Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 387/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi M. R. stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 3506/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.
Pismem z dnia [...] września 2017 r. F. A. wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wskazując, że jego interes prawny wyraża się w tym, że niniejsze postępowanie dotyczy wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. na Morasku stanowiącej działkę nr [...], dla której w dziale III księgi wieczystej nr [...] zostało wpisane ostrzeżenie o zabezpieczeniu w postaci zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości przez M. R.-A. udzielonym przez Sąd Rejonowy P. - [...] w P. II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. w sprawie o sygn. II Ns [...], tj. sprawie o podział majątku z wniosku F. A. przy udziale M. R.-A., które obecnie toczy się przed Sądem Rejonowym P. - [...] w P. I Wydział Cywilny pod sygn. I Ns [...].
Na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że F. A. wywodzi swój interes prawny z faktu, że w jego ocenie nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności małżeńskiej. Pełnomocnik wskazał ponadto, iż przed Sądem Rejonowym w P. w I Wydziale Cywilnym toczy się proces o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt I C [...]/6).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że skarga na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania została wniesiona w dniu [...] maja 2015r. Dlatego też na podstawie art. 2 ustawy z dnia z dnia [...] kwietnia 2015 r. ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2015 r., poz. 658) wniosek F. A. z dnia [...] września 2017 r. należy rozpoznać na podstawie art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "Ppsa"), który stanowił, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika mogła zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony był rozpatrywany do dnia 15 sierpnia 2015 r. na rozprawie (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 552/13, Lex nr 1347464)
Wskazać należy, że przypadku osób wskazanych w art. 33 § 1 Ppsa, dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. Zgodnie natomiast z treścią art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
F. A. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zaskarżonej decyzji, wobec czego złożył rozpatrywany wniosek.
Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu może zostać złożony w dowolnym czasie, dopóki postępowanie sądowo-administracyjne nie zostało zakończone. Jednakże obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 Ppsa. W doktrynie i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że tylko przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację do wniesienia wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika. Tym samym legitymacja powyższa nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym i musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawnym.
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Z interesem prawnym będziemy mieli więc do czynienia w sytuacji gdy dany akt administracyjny wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2004 r., OSK 919/04 (OSP 2005, z. 11, poz. 128, z glosą W. Chróścielewskiego, tamże, s. 579 i n.) uznał, że istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. W wyroku wyjaśniono ponadto, że może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa (nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków.
Przede wszystkim wskazać należy, iż przedmiotem sprawy jest wywłaszczenie nieruchomości. W niniejszej sprawie wnioskodawca swój interes prawny wywodzi z faktu, iż w jego ocenie nieruchomość, która jest przedmiotem wywłaszczenia stanowi przedmiot współwłasności małżeńskiej. We wniosku skarżący wskazał, że w dziale III księgi wieczystej nr [...] przedmiotowej nieruchomości zostało wpisane ostrzeżenie o zabezpieczeniu w postaci zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości przez M. R.-A. udzielonym przez Sąd Rejonowy P. - [...] w P. II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. w sprawie o sygn. II Ns [...], tj. sprawie o podział majątku z wniosku F. A. przy udziale M. R.-A., które obecnie toczy się przed Sądem Rejonowym P. - [...] w P. I Wydział Cywilny pod sygn. I Ns [...].
Na rozprawie w dniu [...] października 2017 r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, iż przed Sądem Rejonowym w P. w I Wydziale Cywilnym toczy się proces o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt I C [...]/6).
W ocenie Sądu fakt toczącego się postępowania o podział majątku wspólnego i wydane w nim postanowienie o zabezpieczeniu w postaci zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości przez M. R.-A. nie mogą stanowić podstawy do uznania, że skarżącemu przysługuje w niniejszej sprawie interes prawny. Jak wynika z przedłożonego przez wnioskodawcę odpisu księgi wieczystej jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest skarżąca. Podkreślić należy, iż w księdze wieczystej nie są ujawnione żadne prawa skarżącego do przedmiotowej nieruchomości.
Zatem nie ulega wątpliwości, że skarżącemu w chwili obecnej nie przysługują żadne prawa do nieruchomości. Wnioskodawca w razie uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia ustalającego, iż przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego będzie mógł domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie. Jednakże na chwilę obecną brak jest przepisów prawa, które pozwalałyby na przyznanie współmałżonkowi właścicielki nieruchomości interesu prawnego w udziale w postępowaniu tylko z samego faktu, że w toku sprawy o podział majątku wspólnego ma zostać ustalone czy nieruchomość ta wchodziła w skład tego majątku.
Za przyznaniem takiego interesu nie przemawia również okoliczność wszczęcia procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem rzeczy.
W ocenie Sądu dopiero przyznanie wnioskodawcy prawa rzeczowego do nieruchomości, a nie tylko samo roszczenie czy tez przeświadczenie skarżącego, może stanowić podstawę do uznania, że jest on stroną postępowania o wywłaszczenie nieruchomości.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 33 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.