Uzasadnienie
R. G. C.-K. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. 142/01/1591 ze zm. – dalej usg) i na podstawie art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.64/04/593 ze zm. – dalej nups) dnia [...] marca 2005 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej będące w zakresie zadań własnych gminy – dalej Uchwała.
W § 3 Uchwały przyjęto, że kwota podlegająca zwrotowi może zostać rozłożona na raty. Jednak w zdaniu drugim § 3 podjęto zastrzeżenie, iż "ilość rat, nie więcej niż 6 oraz ich wysokość określa decyzja przyznająca świadczenie". Zgodnie z § 5 Uchwały, jej wykonanie powierzono Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.-K.
Wojewoda na podstawie art. 91 ust 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. 142/01/1591 ze zm.) rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] orzekł nieważność § 3 w części obejmującej zdanie drugie i § 5 Uchwały – ze względu na istotne naruszenie prawa.
Dokonując oceny zgodności z prawem Uchwały – Wojewoda stwierdził, że w myśl art. 96 ust. 4 nups rada określa zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. § 3 Uchwały przewiduje możliwość rozkładania kwot podlegających zwrotowi z tytułu świadczeń z pomocy społecznej na raty, z jednoczesnym ich ograniczeniem do 6. Zapis ten nie mieści się w ramach art. 96 ust 4 nups, gdyż wielokrotność udzielonych rat może być jedynie przedmiotem rozważań wydającego indywidualną decyzję. W ocenie organu nadzoru, zgodnie z art. 30 ust. 1 usg uchwały rady gminy wykonuje wójt, w związku z czym powierzenie wykonania Uchwały Kierownikowi GOPS w C.-K. jest niezgodne z prawem.
W skardze do sądu administracyjnego wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego jako naruszającego prawo i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się bezzasadną.
Zgodnie z art. 96 ust. 4 nups rada gminy określa, w drodze uchwały, zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej, o których mowa w ust. 2, będących w zakresie zadań własnych. Rada gminy została zobowiązana do wydania uchwały określającej zasady zwrotu wydatków na usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki celowe- przy zachowaniu pozostałych przesłanek ust. 2 art. 96 nups- będących w zakresie zadań własnych gminy. W przedmiotowej sprawie Uchwałą prawidłowo wskazano, iż kwoty podlegające zwrotowi mogą być rozłożone na raty, błędnie jednak postąpiono ograniczając liczbę możliwych rat. W tym bowiem zakresie decyzję winien podjąć właściwy organ, orzekający w trybie rozpoznawczym w konkretnej sprawie, w oparciu o zebrany w sprawie materiał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela odmiennego stanowiska doktryny (S. Nitecki w: "Komentarz do ustawy o pomocy społecznej" Gdańsk 2001 s. 270 ad. e i akceptujący ów pogląd Ł.Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański "Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej" W.Pr. Leges 2004, s. 174). W doktrynie trafnie wskazuje się, że akty prawa miejscowego mogą być stanowione wyłącznie na podstawie wyraźnych upoważnień zawartych w ustawie a zakres regulacji aktów prawa miejscowego jest wyznaczony ramami udzielonego upoważnienia (S. Wronkowska w: S. Wronkowska, M.Zieliński "Komentarz do zasad techniki prawodawczej" Wydawnictwo Sejmowe 2004, s. 274 uw. 2 lit. b i c). Uchwała podjęta została na podstawie art. 96 ust. 4 nups, zawiera normy generalne i abstrakcyjne, i jest aktem prawa miejscowego (art. 87 ust. 2 in fine i art. 94 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319; art. 40 usg), a art. 96 ust. 4 nups nie zawiera żadnego szczegółowego upoważnienia dla rady gminy do określenia liczby rat, na które można rozłożyć kwoty podlegające zwrotowi. Tym samym trafny okazał się zarzut Wojewody o sprzeczności z prawem § 3 zd. 2 Uchwały (art. 91 § 1 usg).
Uchwała została podjęta [...] kwietnia 2005 r., a więc w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r. Na mocy tej ustawy organem uprawnionym do wydawania decyzji indywidualnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy – w tym również w przedmiocie rozłożenia na raty zwrotu wydatków za świadczenia – jest kierownik ośrodka pomocy społecznej. Stosownie do art. 110 ust. 7 nups to wójt (burmistrz lub prezydent miasta) udziela upoważnienia kierownikowi, przy czym jest ono obligatoryjne. W konsekwencji wójt, burmistrz, prezydent nie mogą wydawać decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej.
Rozwiązanie zawarte w § 5 Uchwały nawiązuje do dawnej regulacji zawartej w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t Dz.U. 64/98/414 ze zm. – dalej duops), gdzie organem kompetentnym do udzielania przedmiotowego upoważnienia była rada gminy. W myśl art. 46 ust. 5 duops rada gminy na podstawie art. 39 ust. 4 usg upoważniała kierownika ośrodka pomocy społecznej do wydawania decyzji administracyjnych w celu wykonania zadań zleconych oraz zadań własnych gminy, oraz własnych o charakterze obowiązkowym. Podobnie R. G. C.-K. udzieliła takiego upoważnienia Kierownikowi GOPS w C.-K., powierzając mu wykonanie uchwały. Dlatego postanowienia § 5 Uchwały Wojewoda trafnie uznał za sprzecznie z obowiązującą regulacją ustawową (art. 91 ust. 1 usg). Podobne stanowisko- na tle art. 20 ust. 3 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 228/03/2255 ze zm.) zaprezentował w swym rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia [..] sierpnia 2004- nr [...] Wojewoda ([...]).
Przekonująco organ nadzoru wskazał w odpowiedzi na skargę, że art. 30 ust. 1 usg formułuje generalną zasadę, z której wprost wynika upoważnienie dla wójta do wykonywania uchwał rady gminy. W żaden sposób upoważnienie wójta dla Kierownika GOPS do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (art. 110 ust. 7 nups) nie wyklucza tej zasady, bowiem nie jest ono równoznaczne z przejęciem kompetencji organu wykonawczego.
Opublikowanie na skutek przeoczenia (ze sprawy 4/II SA/Po 2428/03 Sądowi wiadomo, że np. tylko w 2003 r. Wojewoda Lubuski- mający znacznie mniejszy okręg- poddał badaniu ok. 6000 uchwał) w Dzienniku Urzędowym Województwa uchwał Rad Gmin, w których zawarte są podobne, sprzeczne z prawem regulacje (Dz.Urz. Woj. W.: 2/05/35- § 9; 21/05/515- § 4), nie przemawiało za uwzględnieniem skargi. Do owych publikacji nie doszło bowiem na skutek naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), a jedynie na skutek błędu, który może być naprawiony w odrębnym postępowaniu; wzgląd na art. 7 Konstytucji RP wymagał oddalenia niniejszej skargi.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski jf