Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]lutego 2006 r. P.P. zwrócił się do Powiatowej Komisji Lekarskiej w L. o ponowne ustalenie zdolności do służby wojskowej, wyjaśniając, że od ostatniego badania stan jego zdrowia znacznie się pogorszył. Do wniosku dołączył dokumentację lekarską.
Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] w L. (dalej PKL) na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j. t. Dz. U. 241/04/2416 ze zm.- dalej ustawa o powszechnym obowiązku obrony) i § 1 "ust." 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 151/04/1595 - dalej rozporządzenie MON) uznała poborowego P.P. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju- kategorii "D".
Odwołanie od tej decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy złożył Wojskowy Komendant Uzupełnień w L., wnosząc o uchylenie orzeczenia PKL. Wojskowy Komendant Uzupełnień podniósł, że Przewodniczący PKL przekroczył swoje uprawnienia, wynikające z art. 26 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Poborowych o określonej zdolności do czynnej służby wojskowej, kieruje z urzędu lub na wniosek tych osób do komisji lekarskiej wojskowy komendant uzupełnień (art. 29 wskazanej ustawy). Listę poborowych, wnioskujących o ponowne ustalenie zdolności do czynnej służby wojskowej, przekazuje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) wojskowy komendant uzupełnień nie później niż na 14 dni przed ogłoszeniem poboru (§ 9 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru- Dz. U. 1/06/7- dalej rozporządzenie z 2005 r.).
Lista poborowych w czasie trwania poboru może być uzupełniona na podstawie dodatkowego imiennego wykazu poborowych, przekazanego jednorazowo przez wojskowego komendanta uzupełnień przewodniczącemu powiatowej komisji lekarskiej oraz właściwemu wójtowi. Lista poborowych podlegających obowiązkowi stawienia się do poboru sporządzana przez wójta oraz dodatkowy imienny wykaz poborowych, sporządzany w czasie trwania poboru przez wojskowego komendanta uzupełnień, stanowi podstawę do określenia zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych przez powiatową komisję lekarską. Przewodniczący PKL nie zachował procedury administracyjnej; poborowy P.P. nie figurował na liście poborowych, podlegających stawieniu się do poboru, o której mowa w § 9 pkt 1 rozporządzenia z 2005 r., co skutkowało brakiem ewidencji wojskowej poborowego i pominięciem wojskowego komendanta uzupełnień jako organu właściwego w sprawach kierowania do komisji lekarskiej.
Rozpatrująca odwołanie [...] Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia 04 kwietnia 2006 r. nr 7/06, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2, art. 30a ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz §1 pkt 7 rozporządzenia MON utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w L. W uzasadnieniu orzeczenia w szczególności podano, że żaden przepis ustawy o powszechnym obowiązku obrony ani przepisy wykonawcze do tejże ustawy nie nakładają obowiązku składania przez poborowego wniosku o zmianę kategorii zdrowia bezpośrednio do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L., jeśli w tym czasie urzęduje PKL. Konstrukcja art. 28 ust. 4 wskazanej ustawy pozwala przyjąć od poborowego i rozpatrzyć przez PKL jego wniosek o zmianę kategorii zdrowia. W takiej sytuacji Przewodniczący Komisji winien o fakcie przyjęcia wniosku poinformować Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. i Wójta Gminy W. (dalej Wójt).
O przyjęciu wniosku poinformowano Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. a wydane orzeczenie przekazano do WKU za pośrednictwem pracownika Starostwa Powiatowego w L. Wójta poinformowano o dopisaniu poborowego do listy poborowych telefonicznie a następnie pismem z dnia [...] marca 2006 r. Określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich - z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony (art. 26 ust. 1 tejże ustawy). Wojskowy komendant uzupełnień ma obowiązek, zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych oraz Obrony Narodowej z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru (Dz.U. 1/06/7- dalej rozporządzenie MSW i ON), przekazać imienny wykaz poborowych, którzy złożyli wnioski o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wójtowi nie później niż na 14 dni przed ogłoszeniem poboru.
Są to wnioski, które złożyli poborowi, gdy nie urzędowała powiatowa komisja lekarska i nie zostały one skierowane do wojskowej komisji lekarskiej zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy. Wojewódzka Komisja Lekarska na podstawie badania przedmiotowego, przeprowadzonego wywiadu z poborowym, przedłożonej dokumentacji z leczenia, dokumentacji Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w L., stwierdziła u poborowego stan po urazie stawu kolanowego, złamanie rzepki- w wywiadzie, z wolnym odłamem kostnym rzepki w aktualnym badaniu radiologicznym oraz przewlekłe zapalenie tkanki łącznej stawu klanowego. Kwalifikacja schorzeń poborowego, jak i orzeczona kategoria D zdolności do czynnej służby wojskowej, jest zgodna z § 77 pkt 6 wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia MON.
