Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania B.T. od decyzji Wójta Gminy O.W.z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania biletu kredytowanego, utrzymało decyzję w mocy.
Pismem z dnia [...] marca 2007 r. B.T. wniósł o przyznanie mu biletu na przejazd do B. w związku z otrzymaniem wezwania na posiedzenie Sądu Okręgowego w K. w sprawie z jego powództwa przeciwko W.A. o zapłatę. Sąd podał w wezwaniu, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe.
Odmawiając przyznania skarżącemu biletu kredytowanego na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 36 pkt 2 lit. b, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.), Wójt Gminy O.W. podał, że stawiennictwo na posiedzenie Sądu Okręgowego w K. było nieobowiązkowe, a niestawiennictwo nie tamowało rozpoznania sprawy. Ponadto skarżący mógł wystąpić o przyznanie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych na zasadzie art. 117 § 1 k.p.c. Organ wskazał także, że B.T. nie był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny ani poszukujący pracy. Nie współpracował też z pracownikiem socjalnym, co stanowić może podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
W odwołaniu B.T. stwierdził, że decyzja Wójta jest bezzasadna z uwagi na brak powołania adwokata w postępowaniu.
Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że w postępowaniu administracyjnym nie funkcjonuje instytucja pełnomocnika z urzędu. Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podzielając ustalenia organu pierwszej instancji, iż skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym i nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na treść art. 11 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Organ wyjaśnił także, że przyznanie biletu kredytowanego (art. 36 pkt 2 lit. b ustawy) w celu udania się na posiedzenie Sądu uzasadnia sytuacja, w której stawiennictwo jest obowiązkowe, co nie miało miejsca.
W skardze B.T. podniósł, iż Wójt pozbawił go możliwości obrony jego praw prze Sądem Okręgowym w K.. Skarżący podał, iż w jego ocenie organ pierwszej instancji pouczył go o możliwości przyznania adwokata z urzędu, a pełnomocnika takiego nie przyznano.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W jego ocenie odmowa udzielenia pomocy w naturze nie znajdowała uzasadnienia w przepisach powołanych przez organy. Podał, że pomoc społeczna udzielana jest w szczególności z powodu ubóstwa, bezrobocia i zdarzenia losowego. Skarżący, co prawda nie był z zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, lecz nie zmienia to faktu, że nadal bezrobotnym pozostawał. B.T. zakwestionował także, jakoby nie współpracował z pracownikiem socjalnym. Wyjaśnił też, iż wniosek o udzielenie pomocy w formie biletu kredytowanego złożył, bowiem na pokrycie kosztów przejazdu nie pozwalała jego sytuacja materialna. Obecność na rozprawie, wbrew stanowisku organu, była konieczna dla właściwego reprezentowania jego interesów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby te nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy udzielanej potrzebującym jest świadczenie w postaci biletu kredytowanego (art. 36 pkt 2 lit. b ustawy).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd dostrzegł braki w jej uzasadnieniu, powodujące, iż części jej argumentacji nie można było zaakceptować. Organy pierwszej jak i drugiej instancji wskazały, że B.T. nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, co stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy społecznej w oparciu o art. 11 ust. 2 ustawy. Jednocześnie nie wyjaśniono, na czym brak współdziałania skarżącego (w konkretnej sytuacji faktycznej) polegał. Również w aktach nie utrwalono żadnych materiałów na potwierdzenie wskazanych okoliczności.
Powyższe uchybienie nie stanowiło jednak wystarczającej podstawy do wzruszenia decyzji. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zaistniały inne okoliczności uzasadniające odmowę przyznania świadczenia, do których odniosło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Należy podzielić stanowisko organu, że przyznanie biletu kredytowanego jest uzasadnione, jeżeli stawiennictwo na posiedzenie Sądu - na jakie wezwano osobę ubiegającą się o świadczenie - jest obowiązkowe. Jeżeli natomiast zachodzi potrzeba ochrony praw strony w procesie, może ona skorzystać z uprawnienia do ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu cywilnym.
Rozstrzygając sprawę skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił w pełni stanowisko zawarte w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1042/05 (niepubl.), w którym Sąd uznał, iż skoro w pouczeniu do zawiadomienia nie pouczono skarżącego, że jego stawiennictwo na posiedzeniu jest obowiązkowe, to oznaczało to, że Sąd rozpoznający sprawę miał dostateczny materiał, aby wydać rozstrzygnięcie bez udziału zawiadomionego. Oceniając okoliczność sprawy należało przyjąć, że przyznanie biletu kredytowanego w celu wyjazdu na rozprawę nie było konieczne.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348).
/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J. Stankowski /-/M. Dybowski
KP