Uzasadnienie
W dniu [...] września 2000 r. Z. K. Złożył wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Do wniosku dołączył:
- 1. świadectwa pracy.
- 2. odpisy pozwów złożonych do Sądu Rejonowego w T. Wydziału Pracy
Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków:
- - G. W., J. S. na okoliczność wykonywania pracy spawacza w okresie od [...] września 1977 r. do [...] sierpnia 1985 r.
- - K. W. i A. K. na okoliczność wykonywania pracy spawacza w okresie od [...] września 1985 r. do [...] kwietnia 1990 r.
Decyzją z dnia [...] września 2000r., Nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w C. odmówił przyznania zasiłku przedemerytalnego Z. K.. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał 15-letniego zatrudnienia w " warunkach szkodliwych ".
W odwołaniu wnioskodawca podał, że składając wniosek przedłożył świadectwa pracy oraz wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność wykonywania pracy w warunkach szkodliwych
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał m. in., że przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność pracy w warunkach szkodliwych możliwe jest przed sądem pracy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu Z. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc naruszenie art.7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa)
Wyrokiem z dnia 22 października 2002 r., sygn. akt II SA/Po 145/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w C.. W uzasadnieniu wyroku Sąd nakazał organom obu instancji przeprowadzić zawnioskowane dowody przez skarżącego i ustosunkować się do jego twierdzeń o pracy w charakterze spawacza w okresie od [...] września 1977 r. do [...] sierpnia 1985 r. i w okresie od [...] września 1985 r. do [...] kwietnia 1990 r.
W dniu [...] stycznia 2003 r. Z. K. wniósł kolejne pismo do organu I instancji, w którym wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność, że w okresie od [...] września 1977 r. do [...] sierpnia 1985 r. i w okresie od [...] września 1985 r. do [...] kwietnia 1990 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach tj. pracę na stanowisku spawacza. Ponownie wniósł o przesłuchanie wskazanych w piśmie świadków: F. S., M. S., G. W.i J.S..
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] ponownie odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i odmówił mu przyznania zasiłku przedemerytalnego.
Od powyższej decyzji Z.K. wniósł odwołanie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...] nr Wojewoda W. uchylił powyższą decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w C. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Organ II instancji nakazał przeprowadzenie dowodu z zawnioskowanych przez stronę świadków.
Decyzją z dnia [...] maja 2003r., nr [...] organ I instancji ponownie odmówił przyznania zasiłku przedemerytalnego, ponownie też nie przeprowadził dowodu z zeznań świadków.
W wyniku złożonego przez stronę odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., [...] nr Wojewoda W. uchylił decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w C. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał na konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań zawnioskowanych świadków.
W dniu [...] października 2003 r. skarżący złożył pismo o treści jak pismo z dnia [...] stycznia 2003 r. Następne pismo skarżący złożył w dniu [...] listopada 2003r., w którym ponownie wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych i wskazał kolejnych świadków: F. S., M.S., M. M. i J. S..
W dniu [...] grudnia 2003 r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w C. wydał czwartą decyzję, nr [...], o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku przedemerytalnego, kolejny raz odmawiając przesłuchania w sprawie zawnioskowanych przez Z. K. świadków, a to z uwagi na posiadanie prawidłowo wystawionych świadectw pracy.
Od powyższej decyzji Z.K. złożył odwołanie, które w całości zostało uwzględnione przez Wojewodę W. decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że błędny jest pogląd organu I instancji, że strona zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. winna złożyć wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego po dniu wejścia w życie ustawy tj. po dniu [...] lutego 2003 r., co miałoby być warunkiem koniecznym i niezbędnym do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ wskazał także, że w sprawie niesporne jest, że wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego strona złożyła [...] września 2000 r., natomiast " fakt spełnienia warunków " jest okolicznością obiektywna, niezależną od woli zainteresowanego czy organu.
Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadził w dniach [...] i [...] marca 2004 r. wnioskowany przez stronę dowód z zeznań świadków. Organ przesłuchał świadków wskazanych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] listopada 2003 r.
W dniu [...] marca 2004 r., decyzją nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w C. po raz piąty odmówił skarżącemu przyznania zasiłku przedemerytalnego, tym razem z uwagi na brak wniosku odwołującego się o przyznanie zasiłku, złożonego w okresie od dnia wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, która obowiązuje od dnia 6 lutego 2003 r.(Dz. U. nr 6, poz. 65).
Od powyższej decyzji, w zakreślonym terminie, złożył odwołanie skarżący wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i wnosząc o orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu odwołania Z. K. wskazał, że stanowisko organu I instancji jest niewłaściwe, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania przepis art.4 ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy obowiązującej po dniu 6.02.2003 r. lecz art. 4 ust.
7. W przedmiotowej sprawie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, wszczęto postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a zatem zgodnie z treścią art. 4 ust. 7 cyt. wyżej ustawy, sprawy, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wszczęto postępowanie odwoławcze lub postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, podlegają rozpoznaniu według przepisów dotychczasowych. Strona wniosek o zasiłek przedemerytalny złożyła [...] września 2000r. i udowodniła spełnienie warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 roku Wojewoda W. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekł o przyznaniu Z. K. prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...] marca 2004 r. w wysokości 120 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Jako prawną podstawę decyzji organ wskazał art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j, art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 6, poz. 56 ze zm.) w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. nr 6, poz. 65). oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) Organ wyjaśnił, iż skarżący spełnił materialno prawne przesłanki do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, lecz spełnienie tych przesłanek wykazał w terminie późniejszym.
