Uzasadnienie
sygn. IV SA/Po 526/04
Uzasadnienie
Dnia [...] września 2003 r. uprawniony kontroler celny Urzędu Celnego w O. przeprowadził kontrolę pojazdu marki MERCEDES nr rej. [...] należącego do P. S.A. z siedzibą w W. przy ul. [...] wraz z naczepą typu FREUEHAUF nr rej. [...] należącej do P. T. S.A. z siedzibą B. ul. [...]. Powyższy zestaw (ciągnik + naczepa) prowadzony były przez kierowcę M. O. W trakcie kontroli o godz. 9 11 dokonano ważenia wymienionego wyżej zespołu pojazdów wraz z przewożonym ładunkiem i stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk o 4,89 kN. Wynik tej kontroli utrwalono w protokole nr [...] z godziny 10 14. W protokole tym odnotowano, iż pojazd jest nienormatywny a przewoźnik nie posiada wymaganego zezwolenia. Protokół i załączony do niego wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał kierowca przedmiotowego pojazdu, nie zgłaszając przy tym żadnych uwag.
Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] (doręczoną adresatowi w dniu [...] września 2003r - k. 7 akt), na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, i art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.-dalej udp) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 97, poz. 602 ze zm.- dalej prd) i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. nr 32, poz. 262 - dalej rozporządzenie) Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył spółkę P.S. A., z siedzibą w W. przy ul. [...] (dalej Spółka) karą pieniężną w wysokości 720,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prd, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] września 2003r. i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].
P. S.A. z siedzibą z W. działając przez wyznaczonego przez siebie pełnomocnika - radcę prawnego Z. R., pismem z dnia [...] października 2003r. wniosła odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 61§ 4 i art.79 kpa poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania i terminie oraz miejscu przeprowadzenia kontroli pojazdu. Powyższe spowodowało zdaniem strony pozbawienie jej prawa udziału w postępowaniu, a nadto bezpodstawne ustalenie, że odwołująca się była przewoźnikiem kontrolowanej przesyłki, a kierowca jej pracownikiem. Odwołująca się stwierdziła także, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków przewidzianych przepisem art. 107 kpa..
Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 kpa i art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz.. 838 ze zm.), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. nr 32, poz. 262) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby w szczególności wskazał, że kara pieniężna nałożona została po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi ciągnika marki MERCEDES nr rej. [...] wraz z naczepą typu FREUEHAUF nr rej. [...] i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu.
Dyrektor Izby stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2002r. nr [...]wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano zaś przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...].02.2003r. nr [...], wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z.. Organ odwoławczy ustalił, iż proces ważenia, jego wynik jak i nałożona kara pieniężna jest zgodna z obowiązującymi przepisami. W odniesieniu do zarzutów procesowoprawnych organ wskazał, że art. 61 §3 kpa nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu. Za datę tę należy uznać więc pierwszą czynność w postępowaniu.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art.79 kpa, organ wskazał na specyfikę postępowania w sprawie opłat drogowych na przejściu granicznym, gdzie nie ma możliwości, aby zawiadomić stronę o zamiarze dokonania pomiarów z ustawowo określonym wyprzedzeniem czasowym, gdyż zarówno proces ważenia jak i sporządzanie protokółu następują automatycznie przy wyjeździe pojazdu z terytorium RP, a decyzja wydawana jest bezpośrednio po dokonaniu tych czynności.
Odnośnie do zarzutów dotyczących protokołu, stwierdzono, iż spełnia on wymogi art. 68 kpa, gdyż określa kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał oraz kto i w jakim charakterze był przy tym obecny i co ustalono. Wskazano także, że dokumentem na podstawie, którego przewoźnik dokonuje międzynarodowego transportu drogowego jest licencja, a jak wynika z posiadanych przez organ akt, licencja Nr [...], na podstawie której dokonywano przewozu w niniejszym przypadku, została wydana firmie P. S.A w W.. Ponadto organ odwoławczy wskazał na to, iż z dowodów rejestracyjnych ciągnika i naczepy wynika, ich właścicielem jest firma P. S.A z siedzibą w W. Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, zarzucając jej naruszenie art. 7 kpa przez zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Powyższe dotyczy w szczególności tego, iż w trakcie postępowania nie wyjaśniono niezgodnego z prawdą zapisu zawartego w protokole nr [...], że spółka P.S.A. z siedzibą w W. była przewoźnikiem kontrolowanej przesyłki.
Zdaniem Skarżącej całkowicie chybiony jest argument powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że spółka jest przewoźnikiem, ponieważ na nią wystawiona jest licencja nr [...], gdyż prawidłowe ustalenie przewoźnika możliwe jest wyłącznie w oparciu o treść międzynarodowego listu przewozowego CMR, do którego Urząd Celny miał wgląd w czasie kontroli. Z powyższego wynika błędne - zdaniem Skarżącej - ustalenie przewoźnika dokonane na podstawie prawa własności pojazdu i posiadanej licencji jest.
