Uzasadnienie
M. S. i M. S. (dalej: "Skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 498/12, którym oddalono skargę Skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Skarżący zarzucili w obszernym uzasadnieniu skargi, że sędziowie orzekający w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 498/12, na pierwszej i ostatniej rozprawie, bez udziału Skarżących, ewidentnie reprezentowali organy administracji. W ocenie Skarżących wyrok był nieuczciwy i stronniczy. Rozprawa trwała 20 minut, a sędziowie składu orzekającego uniemożliwili Skarżącym obronę ich praw, łamiąc gwarancje konstytucyjne. Sąd zalegalizował jawne manipulacje organów administracji. Bez zgody Skarżących dokonano przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (k. 4-6).
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 15 maja 2013 r. (k.
9) o wskazanie podstawy wznowienia spośród wymienionych w art. 271–273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi (art. 279–280 p.p.s.a.) Skarżący nadesłali obszerne pismo, w którym generalnie powtórzyli argumenty i zarzuty zawarte w skardze podkreślając, że stanowczo sprzeciwiają się przymuszaniu do wykupienia działki bez woli Skarżących i bez oświadczenia Skarżących, na podstawach zmanipulowanych w urzędzie organu I instancji. Ponadto wskazując na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 498/12, odmawiające przyznania prawa pomocy oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 192/13, którym NSA oddalił zażalenie na to postanowienie, podkreślili, że po 4 dniach od otrzymania ww. postanowienia NSA złożyli skargę o wznowienie postępowania, gdyż, jak stwierdzili: "zostaliśmy pozbawieni możliwości działania przez brak należytej reprezentacji również z mocy art. 271 p.p.s.a. zostaliśmy pozbawieni obrony naszych praw".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Instytucja wznowienia postępowania sądowadministracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem została uregulowana w przepisach Działu VII p.p.s.a. (art. 270–285). W myśl tych przepisów można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności (art. 271 p.p.s.a.):
- 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia,
- 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe
Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, a także w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 1 i 3 p.p.s.a.).
Wreszcie można także żądać wznowienia na tej podstawie, że (art. 273 p.p.s.a.):
- 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.);
- 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.);
- 3) później wykryto takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.);
- 4) później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Ustawodawca zastrzegł, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.).
Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym wskazane w cytowanym art. 280 § 1 p.p.s.a. badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Samo przy tym sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. nie oznacza, że taka skarga w istocie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi.
Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania, podlega odrzuceniu (zob. postanowienie NSA z 16.11.2012 r., I OSK 2607/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"; por. też: postanowienie SN z 14.01.1999 r., II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r. Nr 6, poz. 254; uchwała SN z 21.02.1969 r., III PZP 63/68, OSNC z 1969 r. Nr 12, poz. 208; wyrok NSA z 19.04.2005 r., GSK 1242/04, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Skarżący w swym piśmie procesowym z [...] czerwca 2013 r. wskazali na podstawę wznowienia opisaną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a – brak należytej reprezentacji i pozbawienie możności działania. Z treści tego pisma wynika, że Skarżący wiążą wystąpienie tych przesłanek z odmownym załatwieniem ich wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co istotne, ów wniosek został złożony przez Skarżących już po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 498/12 (który zapadł w dniu [...] października 2012 r.), w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. W istocie więc Skarżący rozciągają konsekwencje odmowy przyznania prawa pomocy na wcześniej wydany wyrok (negatywny dla Skarżących) i poprzedzające go postępowanie sądowe. Takie wsteczne "oddziaływanie" postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy samo w sobie nie jest możliwe.
Nie można racjonalnie twierdzić, że zostało się pozbawionym należytej reprezentacji lub możności działania w postępowaniu sądowadministracyjnym na skutek późniejszej, tj. podjętej już po wydaniu wyroku kończącego to postępowanie, odmowy przyznania prawa pomocy. Zarazem Sąd podkreśla, że jak wynika z akt sprawy o sygn. IV SA/Po 498/12, na wcześniejszym etapie tego postępowania, tj. przed wydaniem wyroku z 24 października 2012 r., Skarżący nie składali wniosku o prawo pomocy.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że Skarżący wprawdzie formalnie wskazali podstawę wznowienia postępowania odpowiadającą przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ale już z samego jej uzasadnienia przez Skarżących wynika, że podnoszona podstawa wznowieniowa nie zachodzi. Oznacza to, że w istocie skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia.
Ta konkluzja zwalnia Sąd z obowiązku badania zachowania przez Skarżących trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Dlatego jedynie na marginesie należy zauważyć, że przy podstawie wznowienia tak sformułowanej, jak uczynili to Skarżący, ustalenie daty początkowej biegu tego terminu w niniejszej sprawie może nastręczać pewnych trudności. Wydaje się jednak, iż z uwagi na podniesiony przez Skarżących, jako główny, zarzut pozbawienia należytej reprezentacji i możności udziału w postępowaniu przed WSA, zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 277 in fine p.p.s.a., która w takim przypadku za początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nakazuje przyjąć dzień dowiedzenia się przez zainteresowanych o orzeczeniu (tu: wyroku WSA). Nie ulega zaś wątpliwości, że wyrok z 24 października 2012 r. o sygn. IV SA/Po 498/12 został doręczony każdemu ze Skarżących w dniu 27 listopada 2012 r., a zatem blisko sześć miesięcy przed wniesieniem skargi ("wniosku") w niniejszej sprawie (która została nadana przez Skarżących pocztą w dniu 26 kwietnia 2013 r.).
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 280 §1 p.p.s.a., skargę odrzucił.