Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia 7 listopada 2016 rok Starosta [...] (dalej: organ I instancji, Starosta) na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 627, dalej: u.k.p.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca - Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: K.p.a.) orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kat. [...],[...] nr [...] J. R. (dalej: skarżący) na okres 3 miesięcy z uwagi na kierowanie w dniu [...].09.2016 r. pojazdem przekraczając dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym o 50 km/h. Starosta stwierdził, że początek czasookresu zatrzymania prawa jazdy będzie liczony od dnia zwrotu posiadanego prawa jazdy do depozytu urzędu, a dokument prawa jazdy należy niezwłocznie dostarczyć do depozytu Starostwa [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 102 ust. 1 c) u.k.p.
W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że Komenda Powiatowa Policji [...] pismem z [...] zawiadomiła Starostę [...] o wykroczeniu drogowym polegającym na kierowaniu w dniu [...].09.2016 roku pojazdem z przekroczeniem dozwolonej prędkości w obszarze zabudowanym o 50 km/h.
W tym stanie faktycznym i prawnym organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, jednocześnie wzywając stronę do udziału w toczącym się postępowaniu. W nawiązaniu do prowadzonego postępowania administracyjnego o sygnaturze [...] J. R. złożył wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy wobec braku podstawy do jej wydania i do wniosku dołączył kopię pisma Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 18.07.2016 r. skierowane do Pana Krzysztofa Żuka Współprzewodniczącego Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Załączone pismo nie stanowi prawa jedynie wyraża swoje stanowisko i analizę interpretacji przepisów zawartych w ustawie i nie może być uwzględnione w przedmiocie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W piśmie Komendy Powiatowej Policji w [...] zawarto informację, że policjant w dniu zdarzenia nie zatrzymał skarżącemu dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 roku poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d) z uwagi na nieokazanie przez kierującego blankietu prawa jazdy.
Zgodnie z treścią art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem. w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Na podstawie art. 102 ust. 1c u.k.p. starosta wydaje decyzję o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d.
Dyspozycja wyrażona przez ustawodawcę w przytoczonych przepisach ma charakter związany tzn. tak sformułowany przepis nakłada na starostę obowiązek wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ właściwy w sprawie zobowiązany jest do kategorycznego wykonania nałożonego ustawowo obowiązku. Powyższy przepis nie pozostawia organom stosującym go jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia a zatem nie może on kierować się tzw. uznaniem administracyjnym. Ponadto jeżeli dokument prawa jazdy nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d. starosta zobowiązuje kierującego do zwrotu dokumentu prawa jazdy. W związku z faktem, że skarżący nie okazał dokumentu prawa jazdy nie doszło do jego zatrzymania. Wobec powyższego należało orzec jak zatrzymać prawo jazdy na okres 3 miesięcy, który będzie liczony od dnia dostarczenia prawa jazdy do depozytu urzędu.
Starosta w uzasadnieniu poinformował także, że myśl art. 102 ust. 1d u.k.p. w przypadku kierowania pojazdem pomimo wydanej decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4 lub 5 cyt. ustawy albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy do 6 miesięcy. Dalsze niestosowanie się do decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skutkować będzie cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami, a zgodnie z treścią art. 102 ust. 2 u.k.p. zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyn zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Odwołanie od wskazanej powyżej decyzji Starosty [...], złożył w ustawowym terminie skarżący, zarzucając jej niezastosowanie się do przepisu w art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku poz. 541, dalej: ustawa z 20 marca 2015 r.), znowelizowanej ustawą dnia 16 grudnia 2015 o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 poz. 2183), mówiącej o podstawie do wydania decyzji.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że zaskarżona decyzja jest wadliwa z uwagi na naruszenie wskazanej regulacji, stąd winna zostać uchylona. Działająca z upoważnienia Starosty [...], uznała bowiem, że działa na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. całkowicie nie biorąc pod uwagę i lekceważąc przepisy mówiące o tym, co jest podstawą do wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5. W przedmiocie wydawania decyzji administracyjnych o zatrzymaniu prawa jazdy do 31 grudnia 2016 roku obowiązują zasady określone w art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku znowelizowaną ustawą dnia 16 grudnia 2015 o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw.
