Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 kwietnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania J. R. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza J. (dalej jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") z [...] marca 2022 r. nr [...] o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego, potwierdzonego informacją nr [...] z [...] października 2019 r. za okres od [...] maja 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z dnia [...] lutego 2022r. Wojewoda W. ustalił, że w stosunku do wniosku z dnia [...] września 2019 r., w okresie od [...] maja 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ponieważ J. R. wykonywał w tym okresie pracę najemną w dwóch lub kilku państwach członkowskich i podlegał ubezpieczeniom społecznym w Polsce (k.9 akt adm.).
Mając powyższe na uwadze organ I instancji w trybie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 27 i art. 16 ust. 2 i 6 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 z późn. zm.; dalej jako: u.p.p.w.d.) decyzją z dnia [...] marca 2022 r. uchylił prawo do świadczenia wychowawczego, potwierdzonego informacją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. za okres od [...] maja 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. (k. 5 akt adm.).
Odwołanie od tej decyzji wniósł w ustawowym terminie J. R. podnosząc, że mieszka wraz z żoną w J. i pracuje jako kierowca. Wyjaśnił, że zgodnie z zawartą umową jego miejsce pracy jest w Polsce, a jego pobyty za granicą mają krótki charakter. Skarżący wyjaśnił, że nie ma stałych tras, a przewozy wykonuje w różnych krajach, w których przebywa niekiedy jeden lub dwa dni.
Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
SKO wskazało, że skoro Wojewoda ustalił, że w sprawie J. R. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ I instancji był zobligowany do uchylenia uprzednio wydanej "decyzji" w sprawie świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wyjaśniono też, że w takiej sytuacji to Wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego, zgodnie z art. 11 u.p.p.w.d. od dnia w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wyjaśniono, że z uwagi na ustalenie przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów konieczne stało się uchylenie decyzji przyznającej Skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od [...] maja 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślono, że uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. nie kończy postępowania o świadczenie wychowawczego i nie pozbawia prawa do takiego świadczenia, a oznacza jedynie - zmianę właściwości - organu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO wniósł J. R. - który zarzuciwszy naruszenie art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d, art. 7 i art. 77, art. 80 k.p.a. przez niedokładne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu (k. 21 akt sądowych) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione pismami z 14 lipca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Dokonując rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 27 kwietnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza J. z [...] marca 2022 r. nr [...] o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego, potwierdzonego informacją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. za okres od [...] maja 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r.– Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329 – dalej jako: p.p.s.a.) skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.
W szczególności – wbrew zarzutom skargi – w kontrolowanej sprawie nie pozostały do wyjaśnienia prawnie relewantne okoliczności faktyczne, gdyż jedyną taką okolicznością w tej sprawie był fakt, że Wojewoda W. stwierdził, iż w stosunku do wniosku J. R. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie okres od [...] maja 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić trzeba, że powyższe stanowisko Wojewody nie podlegało weryfikacji ani zaskarżeniu w ramach kontrolowanej sprawy. Należy zauważyć, że w kontrolowanej sprawie nie rozstrzygano o zasadności przyznania i wypłaty Skarżącemu świadczenia wychowawczego za okres objęty koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, a jedynie uporządkowano kwestie związane ze zmianą właściwości rzeczowej organu powołanego do wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze za okres owej koordynacji: z Burmistrza na Wojewodę.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 z późn. zm.). Przepis art. 16 ust. 1-11 u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie (ust. 1).W przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2).
W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 (ust. 5). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). W przypadku, o którym mowa w ust. 6, wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 7).
Z cytowanych przepisów jasno wynika, że ustalenie przez wojewodę - na skutek wystąpienia przez organ właściwy w sprawie świadczeń wychowawczych (tu: Burmistrza) - że w danej sprawie, w ustalonym okresie (okresach), mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, implikuje obowiązek uchylenia przez wspomniany organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze na okres (okresy) objęte ową koordynacją. Z przywołanego powyżej przepisu art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d. nie wynika, aby ustawodawca nałożył na "organy właściwe" (w rozumieniu art. 2 pkt 11 u.p.p.w.d.; tu: na Burmistrza) obowiązek czynienia jakichkolwiek innych ustaleń, poza tym, czy osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywał w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. To do wojewody należy ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Z powyższego wynika, że organ właściwy (tu: Burmistrz), po otrzymaniu informacji od wojewody (tu: pismo Wojewody W. z [...] lutego 2022 r.), nie ma swobody działania, lecz jest zobligowany do zastosowania art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Nie jest przy tym uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
To wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonanie takich ustaleń obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia.
W tej sytuacji rzeczą Wojewody będzie wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w kwestii prawa Skarżącego do świadczenia wychowawczego w opisanym okresie na jego syna. Wydanie zaskarżonej decyzji wynika ze zmiany właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu Skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko strony skutkować będzie ponownym rozpoznaniem jego wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie Wojewoda, a nie Burmistrz.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.