Od powyższego orzeczenia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (dalej Szef Sztabu) w P., zarzucając orzeczeniu naruszenie § 9 ust. 1, 4, 6 i 7 rozporządzenia MSWiON i wnosząc o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je orzeczenia PKL z dnia [...] lutego 2006 r. Szef Sztabu podtrzymał i rozwinął zarzuty, uprzednio zaprezentowane w odwołaniu.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 479/06 uchylił zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające oraz określił, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonywane. W uzasadnieniu wyroku Sąd przeprowadził merytoryczną ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia; wskazano, że zgodnie z art. 23 ustawy o powszechnym obowiązku obrony administrowanie rezerwami osobowymi dla celów powszechnego obowiązku obrony obejmuje - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - określanie zdolności do służby wojskowej. Administrowanie rezerwami osobowymi (z wyjątkiem przeprowadzania rejestracji i poboru obywateli oraz określania zdolności do służby wojskowej), należy do Ministra Obrony Narodowej (art. 24 ust. 1 ustawy), a terenowymi organami administracji wojskowej właściwymi w sprawach określonych w ust. 1, są szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych oraz wojskowi komendanci uzupełnień.
Wskazano, że orzeczenie o zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej służy jedynie określeniu tej zdolności dla celów powszechnego obowiązku obrony, nie zaś dla innych celów (np. określenia zdolności do pracy czy stopnia niepełnosprawności), a jeżeli poborowy zwraca się z wnioskiem o zmianę orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej, właściwy wojskowy komendant uzupełnień dokonuje oceny, czy istnieją uzupełnieniowe potrzeby sił zbrojnych (art. 29 ust. 5 ustawy). Przy braku takich podstaw decyzją umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 §1 kpa; niecelowym jest bowiem ponoszenie przez podatników kosztów ponownego orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowego, gdy brak wobec danego poborowego uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych), bądź nadaje temu wnioskowi właściwy bieg - czy to w trybie art. 26 w zw. z art. 28 ustawy, czy to w trybie art. 29 ustawy.
Sąd uznał, iż legitymacja czynna Szefa Sztabu do wywiedzenia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym znajduje oparcie w art. 37 ust. 3 w zw. z art. 14 ust. 3 pkt 1, 5 i 7 i art. 6 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Jeżeli bowiem w postępowaniu odwoławczym i nadzwyczajnym ustawodawca przyznał uprawnienia wojskowemu komendantowi uzupełnień (art. 28 ust. 1 bądź 4 tej ustawy), to Szef Sztabu na podstawie wyżej przywołanych przepisów ma prawo inicjować i występować – jako organ wyższego stopnia w rozumieniu kpa – w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną P. P. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 128/07 uchylił wyrok tut. Sądu z dnia 29 września 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. nie miał uprawnienia do wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi do sądu administracyjnego, bowiem w świetle przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony prawo wniesienia odwołania od orzeczeń powiatowych i wojewódzkich komisji mają wyłącznie dwa podmioty, poborowy i wojskowy komendant uzupełnień. Sąd wskazał, iż żaden inny podmiot nie może skutecznie kwestionować orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej, w tym szef wojewódzkiego sztabu wojskowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie to ma szeroki zasięg, co ma na celu usprawnienie i przyspieszenie postępowania, ma również zapewnić jednolitość orzecznictwa (por. H. Knysiak-Molczyk: "Skarga kasacyjna w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Jednostka w demokratycznym państwie prawa, Bielsko-Biała 2003, s. 301). Wykładnia prawa zastosowana w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego. Stąd rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sad Administracyjny zobligowany był zastosować się do wykładni prawa dokonanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 128/07.
W myśl art. 50 §1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 50 § 2 ppsa który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Przepis art. 26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony stanowi, że określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z tym zastrzeżeniem, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową oraz żołnierzy rezerwy. Zgodnie z art. 28 ust. 1 wskazanej ustawy orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej doręcza się poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz z uzasadnieniem. Ustawa przyznając wskazanym podmiotom prawo do odwołania się od orzeczeń nie dała innemu podmiotowi uprawnienia do kwestionowania orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej.
W myśl art. 37 ustawy o powszechnym obowiązku obrony zwierzchni nadzór nad przeprowadzaniem poboru sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych, bieżący nadzór nad przygotowaniem i przebiegiem poboru sprawują wojewodowie, natomiast kontrolę prowadzenia poboru przez wojewódzkie i powiatowe komisje lekarskie oraz wojskowych komendantów uzupełnień wykonuje Minister Obrony Narodowej i szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych. Wnioski z kontroli w zakresie dotyczącym wojewódzkich i powiatowych komisji lekarskich przekazuje się odpowiednio ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub wojewodom. Ustawodawca wskazując wnioski z kontroli nie upoważnił szefów wojewódzkich sztabów wojskowych do zaskarżania orzeczeń wojewódzkich komisji lekarskich przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza- jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego składając skargę do Sądu na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej nie miał czynnej legitymacji procesowej.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 ppsa skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak
AT