Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] w P. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 241, poz. 2416 ze zm.) oraz na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595) uznała M.S. za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat. A. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono u poborowego: krótkowzroczność oka lewego. Przewlekły alergiczny nieżyt górnych dróg oddechowych nieznacznie upośledzający sprawność ustroju. Alergię pokarmową (bardzo silne uczulenie na białko ryby), co zgodnie z § 13p 1, § 30 p 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania takiej służby poza granicami państwa stanowiącej załącznik Nr [...] do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, kwalifikuje do kat. A
W dniu [...] kwietnia 2006 r. M.S. złożył od powyższego orzeczenia odwołanie, twierdząc, iż powołane podstawy prawne są niejednoznaczne i nie wynika z nich dlaczego przyznano mu kategorię A. Wskazał także, że jego schorzenie, w świetle załączonej opinii lekarza specjalisty z dnia [...] marca 2006 r., całkowicie uniemożliwia odbycie służby wojskowej. Nadto, ze żadna jednostka wojskowa nie jest w stanie zagwarantować mu odpowiedniej diety oraz " kontaktu z rybami i ich zapachem ".
Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2006 r. Wojewódzka Komisja Lekarska na podstawie art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) i art. 26 ust.1. art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 241, poz. 2416 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595) i § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. nr 18, poz. 142), utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, M.S. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że od urodzenia cierpi na rzadko pojawiającą się u ludzi alergię, jest uczulony na wszelkie gatunki ryb. Spożycie minimalnej porcji ryby powoduje opuchliznę całej twarzy, krtani i tchawicy, co może doprowadzić do uduszenia. Negatywnie na jego organizm działa zapach ryby oraz kontakt z wodami słodkimi i słonymi.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i dodając, iż skarżący został skierowany przez Wojewódzką Komisję Lekarską na dodatkowe badania specjalistyczne - do okulisty, urologa i alergologa w celu wydania ekspertyzy. W oparciu o dokumenty przedstawione przez poborowego, wyniki ekspertyz oraz badanie własne komisja zakwalifikowała skarżącego do kategorii A - zdolny do czynnej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadną.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola sądowa decyzji administracyjnych ma na celu m. in. zbadanie, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji dokonał ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Każde bowiem rozstrzygnięcie nawet uznaniowe musi odpowiadać ogólnym kryteriom procedury administracyjnej i opierać się na sprawdzalnych, a więc zobiektywizowanych przesłankach (porównaj wyroki NSA z 24.09.1996 r. SA/Gd 3281/95, z 5.03.1998 r. I SA 984/97).
Organ prowadzący postępowanie powinien w każdej sprawie zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w takim stopniu, aby dokładnie ustalić stan faktyczny, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.Organ I instancji wydający decyzje w niniejszej sprawie ogólnikowo podał motywów rozstrzygnięcia i zacytował treści przepisów prawa. Tymczasem uzasadnienie decyzji nie może polegać tylko na powołaniu przez organ wydający ową decyzję, artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia, czego zabrakło w niniejszej sprawie.
Także organ odwoławczy dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji, powinien w toku postępowania administracyjnego wszechstronnie i wnikliwie zebrać materiał dowodowy i ocenić go stosownie do wymogów art. 80 kpa, co winno następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Pomimo tego zapisu, organ II instancji, ani w swojej decyzji ani w odpowiedzi na skargę, nie ustosunkował się do zarzutów skarżącego, mimo przedstawienia przez stronę dokumentacji swojej choroby. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, dlaczego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji i z jakich to powodów alergia pokarmowa na jaką choruje skarżący nie stanowi przeszkody do zakwalifikowania strony jako zdolnej do odbycia czynnej służby wojskowej.
Wskazać należy również, że uzasadnienie organu II instancji w części dotyczącej stwierdzonych schorzeń jest nawet dla Sądu nieczytelne. Nie wiadomo zatem jakie przeprowadzono u skarżącego badania i przez lekarzy specjalistów z jakich dziedzin, jakie stwierdzono u skarżącego schorzenia i dlaczego stwierdzone schorzenia nie zwalniają go od odbycia czynnej służby wojskowej.
Zdaniem Sądu, jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji.
Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. "Zgodnie z art. 107 § 3 kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym swej decyzji m.in. dowody, na jakich się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. [...] W takim wypadku organ jest obowiązany szczegółowo wyjaśnić motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1981 r., I SA 2147 / 81, ONSA 1981, nr 2, poz. 104).
Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W opinii Sądu, skoro organ odwoławczy nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych w odwołaniu, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania.
Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 7 i 8 kpa
Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno-prawnych, należało uchylić zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego, i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa.
Skoro zaskarżone postanowienie naruszało prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus
KP