W odpowiedzi na skargę, organ wnosząc o jej oddalenie powołał się na to, iż z treści art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.) wynika, że transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, które wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy). Powyższa licencja zdefiniowana w art. 4 pkt 17 ustawy ma zdaniem organu znamiona publicznoprawnego uprawnienia, przyznawanego decyzją właściwego organu administracji państwowej, indywidualnie oznaczonemu podmiotowi, który spełnia określone warunki. Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego (CMR) stanowi zaś, iż list przewozowy jest tylko dowodem zawarcia umowy przewozu.
Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia przewoźnika, organ powołując się na treść art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym zgodnie z którym licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią poza wymienionymi zastrzeżeniami, wskazał na to, iż przewoźnika ustalono na podstawie dowodu rejestracyjnego oraz wypisu nr [...] z licencji nr [...], które wydano na P.S.A. z siedzibą w W. Organ w ogólny sposób odniósł się również do podnoszonego wcześniej zarzutu naruszenia art. 10 w zw. z art. 79 kpa, stwierdzając, iż zarzut ten nie jest zasadny gdyż odpowiedzialny za prawidłowe załadowanie pojazdu kierowca samochodu strony skarżącej brał udział w ważeniu pojazdu, a następnie podpisał protokół jako zgodny z wynikami ważenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 udp - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji organu pierwszej instancji - korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a udp stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.
Jak wynika z akt sprawy w trakcie kontroli pojazdu marki MERCEDES nr rej. [...] wraz z naczepą typu FREUEHAUF nr rej. [...], przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 rozporządzenia. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w O. działając zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych nałożył na Skarżącą, karę pieniężną w wysokości 720,00 zł (pkt 5 ppkt 1 lit. a załącznika do ustawy). Kierowca pojazdu nie okazał bowiem stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Skarżąca spółka reprezentowana przez radcę prawnego Z. R. nie kwestionując poprawności procesu ważenia, zarzuciła naruszenie art. 7 kpa przez zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Powyższe dotyczy w szczególności tego, iż w trakcie postępowania nie wyjaśniono niezgodnego z prawdą zapisu zawartego w protokole nr[...]., że spółka P.S.A. z siedzibą w W. była przewoźnikiem kontrolowanej przesyłki.
Odnosząc się do powyższego zarzutu, Sąd zauważa, iż Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie jego słuszności. Poza ogólnym stwierdzeniem, że kierowca M.O. nie był pracownikiem P. S. A., Spółka wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi przeprowadzenia dowodów, ż których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, ani w toku postępowania administracyjnego ani w skardze nie przedstawiła żadnych dowodów np. na okoliczność oddania w dzierżawę pojazdu będącego jej własnością, czy na okoliczność wykorzystania licencji jej przyznanej przez osobę trzecią, czy wreszcie na okoliczność, że wspomniany wyżej kierowca nie był jej pracownikiem. Z akt sprawy wynika, że w trakcie kontroli kierowca samochodu oprócz własnego paszportu okazał wypis z licencji NR [...] wystawionej na P.S. A. (k.4 akt administracyjnych), dowody rejestracyjne ciągnika marki MERCEDES nr rej. [...] należącego do P.S.A. z siedzibą w W. oraz naczepy typu FREUEHAUF nr rej. [...] będących własnością P. T. S.A.
Mając więc na uwadze, iż za przewoźnika drogowego uznawany jest przedsiębiorca, który posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego (art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym) a Skarżący nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałoby przeniesienie uprawnień z wystawionej na niego licencji na inny podmiot, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze uznać należy, iż Skarżący był przewoźnikiem
W świetle powyższego, za uzasadnione należy uznać wymierzenie przedsiębiorcy P.S.A. kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym bez zezwolenia. Wobec wątpliwości strony skarżącej można też wskazać na orzecznictwo sądowe, wyjaśniające, iż przewoźnikiem jest prowadzący przedsiębiorstwo (zakład przewozowy) na własny rachunek i może nim być osoba fizyczna lub prawna, działająca w tym charakterze faktycznie, bez względu na rodzaj tytułu prawnego /własność, użytkowanie, dzierżawa, leasing/ - por. wyrok NSA z dn. 23.04.1999 r., sygn. II SA 1838/98. Należy dodać, że z obowiązku przestrzegania przepisów prawnych nie zwalnia przedsiębiorcy zajmującego się przewozem towarów, wykonywanie transportu przez pracowników lub osoby, które w jego zastępstwie wykonują usługi przewozu.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
/-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/B. Popowska
KB/