Uzasadnienie
Sygn. IV SA/Po 522/04
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 71 poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2000 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 32, poz. 262) Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył spółkę Z.T.E.R. karą pieniężną w wysokości 1560 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2002 r. o godz. 22.47 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...] z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z.T.E.R.sp.z o.o. podnosząc, że zgodnie z dokumentami przewozu towar był załadowany starannie z zachowaniem odpowiednich standardów, a przekroczenie dopuszczalnych parametrów nacisku na osi nie było znaczne (o 10 kN). Odwołujący argumentował, że ogólna masa pojazdu z ładunkiem nie przekraczała wartości dopuszczalnej w kraju. Organ odmówił ponownego ważenia pojazdu, a karana nie ma żadnych możliwości stwierdzenia rzeczywistych nacisków na poszczególne osie.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 kpa oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 1985 r. o drogach publicznych) § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 32, poz. 262) Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...] należącego do przedsiębiorstwa Z.T.E.R.Sp. z o.o. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w w/w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów.
Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi, Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust.2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że kierowca jakkolwiek domagał się ponownego przeważenia, to był jednak obecny przy pomiarze odległości pomiędzy osiami pojazdu oraz otrzymał protokół z ważenia, w którym mógł zawrzeć swoje uwagi i spostrzeżenia.
Nadto organ argumentował również, że kara za przejazd pojazdem normatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka Z.T.E.R. Skarżąca wskazała, że kierowca domagał się ponownego ważenia czego jednak organ nie uczynił. W istocie przeprowadzona procedura powoduje, że tylko ustalenia komputera wagi były dla organu miarodajne. Sam proces ważenia nie odbywał się na drodze publicznej, tymczasem przepisy ustawy o drogach publicznych wyraźnie warunkują możność nałożenia kary od stwierdzenia przekroczenia nacisków na drodze publicznej.
Nadto kierowca żądać miał okazania dokumentu legalizacyjnego wagi co nie zostało spełnione.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentacje wnosząc o oddalenie skargi.
Nadto organ odwoławczy podnosił, że droga po której pojazd się poruszał - Granica Państwa- G.- K., jest droga publiczną - drogą krajową i stwierdzone przekroczenia nacisków na osie w czasie przejazdu po tej trasie rodzą konieczność nałożenia kary.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] stycznia 2006 r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. dla funkcjonariusza, którego podpis widnieje pod decyzją pierwszoinstancyjną, Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków kontrolera celnego W. M. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r., art. 283 i art. 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. nr 23 ze zm.). W zakresie ustalonym dla wyznaczonego funkcjonariusza celnego posiadał on uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, co do spraw załatwianych w toku służby (pkt IV Karty). Naczelnik Urzędu Celnego w Z. zaznaczył też, że w dniu wydawania decyzji organem administracji państwowej był Naczelnik Urzędu Celnego lecz stosownie do art. 38 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365) dotychczas używany stempel - wskazujący na dyrektora Urzędu Celnego jako organu I instancji - zachował swoją ważność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in.za przejazdy za drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.
Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2000 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 32, poz. 262), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4, w związku z czym Naczelnik Urzędu Celnego w O. nałożył na Skarżącą - zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 1560 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 41, poz. 365 ze zm.) zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych - dyrektora urzędu celnego (art. 2 pkt 2) i utworzono organ naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych (art. 5 ust. 1). Ustawa weszła w życie w dniu 1 maja 2002 r. Odpowiadając na wezwanie Sądu o przedstawienie stosownego upoważnienia dla funkcjonariusza podpisanego pod decyzją organu I instancji Naczelnik Urzędu Celnego w O. wystarczająco wykazał, że funkcjonariusz ten upoważniony do podpisania decyzji w imieniu organu pierwszoinstancyjnego.
Zasadniczy nurt Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podnosi, że kara pieniężna została nałożona za nieznaczne przekroczenie obciążenia osi napędowej.
Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT-97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. w dniu [...] października 2002 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...]. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. dnia [...] lutego 2003 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.
Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia).
Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większa prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg.
Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97).
Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 16 ust. 3 z 1993 r. ustawy o miarach zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną i dopóki decyzja ta nie utraciła ważności można dokonywać na niej pomiarów, tym bardziej, jeśli posiada ona ważne świadectwo legalizacji. Nawet gdyby przyjąć pojawiające się w publikacjach poglądy, według których zarządzenie nr 39 Prezesa Urzędu Miar w oparciu, o które pomiaru dokonano, utraciło moc z 30 czerwca 2002 r., to i ten zarzut nie może skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego aktu obrotu prawnego. Okoliczność, iż uprawniony podmiot nie skorzystał z delegacji ustawowej i nie wydał aktu podstawowego normującego przebieg m.in. ważenia pojazdów w ruchu nie może powodować stanu bezczynności organów administracji publicznej w sytuacji naruszeń ustawowych obowiązków w tym obowiązku określonego w art. 64 i następnych Prawa o ruchu drogowym i postanowień ustawy o Drogach publicznych.
Także nowa (z 11.05. 2001 r.) ustawa Prawo o miarach prócz podobnej do wyżej przedstawionej regulacji (art.16) w art. 29 stanowi, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia wejścia w życie ustawy (tj. w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy do 1 stycznia 2004), a przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed wejściem w życie ustawy, nawet nie spełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Nadmienić należy, iż wobec zastrzeżeń kierowcy organ dokonał dodatkowego zważenia pojazdu na wadze całościowej. Różnica między wynikami uzyskanymi na tej wadze z wynikami ważenia na wadze dynamicznej nie przekroczyła 2% masy pojazdu a zatem mieściła się w granicach dopuszczalnego błędu. Także waga całościowa - stacjonarna była wagą legalizowaną - świadectwo naczelnika obwodowego Urzędu Miar w Z.z [...] stycznia 2001 r.
Skoro różnica w pomiarach masy pojazdu na obu wagach wyniosła jedynie 250 kg co stanowiło odchylenie jedynie o 0,7 % to brak było uzasadnionych podstaw do kwestionowania ważenia na wadze dynamicznej.
Zważywszy na jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia było bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy też uznać, ze protokół kontroli z przedstawionych okoliczności słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.
Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 maja 1998 r., sygn. II SA 358/98, wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 stycznia 1998n r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt 1421/97).
Wbrew też stanowisku strony skarżącej przeprowadzony pomiar odbywał się zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o drogach publicznych. W myśl jej postanowień droga publiczna, to droga zaliczana do jednej z wymienionych w ustawie dróg, z której może korzystać każdy byle nastąpiło to zgodnie z jej przeznaczeniem z ograniczeniem i wyjątkami wyraźnie określonymi w tej ustawie lub innych przepisach. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach (Dz.U. nr 62, poz. 563) droga: Granica Państwa- O. -G.-K. jest drogą krajową. Jest ona zatem także drogą publiczną tak więc wynik ważenia dotyczył nacisków jakie wywierały osie pojazdu podczas przejazdu po drodze publicznej.
W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne, co na podstawie powołanej wyżej argumentacji oraz nadto z mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do orzeczenia jak w sentencji.
/-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski
KP