Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 roku nr rej. [...] inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. nałożył na przedsiębiorstwo W. S.A. w upadłości układowej grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 50.000zł. Grzywna została nałożona w związku z prowadzonym przeciwko spółce postępowaniem egzekucyjnym,którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2013 roku nr rej. [...] tj.niezwłocznej realizacji decyzji inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. wskazanych w punktach 1 do 14 nakazu z dnia [...] maja 2012 roku nr rej.....
Łączna wysokość niewypłaconych świadczeń ze stosunku pracy objętych egzekwowanymi decyzjami wynosi 726.897,46 zł, z czego do wypłacenia pozostały świadczenia ze stosunku pracy w łącznej kwocie 328.056,34 zł. Od powyższego postanowienia spółka złożyła zażalenie do Okregowego Inspektora Pracy w P., który postanowieniem z [...] marca 2013 roku o nr rej [...] roku utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Skargę na to ostatnie postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. złożyła W. S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P.. Spólka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła obrazę art.7 §2ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwana dalej: u.p.e.a) przez zastosowanie środka nie zmierzającego w sposób bezpośredni do realizacji przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku,lub przez nie zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego, art.119§1 u.p.e.a przez błędną wykładnię, art.121§2 u.p.e.a przez jego błędne zastosowanie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów aniżeli zostały w niej podniesione..
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie postanowienia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...]marca 2013 roku utrzymujące w mocy postanowienie inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia [...] lutego 2013 roku o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. W uznaniu sądu,żaden z wymienionych ł przez skarżącego w skardze przepisów nie został naruszony. Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Grzywna ma charakter przymuszający tak więc nie stosuje się do niej tych samych przesłanek co do stosowanych sankcji w administracji, które mają spełnić funkcję kary.
Sąd stwierdził jednak z urzędu,że w sprawie organy nie dostrzegły w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przepisów proceduralnych,które mogły mieć znaczący wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy administracyjne nie zwróciły uwagi na fakt,iż w dniu [...] września 2012 roku Sąd Rejonowy– P. N. M. i W.,Wydział [...]Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych (sygn. akt...., ogłosił co do W. Spółki Akcyjnej upadłość z możliwością zawarcia układu. Ta okoliczność może mieć bowiem podstawowe znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. Prawo upadłościowe i naprawcze nakazuje o ile to możliwe zaspokoić wierzycieli w jak najwyższym stopniu przy rozważeniu zachowania przedsiębiorstwa w całości. W przedmiotowej sprawie prowadzone postępowanie egzekucyjne ma na celu zmuszenie nałożoną grzywną pracodawcy do wypłacenia pracownikom należności ze stosunku pracy.
Otóż zgodnie z przepisem art. 140 Prawa upadłościowego i naprawczego z dnia 28 lutego 2003 r.(Dz.U.2012.1112 j.t) 1. Postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu, a jeszcze niewydane, przelewa się do masy upadłości po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.
2. Po ogłoszeniu upadłości jest niedopuszczalne wykonanie wydanego przed ogłoszeniem upadłości dłużnika postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem.
3. Sędzia-komisarz na wniosek upadłego albo zarządcy może uchylić zajęcia dokonane przed ogłoszeniem upadłości w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym dotyczącym wierzytelności objętej z mocy prawa układem, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Prawo upadłościowe i naprawcze wskazuje jakie należności nie są objęte układem w przepisie art.273.
Zgodnie z art. 273.
- 1. Układ nie obejmuje:
- 1) należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę;
- 2) roszczenia o wydanie mienia, o którym mowa w art. 70;
- 3) (uchylony);
- 4) wierzytelności, za które upadły odpowiada w związku z nabyciem spadku po ogłoszeniu upadłości, po wejściu spadku do masy upadłości;
- 5) składek na ubezpieczenia społeczne.
W ustępie drugim tego art. ustawodawca wskazał,że układ nie obejmuje należności ze stosunku pracy oraz wierzytelności zabezpieczonej na mieniu upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na jej objęcie układem. Zgoda na objęcie wierzytelności układem powinna być wyrażona w sposób bezwarunkowy i nieodwołalny, najpóźniej przed przystąpieniem do głosowania nad układem. Zgoda może być wyrażona ustnie do protokołu z przebiegu zgromadzenia wierzycieli. Wynika więc z tego,że należności ze stosunku pracy mogą być objęte układem,jeżeli pracownicy wyrazili na to zgodę.
To uregulowanie prawne należy powiązać z brzmieniem przepisu art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,, który w § 1. stanowi,że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:
- 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
- 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
- 4) na żądanie wierzyciela;
- 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
§ 2. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu.
Przekładając to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić,że nałożona przez organy administracji grzywna miała służyć wykonaniu obowiązku polegającego na zapłaceniu należności pracowniczych. Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje objęcie tych należności układem za zgodą pracowników. Organy administracji nie poczyniły wyjaśnień, czy zgoda taka,co do przedmiotowych należności pracowniczych została złożona. Sąd miał na uwadze to, że grzywna w celu przymuszenia jest jedynym środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym mającym charakter przymuszający, a nie typowo zaspokajający. Nie oznacza to jednak, że jej nałożenie nie prowadzi bezpośrednio do wykonania egzekwowanego obowiązku. Z uwagi na swoją prostą formę oraz dolegliwość finansową, grzywna stanowi skuteczny środek mający na celu skłonienie samego zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku, bez potrzeby angażowana osób trzecich.
Z powyższego uregulowania prawnego wynika, że postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności z mocy prawa objętej układem powinno być zawieszone o ile się już toczyło w dacie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Przepisy nie normują wyraźnie kwestii, czy po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu dopuszczalne jest wszczęcie przeciwko upadłemu postępowania egzekucyjnego. Nie powinno jednak budzić wątpliwości, że zakaz kontynuowania postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wyrażający się w ich zawieszeniu z mocy prawa, odnosi się a fortiori do wszczynania tych postępowań (tak też S. Gurgul, s. 516). Zakaz wszczynania postępowań egzekucyjnych dotyczy wszakże tylko wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem. A wierzytelności pracownicze jak wskazuje ustawa mogą zostać objęte układem, jeżeli pracownicy wyrażą na to zgodę. W tej sytuacji w ogóle niedopuszczalne byłoby wszczynanie postępowania egzekucyjnego a co dopiero jego dalsze praowadzenie.
Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd w pkt 1 wyroku działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) uchylił postanowienie zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w p. z dnia [...] lutego 2013 roku o nr rej..... Na podstawie art.152 Ppsa orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny uwzględnić poglądy prawne i wykładnię przepisów prawa przedstawioną przez Sąd w uzasadnieniu.
W 3 punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
MZ