Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) oraz art. 17 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) Wójt Gminy C. odmówił finansowania dojazdów uczennicy M. N. do Miejskiego gimnazjum w C. W uzasadnieniu organ wskazał, m. in., że na podstawie ustawy o systemie oświaty nałożono na gminę obowiązek dowożenia dzieci do własnych szkół. W przypadku córki strony, szkoła do której uczęszcza M. N. leży poza obwodem gminy C., a nic nie stoi na przeszkodzie aby dziecko uczęszczało do szkoły obejmującej swym obwodem wieś S. W zakreślonym terminie odwołanie od powyższej decyzji złożył T. N. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 17 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 i 2 ustawy sieć publicznych szkół powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego, przy czym droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych i 4 km - w przypadku uczniów klas V-Vi szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów. W myśl art. 17 ust. 3 jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu koszów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Córka odwołującego uczęszcza do gimnazjum poza obwodem gminy C. Gmina ma obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu koszów przejazdu środkami komunikacji publicznej tylko wówczas, gdy droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w art. 17 ust. 2 ustawy.
Z powyższego wynika, że gmina nie ma obowiązku zwrotu kosztów przejazdu do szkoły położonej poza obrębem gminy. Stąd fizyczna odległość z miejsca zamieszkania do miejsca uczęszczania do szkoły jest bez znaczenia dla sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał na naruszenie art.7, 8, 9,12, 35, 77 § 1 i 107 § 3 kpa i dokonanie nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Skarżący podniósł m. in., że Miejskie Gimnazjum w C. leży w bliższej odległości od miejsca zamieszkania skarżącego niż Gminne Gimnazjum w R. i że mniejszy jest koszt dojazdu dziecka do Miejskiego Gimnazjum w C. Także, iż ustawodawca nie określił, że mieszkaniec gminy musi uczęszczać do szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządową gminy, w której mieszka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że córka skarżącego podjęła naukę w Miejskim Gimnazjum w C. w czasie gdy rodzina skarżącego mieszkała w C. i ją tam kontynuuje, mimo tego, że rodzina skarżącego przeprowadziła się do wsi S., leżącej na terenie Gminy C.. Także to, że Miejskie Gimnazjum w C. leży w bliższej odległości od miejsca zamieszkania skarżącego niż Gminne Gimnazjum w R. i że mniejszy jest koszt dojazdu dziecka do Miejskiego Gimnazjum w C., a co wynika z zaświadczenia Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Spółka z o. o. w P. Organy I i II instancji swoje rozstrzygnięcia oparły na treści art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 i 2 ustawy sieć publicznych szkół powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego, przy czym droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:
1/ 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych, 2/ 4 km - w przypadku uczniów klas V-Vi szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów
W myśl art. 17 ust. 3 jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu koszów przejazdu środkami komunikacji publicznej.
W ocenie organów I i II instancji uczennicy M. N. nie przysługuje zwrot kosztów dojazdu do gimnazjum, wobec faktu, że córka skarżącego uczęszcza do Miejskiego Gimnazjum w C., leżącego poza obwodem Gminy C., a nie do Gminnego Gimnazjum w R. Nie sposób dokonywać wykładni przepisu art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w oderwaniu od innych przepisów ustawy. Zdaniem Sądu wykładnia językowa i celowościowa przepisu art. 17 ust. 3 ustawy nie prowadzi do wniosku przyjętego przez organy.
Do obowiązków gminy należy zorganizowanie sieci szkół publicznych aby umożliwić dzieciom realizację obowiązku szkolnego. Ustawodawca w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zawarł warunki obowiązujące przy ustalaniu sieci szkół, a które zostały określone m. in. w art. 17 ust. 2 ustawy. Jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza odległości wyżej wskazane, zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu koszów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Córka skarżącego uczęszcza do gimnazjum położonego najbliżej jej miejsca zamieszkania, a nie gimnazjum dowolnie wybranego przez rodziców dziecka, położonego jednak w odległości przekraczającej cztery kilometry.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu uznać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy, gmina ma obowiązek, zwracać koszty przejazdu środkami komunikacji publicznej, dziecka do szkoły, nie tylko wtedy gdy dziecko uczęszcza do szkoły mieszczącej się na terenie jej gminy ale także gdy dziecko uczęszcza do szkoły znajdującej się najbliżej jego miejsca zamieszkania. A to dlatego, że nie zrealizowała takiej sieci szkół o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy. Tego rodzaju wykładnia przepisu art. 17 ust. 3 jest zgodna z treścią art. 17 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy i założeniami całej ustawy, której celem jest zmniejszenie różnic pomiędzy warunkami kształcenia dzieci wiejskich i miejskich.
Prawdą jest, iż ustawodawca nie określił, że mieszkaniec gminy musi uczęszczać do szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządową gminy w której mieszka. Jednak wykładnia ww. przepisu nie prowadzi do przyjęcia, że gmina ma obowiązek zawsze zwracać koszty przejazdu dziecka do szkoły środkami komunikacji publicznej, niezależnie od tego w jakiej odległości od miejsca zamieszkania, leży szkoła do której dziecko uczęszcza i czy jest to szkoła mieszcząca się w obwodzie gminy na obszarze której dziecko mieszka.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zadaniem organu będzie zastosowanie wskazówek zawartych w niniejszym uzasadnieniu.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.
/-/P. Miładowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus
MZ