Na gruncie przepisu art. 7 ust. 1 do dnia 31 grudnia 2016 roku podstawą do wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt. 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt. 5 u.k.p. jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt. 1a p.r.d. Do powyższej argumentacji, Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa przychyliło się w piśmie z dnia 18 lipca 2016 roku do Związku Powiatów Polskich. Z uwagi na to, że organ kontroli ruchu drogowego nie zatrzymał prawa jazdy, o czym skutecznie poinformował organ wydający decyzję, brak jest możliwości wydania przez Starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: Kolegium, organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1c oraz ust. 1e u.k.p. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że odwołanie nie może być uwzględnione.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (...) w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Decyzję wydaje się na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d. (art. 102 ust. 1c). Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a) p.r.d. policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Okres 3 miesięcy o którym mowa w art. 102 ust. 1c ustawy oblicza się na zasadach określonych w K.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. - data tej czynności (art. 102 ust. 1e).
Stosownie do postanowień art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy (...) następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli natomiast sprawa o naruszenie polegające na przekroczeniu dopuszczalnej prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, podlega on zwrotowi (art. 102 ust. 3).
W ocenie Kolegium w sprawie zostały spełnione przesłanki zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Akta sprawy wskazują, iż skarżący w dniu [...] września 2016 r. przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, o czym świadczy pismo Komendanta Powiatowego Policji [...]. Prawo jazdy kierowcy nie zostało jednak fizycznie zatrzymane i nie zostało przekazane do Starosty [...] ponieważ kierowca oświadczył, iż nie posiada przy sobie takiego dokumentu. W tej sytuacji zobowiązanie kierowcy do zwrotu prawa jazdy zawarte w decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2016 r. było całkowicie uzasadnione.
Podniesiony w odwołaniu od decyzji zarzut niemożności zatrzymania prawa jazdy Kolegium oceniło jako bezzasadny. Zgodnie z regulacją art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz art. 102 ust. 1c u.k.p. o zatrzymaniu prawa jazdy organ orzeka obligatoryjnie. Ustawodawca jasno sprecyzował, co stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, do dnia 31 grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy prawo o ruchu drogowym. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że jedyną wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest ww. informacja (wyrok WSA w Łodzi, z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 532/16, Lex nr 2154971).
Ze znajdującej się w aktach informacji Policji (zawiadomienie z dnia 28 września 2016 r.) skierowanej do Starosty [...] wynika co prawda, że kierujący pojazdem nie posiadał podczas kontroli drogowej dokumentu prawa jazdy ("nie okazał blankietu prawa jazdy"), niemniej jednak w pełni podzielić należy stanowisko organu, iż wskazana informacja jest w świetle przytoczonej wyżej regulacji prawnej wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o zatrzymaniu temu kierowcy prawa jazdy. Fakt prowadzenia na drodze publicznej pojazdu bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów, tj. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 38 ustawy p.r.d. nie może zwalniać kierowcy z odpowiedzialności administracyjnoprawnej, chroniąc przed skutkami nieprzestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego. Jeśli kierowca więc przekracza dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym, to obowiązkiem policjanta jest zatrzymanie prawa jazdy za pokwitowaniem.
Złożenie przez kierowcę oświadczenia o nieposiadaniu prawa jazdy nie może powodować zwolnienia go od skutków nieprawidłowego postępowania. W przypadku niewydania prawa jazdy ze względu na złożenie przez kierowcę oświadczenia o jego braku Policja zobowiązana jest poinformować starostę o zaistniałej sytuacji i treści oświadczenia kierowcy, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Kolegium zauważyło przy tym, że Policja, a także organ administracji wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie posiadają uprawnień umożliwiających badanie prawdziwości oświadczenia o przyczynie nieposiadania przez kierowcę prawa jazdy. Zwrócić należy także uwagę, iż Starosta [...] słusznie zaznaczył w sentencji swojej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., iż czasokres zatrzymania prawa jazdy będzie liczony od dnia zwrotu tego dokumentu do depozytu starostwa powiatowego. Zastosowanie tu znajduje art. 102 ust. 1e ustawy nakazujący zwrot dokumentu organowi, który go wydał.
W tej sytuacji wydanie przez organ decyzji o zatrzymaniu J. R. posiadanego prawa jazdy kat. [...] i [...] oraz zobowiązanie go do złożenia dokumentu o numerze [...] w siedzibie organu zgodne było z obowiązującym prawem. Kolegium podkreśliło, iż w sprawie zatrzymania prawa jazdy istotna jest funkcja prewencyjna i edukacyjna połączona z sankcją, która w konsekwencji ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa innym użytkownikom ruchu drogowego poprzez wyłączenie z ruchu kierowcy nie przestrzegającego jednej z podstawowych zasad poruszania się po drogach. Kolegium uznało także, iż załączone przez skarżącego do akt sprawy stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa co do możliwości stosowania art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie tej ustawy, stanowi wyłącznie swobodną interpretację przepisów prawa dokonaną przez nieuprawniony do tego organ administracji. Kolegium ani też organ I instancji nie są związane taką wykładnią.
