Uzasadnienie
P. K. [...]. złożył do Sądu Okręgowego w P. pozew o ustalenie i zapłatę. Pismem tym zwrócił się o ustalenie, że w okresie od [...] stycznia 1993r. uzyskał prawo do renty socjalnej z ubezpieczenia społecznego z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty [...] zł tytułem renty socjalnej i kwoty [...]zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego za okres od stycznia 1993r. do stycznia 2004r. wraz ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu swojego żądania P.K. powołał się na przepisy ustawy o rencie socjalnej z 27 czerwca 2003r. (Dz.U. z 2003r. nr 153, poz. 1268) które określają, że renta taka przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia.
Skarżący podaje jednocześnie, że od 1958r. choruje na nieuleczalną chorobę Heinego – Medina na co przedkłada orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] kwietnia 1972r., zaświadczenie o stanie zdrowia z [...] lutego 1984r. i historię choroby. W 1986r. skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia renty inwalidzkiej, skutkiem czego zaliczony został do drugiej grupy inwalidzkiej; świadczenie nie zostało mu jednak przyznane wobec braku wymaganego stażu pracy. Pismem z [...]grudnia 2003r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłacenie mu renty socjalnej i zaległego zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego mu na podstawie ustawy z dnia [...] grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. z 1987r. nr 102, poz. 651 ze zm.). Wobec braku odpowiedzi skarżący wystąpił na drogę sądową.
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem sygn. akt [...]z [...]. stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P. jako właściwemu do wydania decyzji dotyczącej renty socjalnej za okres czasu od dnia [...]października 2003r. oraz Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych jako właściwemu do wydania analogicznej decyzji za okres po [...] października 2003r. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 477 9 k.p.c. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1958r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.) sądy rozpatrują jedynie odwołania od decyzji organów rentowych. Stąd też niedopuszczalne jest bezpośrednie wniesienie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych do Sądu.
Wobec powyższego konieczne było przekazanie "pozwu" skarżącego właściwym organom – w myśl 464 § 1 k.p.c. Żądanie P. K. obejmuje okres od [...]stycznia 1993r. do [...] stycznia 2004r. zatem zgodnie ustawą o rencie socjalnej z [...]czerwca 2003r. o rencie socjalnej organem właściwym do przyznawania rent socjalnych po [...]października 2003r. jest Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a przed tą datą ośrodki pomocy społecznej.
Prezydent Miasta P. decyzją nr [...] z [...]. umorzył postępowanie w sprawie spłaty renty socjalnej. W uzasadnieniu wskazano, że żądanie wnioskodawcy odnosi się do okresu od [...]stycznia 1993r. do [...]06.2004r., a także od [...]października 2003r. do [...]stycznia 2004r. albowiem pismem z [...] czerwca 2004r. skarżący rozszerzył swoje żądanie. Organ I instancji stwierdził,że z dniem [...] października 2003r. utracił kompetencje do przyznania rent socjalnych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W odwołaniu z [...]lipca 2004r. P.K. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji wskazując, że postępowanie administracyjne nie stało się bezprzedmiotowe. Skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy postanowieniem z [...]. sygn. akt [...]przekazał sprawę w zakresie żądania wypłaty świadczenia z okres od [...]stycznia 1993r. do [...] września 2003r. Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...]z [...]. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z przepisami ustawy z 27 czerwca 2003r. o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, poz. 1268) od [...] października 2003r. renty socjalne należą do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto w ocenie Kolegium Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych winien sprawę przekazać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] kwietnia 2005r., skarżący zarzucił w niej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania – art. 105 § 1 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – o ile ustawy nie stanowią inaczej.
Kwestia ustalenia uprawnienia do renty socjalnej z okres od [...] stycznia 1993r. do [...] września 2003r. została przekazana Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w P. prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego z [...]. sygn. akt [...]Niezrozumiałe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ stwierdza, że sąd powszechny winien był przekazać sprawę renty socjalnej Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Organy administracji publicznej są tym postanowieniem związane, skutkuje to dla nich powstaniem obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy, a w szczególności nie mają podstaw kwestionowania słuszności takiego orzeczenia.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej stosownie do art. 104§1 k.p.a. zobowiązane były do załatwienia sprawy będącej przedmiotem prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego w formie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części (decyzje merytoryczne) lub w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji (decyzje pozamerytoryczne). Do ostatniej kategorii decyzji należą decyzje o umorzeniu postępowania wydawane na podstawie art. 105 k.p.a. Przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowość postępowania, co zobowiązuje właściwy organ administracji państwowej do ustalenia istnienia tej przesłanki. Powyższa przesłanka uzasadniająca podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. niewątpliwie zachodzi wówczas, gdy brak jest przedmiotu żądania (sprawy administracyjnej), dla zrealizowania którego postępowanie zostało wszczęte, co organ powinien rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie i ustalonego stanu faktycznego w dniu podejmowania decyzji.
W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego co prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2005 str. 619).
Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 §1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego jeżeli z przepisów prawa materialnego wynika umocowanie organu administracyjnego do prowadzenia postępowania administracyjnego o charakterze jurysdykcyjnym (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd.6, C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 13-14). Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 §1 k.p.a. gdy (jedyna) strona postępowania utraciła przymioty o których mowa w art. 28 k.p.a. lub wskutek śmierci strony w toku postępowania, o ile postępowanie dotyczy praw związanych z osobą zmarłego w sposób ścisły. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA w Warszawie z 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01 Biul. Skarbowy 2003/6/25). W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNP 1996/11/150 Sąd Najwyższy podkreślił, że "ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw.obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania".
Nie ulega wątpliwości, że niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego, brak w aktach administracyjnych informacji, co do utraty tej cechy w trakcie postępowania, i dlatego podlega rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji. Mając zatem na względzie związanie organu postanowieniem Sądu Okręgowego i uznając że nie nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 §1 k.p.a. niewłaściwe było umorzenie postępowania przez organ I instancji.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. na 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji
/-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak
KP