Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. nr[...], na podstawie art. 8 ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. nr 51 poz. 297 ze zm.), po rozpatrzeniu zawiadomienia M. R. w sprawie zgromadzenia – manifestacji w dniu [...] r. w godzinach od 1200 do 1240 przy [...], następnie w godzinach od 1300 do 1430 przed [...], zakazał przeprowadzenia zgromadzenia.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. R. został skazany nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. za incydent związany z demonstracją przed Konsulatem [...] w dniu [...] r. Ponadto nieprawomocnym wyrokiem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] r. skazano M. R. za uczestnictwo w nielegalnej demonstracji zorganizowanej przez "[...]" w dniu [...] r. podczas pobytu w [...] Prezydenta Rosji Władimira Putina. W związku z tym zaproponowano zmianę miejsca zgromadzenia. M. R. nie zgodził się na tę propozycję stwierdzając, że celem zgromadzenia jest protest przeciwko ludobójstwu w Czeczeni i miejsce przed [...]jest najbardziej właściwym punktem.
W ocenie Prezydenta Miasta w przedstawionych okolicznościach istnieje zagrożenie naruszenia art. 51 Kodeksu wykroczeń w razie zakłócenia spokoju i porządku publicznego oraz ustaw karnych. Art. 8 ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach zezwala zakazać odbycie zgromadzenia, jeżeli jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych. Natomiast w myśl art. 2 cytowanej ustawy wolność zgromadzenia ulega ograniczeniom przewidzianym jedynie przez ustawę, niezbędnym, między innymi, do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz ochrony zdrowia.
Zdaniem Prezydenta przepisy te znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie i uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie.
M. R. we wniesionym w terminie odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił, że wydany przez Prezydenta zakaz zgromadzenia jest niezgodny z przepisami ustawy o zgromadzeniach oraz Konstytucją RP. Wszystkie "incydenty", o których mowa w uzasadnieniu decyzji były związane z permanentnym zakazywaniem zgromadzeń dotyczących Czeczeni przed [...].
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. R., umorzył postępowanie wyjaśniając, że odwołanie z dnia [...] r. wpłynęło do Wojewody Wielkopolskiego w dniu [...] r., tj. po terminie planowanego na dzień [...] r. zgromadzenia. W związku z powstałą sytuacją przeprowadzenie postępowania administracyjnego stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
W skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. M. R. ponownie zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o zgromadzeniach oraz Konstytucji RP, które to akty prawne gwarantują prawo do wolności głoszenia swoich poglądów i wolności zgromadzeń. Skarżący podniósł, że zgłoszenie zawierało wszystkie wymagane prawem elementy. W ocenie skarżącego ma on prawo do zweryfikowania legalności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy odwołanie wniósł w terminie, a decyzja o umorzeniu postępowania jest chybiona.
W związku z podniesionymi zarzutami M. R. wniósł o "uchylenie obu decyzji".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. R., wyrokiem z dnia 16 stycznia 2004 r. sygn. akt 4/II SA/Po 2342/03 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ odwoławczy niesłusznie przyjął, że w sprawie zachodzą okoliczności prowadzące do oceny o bezprzedmiotowości rozstrzygania o legalności kwestionowanego w odwołaniu rozstrzygnięcia organu I instancji jedynie z tego powodu, że upłynął termin, w którym przedmiotowe zgromadzenie było planowane. Skarżący ma prawo domagać się jeszcze w toku postępowania administracyjnego oceny legalności kwestionowanej decyzji organu I instancji pod względem jej zgodności z przepisami prawa materialnego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr[...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. R., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja jest trafna oraz zgodna z prawem i dlatego należało ją utrzymać w mocy.
W skardze na decyzję Wojewody [...] M. R. powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu, a ponadto odwołał się także do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Skarżący w konkluzji wniósł "o uchylenie decyzji Wojewody [...] i Prezydenta Miasta jako niezgodnych z prawem".
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Wolność zgromadzeń jako jedna z cech demokratycznego ustroju państwa zobowiązuje organy administracji publicznej do jej respektowania, a ustawodawcę do kształtowania porządku prawnego, by ten gwarantował realizację tej wolności.
Wolność zgromadzeń gwarantuje art. 57 Konstytucji RP. Prawo to gwarantuje także art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie, ratyfikowanej przez Polskę w dniu 19 stycznia 1993 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61 poz. 284 ze zm.) oraz art. 21 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. z 1977 r. nr 38 poz. 167), ratyfikowany przez Polskę w 1977 r.
Zdanie drugie art. 57 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenie prawa do zgromadzeń może określać ustawa.
Ustawodawca uchwalając ustawę z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 1990 r. nr 51 poz. 297 ze zm.), respektując wolność zgromadzeń, ustanowił, że organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego jeżeli:
- 1. jego cel lub odbycie sprzeciwiają się ustawie o zgromadzeniach lub naruszają przepisy ustaw karnych lub
- 2. odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach.
Podstawy ograniczenia wolności zgromadzeń wymienia art. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. nr 51 poz. 297 ze zm.). Są nimi uregulowania dotyczące ochrony bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego, ochrony zdrowia lub moralności publicznej, praw i wolności innych osób, ochrony pomników zagłady w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o odnowie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz.U. nr 41 poz. 412).
Określenie w art. 8 ustawy Prawo o zgromadzeniach formy w jakiej następuje ograniczenie wolności zgromadzeń, tj. zakazu, zobowiązuje organ administracji do rozważenia wniosku pod kątem podstaw wymienionych w art. 2, a także uzupełniająco przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2 art.
- 8. Wolność zgromadzeń obejmuje nie tylko uprawnienie do zorganizowania zgromadzenia, ale także prawo wyboru czasu i miejsca zgromadzenia, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków.
W przedstawionym stanie prawnym nie znajduje uzasadnienia badanie właściwości osobistych organizatora zgromadzenia spełniającego wymogi z art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy, w szczególności odnoszenie się do kwestii karalności i innych okoliczności z życiorysu, pod kątem oceny czy organizator "daje rękojmie pokojowego przebiegu zgromadzenia". Brak zgody M. R. na przeprowadzenie zgromadzenia w innym miejscu, niż wskazane w zawiadomieniu, nie może mieć żadnego wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto ani cel, ani odbycie zgromadzenia, określone w treści zawiadomienia, nie pozostawały w sprzeczności z przepisami ustawy Prawo o zgromadzeniach, czy przepisami ustaw karnych. Nie dokonując oceny poglądów jakie miały być przedmiotem zgromadzenia Sąd stwierdza, że brak było w tym zakresie elementów zakazanych przez prawo.
Wskazane przez organy administracyjne obu instancji okoliczności nie uzasadniały w sposób pewny, by zachodziła możliwość spełnienia przesłanek określonych w art. 8 ustawy Prawo o zgromadzeniach.
Należy także zwrócić uwagę, że powoływanie się przez organy na nieprawomocne wyroki sądu powszechnego w sprawach karnych w celu oceny sylwetki skarżącego, naruszyło zasadę domniemania niewinności określoną w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
Wyżej zaprezentowane stanowisko Sądu znajduje także uzasadnienie w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 1994 r. sygn. W 8/93 OTK 1994/1/18.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Ponieważ o uchyleniu zaskarżonych decyzji Sąd orzekał po upływie terminu planowanego zgromadzenia orzekanie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji było bezprzedmiotowe.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/D. Rzyminiak-Owczarczak
MW