Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz. 395 ze zmianami) odmówił przyznania L. A. uprawnienia do tego świadczenia.
L. A., której powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] sierpnia 2004 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła w dniu [...] sierpnia 2004 r., z uchybieniem 14 - dniowego terminu do dokonania tej czynności, który upłynął z dniem [...] sierpnia 2004 r. W treści tego pisma L. A. zwróciła się z prośbą o ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy wyjaśniając m.in., iż jest na emeryturze oraz choruje na jaskrę i ma problemy z czytaniem i pisaniem.
Postanowieniem z dnia [...] października 2004r.Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 §3 i art. 129 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym (...) Kierownik Urzędu stwierdził uchybienie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu postanowienia wskazując, iż strona została prawidłowo pouczona o prawie i terminie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja została jej skutecznie doręczona, a sam wniosek złożony został z uchybieniem terminu.
W skardze na powyższe postanowienie L. A. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśniając, że ma 72 lata, mieszka sama, choruje na obuoczną jaskrę stąd jest zależna od osób trzecich, które nie zawsze mogą jej pomóc w określonym terminie. Do skargi załączyła zaświadczenie lekarskie, z treści którego wynika, że pozostaje pod stałą opieką poradni okulistycznej z rozpoznaniem obuocznej jaskry.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż decyzja została skarżącej skutecznie doręczona wraz z pouczeniem o sposobie i terminie złożenia środka odwoławczego, do którego to pouczenia L. A. nie zastosowała się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadną.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola rozstrzygnięć organów administracji polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nie sprecyzowała w sposób jednoznaczny prośby o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W ocenie Sądu uznać jednakże należy, iż prośba taka została we wniosku tym zawarta, skarżąca wskazała bowiem przesłanki uprawdopodabniające, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy wyjaśniając, że choruje na jaskrę i ma problemy z czytaniem i pisaniem. Skarżąca wniosła ponadto o ponowne rozpoznanie sprawy.
W art. 63 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) ustawodawca przyjął zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania, w myśl której żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma, zaś o tym, jaki charakter ma wniesione pismo strony, decyduje ona sama. Jeżeli treść pisma budzi wątpliwości, organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Wobec wskazanych przez stronę skarżącą przesłanek oczywistym jest, iż Kierownik Urzędu zobligowany był rozważyć, czy wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy strona złożyła prośbę o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W razie wątpliwości nakładało to na ten organ obowiązek zwrócenia się do skarżącej o stosowne sprecyzowanie żądania. Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego), nadto mają obowiązek badania, bez względu na tytuł pisma i jego formalną zawartość, jaka była intencja składającej je strony, zwłaszcza jeżeli strona ta, jak w omawianej sprawie, choruje na oczy i jest osobą w podeszłym wieku, stąd może mieć trudności z napisaniem pisma procesowego i jego nadaniem na poczcie, jak również ze sformułowaniem swoich intencji zgodnie z wymogami obowiązującej procedury. Faktem znanym organowi z urzędu jest ponadto zaawansowany wiek skarżącej, co dodatkowo nakładało na organ obowiązek prawidłowego odczytania intencji skarżącej w przedmiotowej sprawie.
Stosownie do art. 9 k.p.a. wymieniony organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień. W przypadku wątpliwości organ winien ustalić, czego w istocie skarżąca dochodzi, pouczyć ją w trybie art. 9 k.p.a. o jej prawach i obowiązkach, a w zależności od powziętych wątpliwości zażądać stosownych wyjaśnień i uzupełnień. Odstąpienie od tej czynności stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 9 k.p.a., jak również przepisów art. 7 i 77 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt V SA 552/01). W konsekwencji zaskarżone postanowienie uznać należy za co najmniej przedwczesne i jako takie wydane z naruszeniem art. 58 k.p.a.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone postanowienie. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem stron z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz [...] lutego 2005 r. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z §18 ust. 1 pkt 1c) oraz §14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), kosztami tymi obciążając Kierownika Urzędu w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu uwzględniając powyższe uwagi rozpatrzy wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zważyć również należy, iż zakres przedmiotowy niniejszego postępowania nie obejmuje treści decyzji z dnia [...] lipca 2004 r., stąd Sąd nie rozstrzygnął w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak jf