Uzasadnienie
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] stwierdzono niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez K. i M.S.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych sprawy. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r., Wójt Gminy [...] po rozpatrzeniu wniosku K.S. i M.S. odmówił uznania wyżej wymienionych za stronę postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy działki nr [...] i [...] w W., co do zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na budynek o funkcji hotelowo-gastronomicznej. W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 28 k.p.a. stwierdził, że po stronie wnioskodawców nie występuje interes prawny przesądzający o uznaniu ich za stronę postępowania; realizacja inwestycji nie utrudni korzystania z działki wnioskodawców ani ze znajdującego się na niej budynku mieszkalnego zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, stąd też nie można traktować wnioskodawców jako strony w świetle art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli K. i M.S., którzy nie zgadzając się z rozstrzygnięciem w nim zawartym zwrócili się o jego uchylenie.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż organ I instancji nie był władny rozpatrzyć wniosku odwołujących poprzez wydanie odrębnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, bowiem ustawa Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera żadnego przepisu, który umożliwiłby uznanie za stronę, bądź odmowę uznania, osoby zainteresowanej w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy.
W wyniku złożonej skargi przez K. i M.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 22 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 65/09 stwierdził nieważność powyższego postanowienia. Sąd wskazał, iż skoro ani ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia o odmowie uznania za stronę postępowania, to jest ono niezaskarżalne. W ten sposób organ odwoławczy rozpatrując merytorycznie niedopuszczalne zażalenie działał bez podstawy prawnej, gdyż przepisy prawne nie przewidywały kontroli instancyjnej przedmiotowego postanowienia w trybie zażaleniowym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu ponownie rozpoznając sprawę, po zapoznaniu się z całością akt sprawy, oceną prawną oraz wytycznymi, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekł postanowieniem z 30.11.2009 r. o niedopuszczalności zażalenia.
W uzasadnieniu postanowienia Organ podniósł, iż na wydane w toku postępowania postanowienia, zgodnie z art. 141 § 1 Kpa (tj. Dz. U z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) zażalenie służy tylko wówczas, gdy Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi, a w ww. ustawie w odniesieniu do niniejszego przypadku brak jest takiego unormowania. W związku z tym wniosek K. i M.S. winien być załatwiony poprzez wydanie stosownej decyzji przez Wójta Gminy [...], na którą przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego organu. Błędne pouczenie zamieszczone w postanowieniu organu I instancji nie skutkuje dopuszczalnością zażalenia, a tym samym możliwością jego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.
Ponadto orzecznictwo sądowe jednolicie stoi na stanowisku, że przepisy postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną. Ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę, co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę.
Na powyższe orzeczenie skargę do tutejszego Sądu złożyli K. i M.S. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie z uwagi na niezgodność z prawem. Skarżący podnieśli, iż nieruchomość stanowiącą ich własność (działka nr [...]) dzieli od nieruchomości wnioskodawców nr [...] i nr [...] ok. 35 m. W orzecznictwie przyjęto, iż kilkumetrowe oddzielanie działki będącej przedmiotem postępowania o wydanie warunków zabudowy od innych działek nie może powodować odmowy uznania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa. Interes prawny we wzięciu udziału w niniejszym postępowaniu wynika nie tylko z przepisów prawa cywilnego, lecz także z norm administracyjnego prawa materialnego, a w szczególności: art. 6 ust. 2 pkt 2 i art. 54 pkt 2 ppkt d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżony postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują.
Stosownie zaś do treści art.134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi, ani jej wnioskami.
Kontrolując w ten sposób zaskarżone postanowienie, Sąd stwierdził, iż nie doszło przy jego wydawaniu do rażącego naruszenia prawa, tym bardziej, iż organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 30 listopada 2009r. zrealizował wytyczne wskazane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2009r.
Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 153 cytowanej wyżej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania w2łaśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego. W przeciwnym razie ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.
Poza sporem pozostaje więc kwestia, iż organ II instancji, po ponownym zapoznaniu się ze sprawą, oceną prawną i wytycznymi Sądu prawidłowej treści wydał zaskarżone postanowienie.
Zgodnie z art.141 par 1 kpa (T.j.Dz.U. z 2000r, nr 98, poz.1071 z późn.zm.) na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, a we wskazanej ustawie w odniesieniu do niniejszego przypadku brak jest takiego unormowania. Postanowienie więc w przedmiocie odmowy uznania za stronę postępowania jest niezaskarżalne. Błędne pouczenie natomiast zamieszczone w postanowieniu organu I instancji nie skutkuje dopuszczalnością zażalenia. Bowiem samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia postanowienia organu I instancji.
Ponadto orzecznictwo sądowe jednolicie stoi na stanowisku, że przepisy postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną. Ustalenie czy żądanie pochodzi od strony powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Osoby fizyczne mogą swoich praw dochodzić w postępowaniu odwoławczym.
Nie mają racji skarżący także w zakresie zarzutu, iż członek kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu pierwszego zaskarżonego postanowienia, z uwagi na złożony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podlega wyłączeniu. W niniejszej sprawie bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekało jako organ odwoławczy ale nie w trybie art.127 par 3 kpa, a zatem za każdym razem orzekało w sprawie jako organ II instancji, co oznacza, że zarzut uczestnictwa tych samych osób w składzie orzekającym jest chybiony.
W tej sytuacji skarga jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) podlegała oddaleniu.
jh