Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 10 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 45/21

Uzasadnienie

Rada Miasta działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35, art. 48 ust. 1 w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 ze zm., obecny tekst jedn. Dz. U. z 2020, poz. 713 ze zm. – dalej: "u.s.g.") podjęła w dniu 04 grudnia 2018 r. uchwały:

1. 1. nr II/19/2018 w sprawie nadania Statutu Sołectwu Wielka Wieś;
2. 2. nr II/18/2018 w sprawie nadania Sołectwu Szewce;
3. 3. nr II/16/2018 w sprawie nadania Sołectwu Otusz;
4. 4. nr II/17/2018 w sprawie nadania Sołectwu Pawłówko – Wiktorowo;
5. 5. nr II/14/2018 w sprawie nadania Sołectwu Kalwy;
6. 6. nr II/20/2018 w sprawie nadania Sołectwu Wysoczka – Żegowo – Wygoda;
7. 7. nr II/15/2018 w sprawie nadania Sołectwu Niepruszewo;
8. 8. nr II/13/2018 w sprawie nadania Sołectwu Dobra – Sznyfin;
9. 9. nr II/10/2018 w sprawie nadania Sołectwu Cieśle;
10. 10. nr II/12/2018 w sprawie nadania Sołectwu Dobieżyn;
11. 11. nr II/11/2018 w sprawie nadania Sołectwu Dakowe Suche.

Pismem z [...] grudnia 2020 r. Prokurator Rejonowy wniósł skargi na powyższe uchwały domagając się stwierdzenia ich nieważności w części dotyczącej § 20 ust.

8. Zaskarżonym uchwało zarzucono naruszenie art. 35 ust. 3 pkt 2, art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez przyznanie biernego prawa wyborczego mieszkańcom sołectwa, podczas gdy bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów.

Rada Miasta, reprezentowana przez Wójta, w odpowiedzi na skargi wniosła o ich uwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargi okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "P.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, Sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przy tym, decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia.

Przedmiotem sądowej kontroli są uchwały Rady Rada Miasta z dnia 04 grudnia 2018 r. nr II/19/2018 w sprawie nadania Statutu Sołectwu Wielka Wieś; nr II/18/2018 w sprawie nadania Sołectwu Szewce; nr II/16/2018 w sprawie nadania Sołectwu Otusz; nr II/17/2018 w sprawie nadania Sołectwu Pawłówko – Wiktorowo; nr II/14/2018 w sprawie nadania Sołectwu Kalwy; nr II/20/2018 w sprawie nadania Sołectwu Wysoczka – Żegowo – Wygoda; nr II/15/2018 w sprawie nadania Sołectwu Niepruszewo; nr II/13/2018 w sprawie nadania Sołectwu Dobra – Sznyfin; nr II/10/2018 w sprawie nadania Sołectwu Cieśle; nr II/12/2018 w sprawie nadania Sołectwu Dobieżyn; nr II/11/2018 w sprawie nadania Sołectwu Dakowe Suche, przy czym z wniosków i zarzutów skargi oraz jej uzasadnienia wynika, że przedmiotem zaskarżenia zostały objęte tylko część uchwał, tj.: § 20 ust.

1. 8. Organ zgodził się w pełni z powyższymi zarzutami i wniósł o uwzględnienie skarga w całości i o umorzenie postępowania sądowego.

Podstawę prawną zaskarżonych uchwał stanowił art. 35 u.s.g. Zgodnie z ustępem 1 tego przepisu organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. W świetle natomiast ustępu 3 statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej;

1. 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej;
2. 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej;
3. 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji;
4. 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Z kolei stosownie do art. 36 ust. 1 u.s.g., organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Stosownie do ust. 2 powołanej jednostki redakcyjnej, prawo wybierania sołtysa i członków rady sołeckiej przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania.

Odnosząc się do zarzutów podniesionego w skardze zarzutu wskazać należy, że zgodnie z § 20 ust. 8 statutów kandydować do organów sołectwa może osoba posiadająca bierne prawo wyborcze i stale zamieszkująca na terenie sołectwa. Stosownie do art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z przepisu tego wynika więc, że czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania, zaś bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów, jak również, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Wprowadzenie w statucie sołectwa dodatkowych warunków przyznania biernego prawa wyborczego uznać należy za niedopuszczalne, ponieważ modyfikują one mające charakter ius cogens ustawowe zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 917/19, Baza NSA).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych uchwał w części obejmującej § 20 ust. 8.