Uzasadnienie
D.P. w dniu [...] marca 2006r. złożył do Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. wniosek o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego, do którego załączył potwierdzenie uiszczenia opłaty egzaminacyjnej, kwestionariusz osobowy, życiorys, dokumenty potwierdzające co najmniej 5 letni okres zatrudnienia na stanowiskach związanych ze stosowaniem prawa, oryginał dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych i uzyskania tytułu magistra prawa oraz dwa zdjęcia. D.P. we wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego zobowiązał się również do złożenia informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego do dnia [...] marca 2006r.
Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. w związku z zaistniałymi brakami formalnymi pismem z dnia [...] marca 2006r. wezwała D.P. pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania aby w terminie 7 dni podpisał życiorys i przedłożył informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego. W wyznaczonym terminie wnioskodawca podpisał życiorys i przedłożył informację z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynika że był karany. Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Komisji do spraw aplikacji radcowskiej działającej przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w P. pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. działając na podstawie art. 64 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) oraz art. 333 ust. 4 w zw. z art. 362 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (j.t. Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm. - dalej ustawa o radcach prawnych) poinformował D.P., że pozostawił bez rozpoznania złożone przez niego podanie o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego.
Zdaniem organu rozpatrującego wniosek o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego z art. 362 ust. 4 pkt 7 ustawy o radcach prawnych wynika, że warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest niekaralność wnioskodawcy.
D.P. nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca podniósł przy tym, że ustawa z dnia 24 maja 2000r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz.U. Nr 50, poz. 580 ze zm.) ani Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 listopada 2003r. w sprawie udzielania informacji o osobach oraz podmiotach zbiorowych na podstawie danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym oraz usuwania tych danych z Rejestru (Dz.U. Nr. 198, poz. 1930 ze zm.) nie przewidują osobnych form zaświadczenia dla osób nie karanych i dla osób karanych. Zdaniem D.P. przedłożona przez niego informacja spełnia zatem wymóg formalny wynikający z art. 362 ust. 4 pkt 7 ustawy o radcach prawnych. Wnoszący o ponowne rozpocznie sprawy zakwestionował tym samym tezę, że w/w przepis formułuje wymóg niekaralności osób ubiegających się o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego.
D.P. powołał się przy tym na art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, z którego wynika, iż od kandydatów na radców prawnych wymaga się by byli nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem dawali rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Kwestia ta rozważana jest jednak dopiero na etapie podejmowania uchwały o wpisie bądź odmowie wpisu na listę i ewentualnie sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości. D.P. zwrócił również uwagę na fakt, iż nie każde skazanie determinuje utratę statusu radcy prawnego. Tylko pozbawienie praw publicznych, bądź wyrok sądowy o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego powoduje automatyczne skreślenie z listy radców prawnych. Inne przestępstwa są przedmiotem oceny sądu dyscyplinarnego i dopiero prawomocne orzeczenie najcięższej kary dyscyplinarnej eliminuje ze stanu radcowskiego. Tworzenie ostrzejszych kryteriów dla ubiegających się o dopuszczenie do egzaminu nie znajduje więc żadnego uzasadnienia.
Przewodniczący Komisji do spraw aplikacji radcowskiej działającej przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w P. pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. poinformował, iż nie widzi podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia [...] marca 2006r.
D.P. kwestionując powyższe rozstrzygnie zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając w skardze argumentację podniesioną we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że karalność nie jest ustawową przeszkodą w dostępie do zawodu radcowskiego, w tym także dopuszczenia do egzaminu radcowskiego i może być jedynie podstawą faktyczną uznania we właściwym trybie, że kandydat nie zasługuje na wpis na listę radców, oraz że takiej ustawowej przeszkody nie konstytuuje właściwie zinterpretowany art. 362 ust. 4 pkt 7 ustawy o radcach prawnych.
Przewodniczący Komisji do spraw aplikacji radcowskiej działającej przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w P. odpowiadając na skargę, podtrzymał stanowisko wyrażone w pismach z dnia [...] kwietnia 2006r. i z dnia [...] kwietnia 2006r. i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest wykonywanie przez samorząd zawodowy radców prawnych zadań w zakresie sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu oraz ustalenie i krzewienie zasad etyki zawodowej oraz dbałość o ich przestrzeganie przez osoby należące do tej korporacji zawodowej jak i przez osoby ubiegające się o wpis na listę radców pranych (aplikanci i osoby przystępujące do egzaminu z pominięciem aplikacji). Zadania te zostały zawarte w przepisach ogólnych ustawy, a ich konkretyzacja znalazła wyraz m.in. w postanowieniach szczegółowych dotyczących między innymi kryteriów obowiązujących kandydatów na aplikację radcowską, osoby ubiegające się o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego oraz o wpis na listę radców prawnych.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt, iż doświadczenie zawodowe uprawniało D.P. do złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego. Na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o radcach prawnych (w treści obowiązującej w dacie rozstrzygania przez Okręgową Izbę Radców Prawnych) do złożenia egzaminu radcowskiego bez obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej, mogły przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych były zatrudnione na podstawie umowy o pracę na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego.
Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, iż osoby spełniające w/w przesłankę (do których należy również Skarżący), na mocy art. 362 ust. 4 pkt 7 ustawy o radcach prawnych do wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego winny dołączyć m.in. informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego, opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed jej złożeniem.
Z treści powołanego przepisu wynika wprost, że przedłożenie informacji o skazaniu, powoduje nie spełnienie przez wnioskodawcę jednego z warunków formalnych przystąpienia do egzaminu radcowskiego. W ramach wykładni językowej brak jest bowiem logicznych podstaw do przyjęcia prezentowanego przez Skarżącego poglądu, iż wystarczające jest przedłożenie informacji z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynika fakt skazania wnioskodawcy prawomocnym wyrokiem. Podkreślić należy bowiem, że nie forma dokumentu (zaświadczenie) lecz jego treść stwierdzająca niekaralność jest warunkiem formalnym dopuszczenia do egzaminu radcowskiego. Przyjęcie wykładni przepisu art. 362 ust. 4 pkt 7 ustawy o radcach prawnych proponowanej przez Skarżącego, iż "zaświadczeniem o niekaralności" w myśl w/w przepisu jest również zaświadczenie stwierdzające prawomocne skazanie prowadziłoby do sprzeczności przepisów ustawy a tym samym byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy.
Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż wymóg przedkładania informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego nie dotyczy tylko osób ubiegających się o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego (art. 362 ust. 4 pkt 7 ustawy) ale również osób kandydujących na aplikację radcowską (art. 333 ust. 2 pkt 5 ustawy) oraz ubiegających o wpis na listę radców prawnych (art. 24 ust 2a ustawy). Mając więc na względzie zasady wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne (zob. L. Morawski "Wykładnia w orzecznictwie sądów - komentarz" Toruń 2002r. s.
- 77) stwierdzić należy, że przedkładanie informacji potwierdzających niekaralność jest warunkiem koniecznym dopuszczenia do egzaminu radcowskiego.
Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2001r. sygn. akt II SA 1610/00, z dnia 5 kwietnia 2001r. sygn. akt II SA 725/00) o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Na rękojmię w rozumieniu art. 24 ustawy o radcach prawnych składają się zaś cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą pranym. Kontrola w/w cech przez właściwe organy samorządu zawodowego radców prawnych sprowadza się m.in. do konieczności przedkładania informacji o niekaralności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
/-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost - Durchowska /-/D. Rzyminiak - Owczarczak
AT