W skardze z dnia roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja organu II instancji narusza przepisy prawa poprzez błędną wykładnię art. 37 l o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz prawa procesowego w szczególności art. 7, 9, 12 i 35 kpa. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji tego, że organ I instancji naruszając przepisy prawa materialnego i procesowego dopuścił dowód z zeznań świadków dopiero [...] marca 2004 r. Przewlekłość postępowania, naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego była widoczna od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji z dnia [...] marca 2004 r. Prawo do zasiłku przedemerytalnego winno być przyznane skarżącemu od następnego dnia od dnia złożenia wniosku tj. od [...] września 2000 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda w. w wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł m. in., że w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 4 ust.7 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. nr 6, poz. 65), zgodnie z którym sprawy, w których przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy (tj. 6 luty 2003 r.) wszczęto postępowanie odwoławcze lub postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie wszczęto na podstawie odwołania strony złożone od decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2000 r., w sprawie toczyło się także postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zakończone wyrokiem z dnia 22 października 2002 r. Stąd w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 4 ust 6 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty.
Skarżący w dniu rejestracji w dniu 5 września 2000 r. spełniał materialno prawne przesłanki do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, jednakże spełnienie tych przesłanek wykazał w terminie późniejszym. Skarżący wniosek o zasiłek przedemerytalny złożył w dniu 5 września. Przesłanką przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, której spełnienie skarżący wykazał najpóźniej była przesłanka co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przesłankę te skarżący wykazał w wyniku przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Dlatego prawo do zasiłku przedemerytalnego należało przyznać zgodnie z art. 37 l ust.2 ustawy od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień/ zeznania świadków/ tj. od dnia [...] marca 2004 r. W szczególności należy wskazać, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków F. S. i M. S. na okoliczność pracy w Przedsiębiorstwie Robót Instalacyjno-Montażowych Budownictwa Rolniczego w C. w okresie od [...] września 1985 r. do [...] kwietnia 1990 r. w szczególnych warunkach został złożony [...] stycznia 2003 r., a dopiero udowodnienie tego okresu pracy w warunkach szczególnych w połączeniu z poprzednio wskazanymi okresami umożliwiło skarżącemu wykazanie spełnienia przesłanki wykonywania pracy w warunkach szczególnych przez co najmniej 15 lat. Stąd żądanie skargi jest niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:
1/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 2/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
W niniejszej sprawie ostatecznie bezsporne jest, że skarżący w dniu [...] września 2000r. spełniał materialno prawne przesłanki do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Sporne zaś z jaką data wykazał ich spełnienie. Zgodnie z art. 37l ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje od następnego dnia po zarejestrowaniu się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Analiza akt administracyjnych przemawia za tym, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, iż skarżący spełnienie przesłanek materialno prawnych do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego wykazał w terminie późniejszym tj. 2 marca 2004 r. A także, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków F. S. i M.S. na okoliczność pracy w Przedsiębiorstwie Robót Instalacyjno-Montażowych Budownictwa Rolniczego w C. w okresie od [...] września 1985 r. do [...] kwietnia 1990 r. w szczególnych warunkach złożył dopiero w dniu [...] stycznia 2003 r., a dopiero udowodnienie tego okresu pracy w warunkach szczególnych w połączeniu z poprzednio wskazanymi okresami umożliwiło skarżącemu wykazanie spełnienia przesłanki wykonywania pracy w warunkach szczególnych przez co najmniej 15 lat.
Skarżący wniosek dowodowy na okoliczność pracy w Przedsiębiorstwie Robót Instalacyjno-Montażowych Budownictwa Rolniczego w C. w okresie od [...] września 1985 r. do [...] kwietnia 1990 r. w szczególnych warunkach złożył [...] września 2000 r. wnosząc o przesłuchanie świadków A. K. i K.W. (akta administracyjne k. 39 w zw. z k. 23). Skarżący nigdy tego wniosku dowodowego nie cofnął. Ciągnące się postępowanie administracyjne, opieszałość organu I instancji, a także jego uporczywe postępowanie wbrew zaleceniom NSA i Wojewody W. powodowało, że skarżący wskazywał na tą samą okoliczność coraz to nowych świadków.
W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego wraz z dokumentami i wnioskami dowodowymi strona złożyła w dniu [...] września 2000 r. dlatego nie można zdaniem Sądu uznać jak to uczynił organ II instancji, że zasiłek przedemerytalny przysługuje Z.K. od następnego dnia po dniu, w którym organ zdecyduje się przesłuchać zawnioskowanych świadków i że organ jest niczym nie ograniczony w wyznaczeniu dnia przeprowadzenia tego dowodu.
Z zasady ochrony zaufania obywateli do prawidłowych działań organów administracji i sądów wynika, że nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się do niego działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu (patrz: wyrok SN z 23 lipca 1992 r., Pip 8/93/116).
Sąd z całą stanowczością podkreśla, że przy rozpoznaniu złożonego przez skarżącego wniosku z dnia [...] września 2000r organ I instancji naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 kpa)oraz zasadę szybkości postępowania (art.12kpa). Postąpił także wbrew zasadzie wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, którą należy odnieść także do rozpoznania spraw przez organy administracyjne, a która stanowi, że każdy ma prawo do rozpoznania jego sprawy sprawiedliwie, jawnie i bez uzasadnionej zwłoki. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że przyznanie skarżącemu zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] marca 2004 r. narusza wyżej wskazane przepisy prawa materialnego i procesowego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której nie orzeczono o zasiłku przedemerytalnym za okres od dnia [...] września 2000 r. do dnia [...] marca 2004 r. i orzekł o kosztach postępowania.
Z uwagi na treść rozstrzygnięcia na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określono, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w części nieuchylonej.
/-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska
MB