Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145a § 1 kpa. oraz art. 22 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 24 I 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w ramach wznowienia postępowania, uchylił decyzję własną z dnia [...]., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...], nr [...] o umorzeniu postępowania oraz odmówił K.K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi przy ul. Żeligowskiego. Organ wskazał, że wymienione decyzje należało uchylić z uwagi na fakt, że zostały one wydane na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach..., który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 IV 2003 r., sygn. akt SK 4/02, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał jednak, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż w jej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach
K. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że złożone przez niego dowody jednoznacznie potwierdzają, że wraz z rodziną przebywał on w lipcu 1944 r. w obozie przesiedleńczym w Łodzi przy ul. Żeligowskiego 41, skąd został przewieziony do obozu pracy Rudy w Meckesheim, gdzie przebywał od 10 VIII 1944 r. do 21 III 1945 r. Postanowieniem Weryfikacyjnym z dnia 23 XI 1992 r., nr 2182-7, wnioskodawca został przyjęty do Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Niemiecką Oddział w Kaliszu i uznany za uprawnionego do otrzymania odszkodowania z tytułu poniesionych szkód. Fundacja Polsko - Niemieckie Pojednanie wypłaciła wnioskodawcy świadczenie z tytułu prześladowań zaliczonych do kategorii V obejmującej dzieci do lat 12 deportowane z rodzicami do na teren III Rzeszy Niemieckiej w granicach z 1937 r. lub na tereny okupowane.
Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwestionując oświadczenia złożone przez wskazanych przez Odwołującego się świadków. Organ stwierdził, że świadkowie K. W. i T. G. nie mogą potwierdzać pobytu Skarżącego w obozie w 1944 r., skoro z dokumentów wynika, iż oni sami przebywali w tym obozie tylko we wrześniu 1940 r. i tylko z tego tytułu posiadają uprawnienia kombatanckie. Organ stwierdził także, że uprawnień Odwołującego się nie mogą potwierdzić także zeznania jego braci, skoro nie posiadają oni uprawnień kombatanckich z tego tytułu.
W skardze na powyższą decyzję K. K. podniósł te same argumenty, co w odwołaniu wskazując dodatkowo, że świadek K. W. została powtórnie wywieziona do obozu przesiedleńczego w Łodzi w 1944 r. Skarżący podniósł ponadto, że razem z nim wywieziony do obozu był S.Z., któremu przyznano uprawnienia kombatanckie z tego tytułu. K. K. zaznaczył też, że decyzją z dnia [...]., nr [...], przyznano Skarżącemu świadczenie pieniężne na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 V 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. nr 87, poz. 395 z późn. zm.).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację podnosząc dodatkowo, że postępowanie o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 V 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR nie ma wpływu na przyznanie uprawnień kombatanckich. Organ zaznaczył również, że oświadczenie świadka S. Z. nie zostało przedstawione w postępowaniu administracyjnym, więc organ nie mógł się do niego ustosunkować. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił jednak, że zeznania tego świadka są mało wiarygodne, jako że w czasie pobytu w obozie miał on jedynie 2 lata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga okazała się zasadną.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 VII 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.
Skarżący wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w lipcu 1944 r. w obozie przesiedleńczym w Łodzi przy ul. Żeligowskiego 41, skąd został przewieziony do obozu pracy Rudy w Meckesheim, gdzie przebywał od 10 VIII 1944 r. do 21 III 1945 r. Przyznanie takich uprawnień mogłoby dokonać się zatem na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 I 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.), zgodnie z którym uprawnienia te przysługują z tytułu przebywania miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Obóz przesiedleńczy w Łodzi przy ul Żeligowskiego 41 jest wymieniony w § 6 pkt 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 IX 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154 ze zm.).
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiając w niniejszej sprawie przyznania K. K. uprawnień kombatanckich zakwestionował wiarygodność zeznań niektórych przedstawionych świadków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na nieścisłości wynikające ze wspomnianych zeznań oraz na brak korelacji czasowej pomiędzy pobytem w obozie świadków K. W. i T. G. oraz Skarżącego. Organ stwierdził, że wspomniani świadkowie "legitymują się zaświadczeniami z Archiwum Państwowego w Łodzi przy ul. Żeligowskiego tylko we wrześniu 1940 r. i tylko z tego tytułu posiadają uprawnienia kombatanckie". W wypadku dodatkowego świadka - S. Z. poddano w wątpliwość jakoby mógł on zapamiętać jakiekolwiek osoby będące wraz z nim w obozie, skoro w chwili przesiedlenia miał 2 lata.
Sąd stwierdza, że taka forma ustosunkowania się do przedstawionych dowodów narusza art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Wprawdzie stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (por. wyrok NSA w Warszawie z 25 III 2003 r., sygn. akt V SA 145/02). W niniejszej sprawie szczegółowe wyjaśnienie stanu faktycznego w obliczu wątpliwości, jakie organ powziął w związku z treścią zeznań świadków powinno polegać na dokładnym przesłuchaniu tych świadków i stworzeniu im możliwości ustosunkowania się do zarzutów stawianych im przez organ. W żadnym razie zaś nie należy utożsamiać potwierdzenia okoliczności przebywania w danym obozie z przyznaniem z tego tytułu uprawnień kombatanckich.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa., przesłuchując podanych świadków i zwracając się do odpowiednich organów, w tym Archiwum Państwowego w Łodzi i Poznaniu (w którym znajdują się materiały dotyczące wysiedleń z Powiatu K.), a także próbując dotrzeć do odpowiedniej dokumentacji w województwie L., która potwierdzałaby czas opuszczenia przez świadków miejsca przesiedlenia ([...]).
Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz na podstawie § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ M. Dybowski /-/ J. Stankowski /-/ I. Kucznerowicz
MW