Na opisaną decyzję organu II instancji skargę wniósł J. R., wnosząc o jej uchylenie w całości, podobnie jak poprzedzającej jej decyzji Starosty z uwagi na naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi powołano argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że organy administracji obu instancji wydały decyzje, które nie mogą się ostać.
Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Przedmiotem sporu pozostawało natomiast, czy w zaprezentowanym wyżej stanie faktycznym organ administracji miał podstawy, by wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Lektura tegoż przepisu, w połączeniu z regulacjami z ustępów 1c i 1e (przewidującymi sytuacje niezatrzymania dokumentu w trybie art. 135 ust. 1, w tym pkt 1a) prima facie taki uzasadnia wniosek, że kwestionowana w sprawie decyzja jest zasadna – ustawodawca przewidział jej wydanie także w sytuacji niezatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta. Brak fizycznego zatrzymania dokumentu w trakcie kontroli drogowej na skutek nieposiadania go przez kierowcę miałby wówczas jedynie wpływ na datę początkową okresu zatrzymania prawa jazdy i na obowiązek jego zwrotu organowi. Uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 marca 2015 r. wskazuje jednak, że ustawodawca, przewidując wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy bez uprzedniego fizycznego zatrzymania dokumentu przez policjanta nie rozważał takiego stanu faktycznego jak w sprawie niniejszej.
Wskazano tam m. in.: "Rozpoczęcie obliczania biegu okresu zatrzymania prawa jazdy będzie zatem uzależnione od sposobu, w jaki zakończono sprawę o wykroczenie. Jeżeli np. policjant, wykonując kontrolę ruchu drogowego, stwierdzi przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h i za to naruszenie nałoży na kierującego prawomocny mandat karny oraz zatrzyma mu prawo jazdy, okres zatrzymania prawa jazdy w drodze decyzji administracyjnej liczy się od daty fizycznego zatrzymania dokumentu przez policjanta. W sytuacji gdy naruszenie będzie ujawnione przy użyciu urządzenia rejestrującego bądź sprawa o wykroczenie została przekazana do organu orzekającego, a tym samym prawo jazdy nie zostało zatrzymane przed wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia, początek okresu, o którym mowa, będzie liczony od daty zwrotu dokumentu staroście".
Powyższe rozumowanie, zakładające możliwość wydania zaskarżonej decyzji bez uprzedniego zatrzymania dokumentu przez policjanta jest jednak możliwe tylko przy zignorowaniu treści art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. (jak to uczynił organ I instancji), co w ocenie Sądu jest niedopuszczalne. W art. 5 pkt 7 lit. b) tej ustawy (który to artykuł zmienia u.k.p.) przewidziano, że podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja przekazana staroście przez administratora centralnej ewidencji kierowców (art. 102 ust. 1b u.k.p.). Art. 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. (w brzmieniu obowiązującym w 2016 r.) przewidywał jednak, że w zakresie dotyczącym art. 102 ust. 1b u.k.p. ustawa z dnia 20 marca 2015 r. wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. (obecnie jest to 4 czerwca 2018 r.) W takiej sytuacji zaszła konieczność uregulowania stanu prawnego do końca roku 2016, co ustawodawca uczynił w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Przepis ten przewidywał, do 31 grudnia 2016 r. (a obecnie przewiduje do 3 czerwca 2018 r.) inną (niż informacja przekazana staroście przez administratora centralnej ewidencji kierowców) podstawę wydania decyzji z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
Do końca roku 2016 była nią informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. (która to jednostka redakcyjna nota bene też została wprowadzona do p.r.d. ustawą z dnia 20 marca 2015 r.) Art 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. stanowi zaś, że policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Ustawodawca w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. kompleksowo uregulował więc kwestię wydawania decyzji administracyjnych o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Podstawą do wydania takiej decyzji nie jest jednak – z woli ustawodawcy – sam przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.: podstawy wydania decyzji zostały uregulowane odrębnie i to w zależności od cezury czasowej: do końca 2016 r. (obecnie do 3 czerwca 2018 r.) oraz po tej dacie.
