Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu stwierdziło, iż odwołanie D.N. od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 30 stycznia 2007 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.). W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia 30 stycznia 2007 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. uchylił w całości swoją decyzję z dnia 17 maja 2004 r. nr [...] przyznającą D.N. świadczenie w formie opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale i ciężko chorym bratem, inwalidą I grupy oraz odmówił opłacania tychże składek od miesiąca stycznia 2007 r. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzja została doręczona D.N. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 2 lutego 2007 r., a termin 14-dniowy do wniesienia odwołania od decyzji upłynął w dniu 16 lutego 2007 r.
Odwołanie zostało wniesione przez skarżącą dnia 23 marca 2007 r. - 36 dni po upływie terminu. D.N. wskazała w nim, że opiekuje się ciężko chorym bratem, inwalidą I grupy, niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Jest on lewostronnie sparaliżowany, ma epilepsję, kłopoty z oddychaniem, zaczyna tracić wzrok, w związku z czym wymaga stałej opieki (jest to przyczyną rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą).
Rozpoznając odwołanie po raz pierwszy Kolegium uznało, iż D.N. zawarła w nim dorozumiany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2007 r. przywróciło termin do wniesienia odwołania, a po merytorycznym rozpoznaniu odwołania utrzymało decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 426/07 - na skutek skargi D.N. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji oraz postanowienia o przywróceniu terminu. Sąd stwierdził, że w przypadku złożenia odwołania z uchybieniem terminu warunkiem koniecznym do jego rozpatrzenia jest przywrócenie terminu przez organ odwoławczy postanowieniem wydanym na podstawie art. 59 § 1 i 2 K.p.a. Przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest możliwe wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Tymczasem w treści odwołania D.N. taki wniosek nie został zawarty.
Biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne i wskazania prawne zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r. Kolegium uznało, że D.N. nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał jednocześnie, że przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości przywrócenia uchybionego terminu procesowego z urzędu. Warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie 14 dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. W myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium, skoro odwołanie zostało wniesione po terminie, a odwołująca się nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu - należało stwierdzić wniesienie odwołania z uchybieniem terminu.
W skardze D.N. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy oraz przywrócenie uchybionego terminu. Podniosła, iż opiekuje się chorym bratem, inwalidą I grupy niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Wymaga on stałej opieki i z tej przyczyny skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia. Skarżąca zaznaczyła też, że nie wiedziała o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie prawomocne wiąże ponadto inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby (art. 173 P.p.s.a.).
W prawomocnym wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 426/07 Sąd uznał, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosku takiego nie można było także domniemywać z treści pisma. Z tego powodu Sąd stwierdził nieważność postanowienia o przywróceniu terminu, jako że wydane zostało ono bez wniosku strony. W konsekwencji wyeliminował z obrotu także decyzję drugiej instancji.
Dokonując kontroli legalności postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (w tej sprawie) Sąd nie bada meritum sprawy administracyjnej; koncentruje się natomiast na ustaleniu kiedy decyzja została doręczona, kiedy upłynął termin do jej zaskarżenia oraz czy odwołanie zostało wniesione po tym terminie.
Nie budzi wątpliwości, że skarżąca decyzję z dnia 30 stycznia 2007 r. odebrała osobiście dnia 2 lutego 2007 r. W decyzji tej została pouczona o sposobie i terminie niesienia środka zaskarżenia. Termin do złożenia odwołania upłynął dnia 16 lutego 2007 r. Skarżąca złożyła odwołanie dopiero 23 marca 2007 r. (k. 11 akt sądowych).
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że D.N. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, co skutkowało wydaniem przez organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu - postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Odnosząc się do wniosków skargi Sąd zaznacza, że w ramach swoich kompetencji nie mógł rozpoznać wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i o przywrócenie terminu. Kwestie te leżą w gestii organów administracji. Sąd administracyjny nie rozpoznaje sprawy co do istoty; bada jedynie legalność zaskarżonego aktu, a w przypadku stwierdzenia naruszeń może uchylić postanowienie, stwierdzić nieważność, bądź stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie Sąd kontrolował jedynie prawidłowość (legalność) postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w tym sprawdzał czy spełnione zostały przesłanki do jego wydania. Nie mógł się natomiast przychylić się do wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli wniosek taki nie został złożony wraz z odwołaniem (w postępowaniu administracyjnym).
Mając na względzie powyższe, Sąd oddalił skargę na w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
/-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski