regionalnym domu pomocy społecznej - ustala marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku.

W myśl art. 60 ust. 3 u.p.s. ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego.

Według art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1. 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2. 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3. 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Natomiast art. 61 ust. 2 u.p.s. stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1. 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2. 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust, 2:
3. a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300%o tego kryterium,
4. b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
5. 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania, w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby o których mowa w pkt 1 i 2.

Zgodnie z art.61 ust.3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się osób o których mowa w art.103 ust. 2 obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca opłaty te zastępczo wnosi gmina z, z której osoba została skierowana do domu pomocy gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio.

Zasady wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, określone w art. 60 i 61 u.p.s., a także sposób obliczania dochodu oraz kryterium dochodowego na potrzeby spraw z zakresu pomocy społecznej, zawarte zostały w art. 8 ust. 1-13 u.p.s.

Materialnoprawne uregulowania dotyczące skierowania i pobytu w domu pomocy społecznej zawierają przepisy rozdziału 3 ustawy o pomocy społecznej (art. 54-66). Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1). W art. 61 ust. 1 ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s., w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot.

W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że rodzina skarżącej składa się z 2 osób (skarżąca i jej mąż).

Z akt sprawy wynika, że organy prawidłowo ustaliły, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza wskazaną w ustawie kwotę [...]% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Organy ustaliły, że kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi [...] zł., więc 300% kryterium dochodowego w przypadku rodziny N. S. wynosi [...] zł x 2 = [...] zł x 300% = [...] zł.

Na podstawie tych obliczeń organy ustaliły, że różnica między 300% kryterium dochodowym, a posiadanym dochodem jakim dysponuje rodzina ([...] zł - [...] zł) wynosi [...] zł. Według organów kwota ta pozwoliła na ustalenie odpłatności za pobyt J. S. w domu pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie (jest to brakująca kwota po uwzględnieniu opłaty należnej od osoby umieszczonej w domu oraz kwoty [...]zł od jej syna – S. S.).

Organy uznały, że skoro dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kwotę kryterium (300% z [...] zł, czyli [...] zł), to tym samym dochód rodziny skarżącej przekracza owo kryterium.

Sąd stwierdził, że określając wysokość opłaty za pobyt J. S. w domu opieki społecznej, organy orzekające w sprawie dokonały błędnej wykładni art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że określenie "kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty" dotyczy każdego z członków rodziny osoby zobowiązanej, podczas gdy w przepisie tym jest mowa wyłącznie o dochodzie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty.

Ustawa o pomocy społecznej w przypadku osób, które nie gospodarują samotnie, lecz wspólnie z innymi członkami rodziny, posługuje się pojęciem dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie. Dochodem rodziny jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4), a dochodem na osobę w rodzinie - dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3). Na gruncie tej ustawy funkcjonuje zatem założenie (rodzaj fikcji prawnej), że na każdego członka rodziny przypada równa część dochodu rodziny, niezależnie od tego, czy dana osoba osiąga dochód i jaką część dochodu rodziny ten ewentualnie osiągany dochód stanowi. Za wyjątkiem dochodu dziecka (art. 6 pkt 2) w ustawie o pomocy społecznej nie zdefiniowano innych rodzajów dochodów poszczególnych osób w rodzinie.

Przytoczony wcześniej przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. w ocenie Sądu należy rozumieć w ten sposób, że "posiadany dochód na osobę" dotyczy dochodu osoby zobowiązanej obliczonego jako dochód na osobę w rodzinie. W związku z tym na podstawie tego przepisu można obciążyć opłatą osobę, która nie posiada własnych dochodów, lub jej własne dochody są niższe niż kwota wskazana w tym przepisie, jeśli osoba ta gospodaruje wspólnie z innymi członkami rodziny i dochód na osobę w rodzinie jest odpowiednio wysoki. Przyjmuje się bowiem, że tak wyliczony dochód "na osobę" jest (na gruncie ustawy o opiece społecznej) dochodem osoby zobowiązanej. Konsekwentnie jednak "kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty" dotyczyć także musi tak określonego dochodu osoby zobowiązanej. Obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej jest określany w stosunku do konkretnej osoby i obciąża wyłącznie tę osobę w ramach przypadającego na nią "dochodu na osobę w rodzinie".

Przyjęta przez organy orzekające w sprawie wykładnia powołanego przepisu, zgodnie z którą po wniesieniu opłaty i odjęciu jej od dochodu rodziny (jako całości), pozostająca kwota dochodu na osobę w rodzinie nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie jest nieprawidłowa, bowiem oznaczałaby, że ustalona opłata obciąża nie tylko dochód osoby zobowiązanej, ale również dochody innych członków rodziny, obliczone zgodnie z zasadami przyjętymi na gruncie ustawy o opiece społecznej. Niedopuszczalność obciążania dochodu przypadającego na innych członków rodziny opłatami obciążającymi osobę zobowiązaną wynika przede wszystkim z osobistego charakteru tego zobowiązania.

Dlatego też Sąd orzekający w sprawie przychyla się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/16 (LEX nr 2323434), zgodnie z którym prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny (u skarżącej dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł), a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (u skarżącej suma ta wynosi [...] zł). Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną.

Należy więc wskazać, że [...] zł minus [...] zł wynosi [...] zł i jest to górna granica opłaty jaką można obciążyć skarżącą. Inne rozumienie ww. przepisu prowadziłoby do sytuacji obciążania koniecznością opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osoby, która nie jest do tego zobowiązana ustawowo (w tym przypadku mąż skarżącej).

Stanowisko organu odwoławczego jest tym bardziej niezrozumiałe wobec wskazania w uzasadnieniu decyzji II instancji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1006/14, z którego wynika, że wysokość obciążeń osoby spełniającej kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zależne jest od tego, o ile jej dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, opłata nie może bowiem być wyższa od tej nadwyżki. Organ powołał się na bardzo istotną tezę z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak nie zastosował się do jego wykładni.

Zaskarżone decyzje naruszają też w istotny sposób art. 7, art., 77 i art. 107 k.p.a. Z uzasadnień obu decyzji nie wynika dlaczego ojciec skarżącej S. S. jest zobowiązany do płacenia tylko kwoty [...]zł, nie wyjaśniono również dlaczego nie obciążono obowiązkiem płatności M. S. i S. S., a także T. S.. Wskazano jedynie, że brak zobowiązania wynika z dochodu. W ocenie Sądu skoro skarżąca zostaje zobowiązana do płacenia za pobyt babci w domu pomocy społecznej, to decyzja powinna szczegółowo wyjaśniać dlaczego pozostali członkowie rodziny nie zostali obciążeni obowiązkiem płatności. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać szczegółowe obliczenia dochodu na osobę w rodzinie. Skarżąca, a także sąd orzekający, nie miała możliwości kontroli zaskarżonych decyzji i prawidłowości ustalenia zobowiązania wobec niej, ponieważ organy nie uzasadniły tych decyzji z poszanowaniem przepisów ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji i określenie opłaty za pobyt w domu opieki społecznej zgodnie w przedstawioną przez Sąd wykładnią powołanych przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568 i 695).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

1. - ---------------------- 11