Niezależnie od tego ustawodawca znowelizował także od dnia 1 stycznia 2017 r. kształt przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., który obecnie przewiduje, że podstawą wydania decyzji z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest już nie informacja o zatrzymaniu prawa jazdy, lecz informacja o popełnieniu naruszenia polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Przedstawiona wyżej regulacja prawna nie pozwala na podzielenie poglądu wyrażonego w decyzjach organów obu instancji, że wystarczającą podstawą ich wydania była informacja przekazana przez Komendę Powiatową Policji dnia [...] września 2016 r. Nie była to bowiem informacja wymagana przez art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. w brzmieniu obowiązującym do końca roku 2016 r. tj. o zatrzymaniu prawa jazdy. Z woli ustawodawcy do końca roku 2016 była ona niezbędną przesłanką wydania decyzji. Ustawodawca w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2017 r. przewidywał zatem wydawanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wydanie także w sytuacji niezatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta, ale dopiero po dacie, którą wskazał w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Dopiero po upływie okresu, na jaki przewidziano obowiązywanie tej czasowej regulacji mogły zaktualizować się sytuacje z ustępów 1c i 1e art. 102 u.k.p.
Dopiero wówczas możliwe byłoby bowiem wydanie decyzji także w sytuacji niezatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta, a jej podstawą byłaby wówczas informacja przekazana staroście przez administratora centralnej ewidencji kierowców.
Sądowi znany jest pogląd przeciwny do wyżej zaprezentowanego, wyrażony przez WSA w Łodzi w wyroku z dnia 12 października 2016 r. w sprawie III SA/Łd 532/16 (CBOSA). W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej uzasadnienie stanowiska w ww. wyroku nie jest jednak konsekwentne. WSA w Łodzi stwierdza, że podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., podkreślając nawet, że przepis ten jednoznacznie przesądza, iż jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest ww. informacja, by następnie przedstawić argumenty słusznościowe przemawiające za przyjęciem, że dopuszczalne jest jednak wydanie decyzji w braku takiej informacji.
Sąd orzekający w sprawie niniejszej podkreśla przy tym, że zgadza się z poglądem WSA w Łodzi wyrażonym w wyroku z dnia 12 października 2016 r., iż nieposiadanie przez kierowcę wymaganych dokumentów podczas kontroli drogowej nie powinno stawiać go w lepszej sytuacji niż kierowców posiadających prawo jazdy i zwracających go policji za pokwitowaniem. Sąd stoi jednak na stanowisku, że względy słusznościowe nie mogą prowadzić do wykładni contra legem. Jeżeli ustawodawca w przejściowym okresie nie przewidział podstawy do wydania określonej treści decyzji, to zmiana tej sytuacji leży w jego gestii, nie zaś gestii sądów stosujących prawo. Tak też ustawodawca uczynił ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2001), nowelizując m.in. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. z dniem 1 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu projektu tej ustawy (z dnia 30 listopada 2016 r.) stwierdzono m. in.: "Obecnie podstawą do rozpoczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest informacja o fizycznym zatrzymaniu prawa jazdy podczas kontroli drogowej na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.
Oznacza to, że brak zatrzymanego prawa jazdy podczas kontroli determinuje, do czasu uruchomienia systemu teleinformatycznego CEPIK 2.0, brak możliwości wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Wystarczy więc, że kierowca powie policjantowi w trakcie kontroli, że zapomniał wziąć ze sobą prawa jazdy, a otrzyma wyłącznie mandat za brak dokumentu w trakcie jazdy i uniknie zatrzymania prawa jazdy. Projektowana zmiana polega na zastąpieniu przepisu dotyczącego informacji o zatrzymaniu prawa jazdy jako podstawy do wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy, przepisem dotyczącym informacji o popełnionym naruszeniu, jako podstawy do wydania tej decyzji. Spowoduje to, że podstawą do wszczęcia postępowania o zatrzymaniu prawa jazdy będzie wyłącznie fakt popełnienia naruszenia – bez względu na to, czy dojdzie do zatrzymania prawa jazdy na drodze przez Policję, co uniemożliwi unikanie zatrzymania prawa jazdy przez kierowców, którzy nie okażą dokumentu prawa jazdy podczas kontroli na drodze."
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że zarzut wydania decyzji przez organy obu instancji z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy okazał się zasadny. Do 31 grudnia 2016 r. podstawą do rozpoczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. była informacja o fizycznym zatrzymaniu prawa jazdy podczas kontroli drogowej na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r. i bez takiej informacji decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy decyzja na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. nie mogła zostać wydana. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).
Jednocześnie na podstawie 145 § 3 p.p.s.a. Sąd, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył to postępowanie (pkt 2 sentencji wyroku). Brak materialnoprawnej przesłanki powoduje, że nie istnieje przedmiot postępowania, a w konsekwencji postępowanie nie może być wszczęte, a gdy jednak zostało wszczęte musi zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania ze względu na brak wniosku w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.p.s.a.).